FLASH
Shkruar nga Edward Wong
Qasja e Presidentit Trump paraqitet si ringjallje e misionit perandorak, përvetësimi i territoreve dhe burimeve të popujve sovranë...
Politika e jashtme e Presidentit Trump ka lëvizur në mënyrë të vrullshme nëpër glob, por ka mbetur e qëndrueshme në natyrën e saj agresive dhe në mbështetjen te përdorimi i forcës. Ai ka kapur udhëheqësin e Venezuelës, ndërsa pretendon naftën e vendit dhe sulmon anije civile aty pranë. Ai e ka shtyrë Kubën drejt një krize humanitare përmes një bllokade dhe ka pohuar të drejtën për të kontrolluar Kanadanë dhe Groenlandën. Ai ka grumbulluar gjithashtu forcën më të madhe ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003, duke kërcënuar me një luftë të re kundër Iranit pas sulmeve të qershorit të kaluar.
Zoti Trump e quan politikën e tij “America First”, një përqendrim i deklaruar te interesat e Shteteve të Bashkuara, siç i përcakton ai vetë. Por kjo nuk është izolacionizëm apo tërheqje nga bota, siç kanë argumentuar disa analistë. As nuk është shfaqur ende si përpjekje për të krijuar “sfera ndikimi”, ku administrata do të mjaftohej të dominonte vetëm Hemisferën Perëndimore dhe të linte rajonet e tjera në duart e fuqive rivale.
Nga një këndvështrim, kjo përbën një ringjallje të misionit të perandorisë, përvetësimin e territoreve dhe burimeve të popujve sovranë, që frymëzoi fuqitë evropiane dhe të tjera të armatosura mirë deri në shekullin XX. Ajo përfaqëson gjithashtu një përqafim, madje edhe një festim, të historive perandorake perëndimore.
Në fjalimin e tij të inaugurimit vitin e kaluar, Trump lavdëroi Presidentin William McKinley, i cili e shndërroi Shtetet e Bashkuara në një perandori përtej oqeanit gjatë Luftës Spanjollo-Amerikane, duke marrë Filipinet, Guamin dhe Porto Rikon.
Forma e primatit amerikan e Trump u artikulua më qartë nga Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, në fillim të këtij muaji në një fjalim në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
“Për pesë shekuj, para përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, Perëndimi ishte në zgjerim, misionarët e tij, pelegrinët, ushtarët dhe eksploruesit derdheshin nga brigjet e tij për të kaluar oqeanet, për të vendosur kontinente të reja dhe për të ndërtuar perandori të mëdha që shtriheshin në të gjithë globin”, u tha Rubio një audience kryesisht me zyrtarë evropianë.
Më pas, pas vitit 1945, kur përfundoi Lufta e Dytë Botërore dhe Evropa ishte në rrënoja, “Perëndimi” ishte “në tkurrje”, tha ai.
Ai dënoi lëvizjet antikoloniale për pavarësi, duke i lidhur me ideologjinë komuniste dhe duke i fajësuar për dobësimin e fuqisë perëndimore. “Perandoritë e mëdha perëndimore kishin hyrë në rënie përfundimtare, të përshpejtuar nga revolucionet komuniste pa Zot dhe nga kryengritjet antikoloniale që do të transformonin botën dhe do të mbulonin me çekanin dhe draprin e kuq pjesë të mëdha të hartës”, tha ai.
Rubio shtoi se administrata Trump nuk dëshiron aleatë “të lidhur nga faji dhe turpi”, duke përdorur të njëjtën gjuhë si Alternativa për Gjermaninë (AfD), partia gjermane e së djathtës së fortë.
“Ne duam aleatë që janë krenarë për kulturën dhe trashëgiminë e tyre, që e kuptojnë se jemi trashëgimtarë të të njëjtit qytetërim të madh e fisnik dhe që, së bashku me ne, janë të gatshëm dhe të aftë ta mbrojnë atë”, tha ai.
Më vonë në fjalim, ai paralajmëroi për “fshirje qytetërimi”.
Rubio mori duartrokitje në këmbë. Fjalimi i tij, ndonëse i mbushur me kritika të ashpra ndaj vendeve evropiane, evokoi historinë e përbashkët të Shteteve të Bashkuara dhe Evropës. Për disa historianë dhe konservatorë amerikanë, ai përmbledh ide mbi liberalizmin dhe rënien e Perëndimit të shprehura dekada më parë nga shkrimtarë të djathtë si James Burnham dhe Pat Buchanan.
Ndërsa Trump shtyn veprime luftarake, ai kërcënon pothuajse çdo ditë me luftë kundër Iranit dhe fundjavën e kaluar foli sërish për Groenlandën, disa analistë e shohin fjalimin e Rubio si tregues të zhvillimeve të ardhshme.
“Rubio pasqyroi me saktësi se ku qëndron sot politika e jashtme e Trump”, tha Stephen Wertheim, historian i fuqisë amerikane në Carnegie Endowment for International Peace. “Pavarësisht frikës së përhapur se Trump mund të tërhiqet nga bota, ai po punon për të rigjallëruar dominimin ushtarak amerikan në të gjitha frontet. Është globalizëm ‘America First’. Larg daljes nga aleancat, Trump po i shndërron ato në platforma për detyrim.”
Festimi i perandorisë do të ishte normal në Evropë në fillim të shekullit XX, “por është jashtë vendit në një botë që është dekolonizuar dhe demokratizuar”, tha Wertheim.
Nader Hashemi, studiues i politikës së Lindjes së Mesme në Universitetin Georgetown, tha se ndërsa Trump dhe Rubio shtyjnë politika perandorake, “pasojat për marrëdhëniet ndërkombëtare do të jenë të mëdha, veçanërisht në Jugun Global, ku identiteti politik i shumicës së shteteve-kombe u formua në kontekstin e një lufte dekolonizimi kundër imperializmit perëndimor”.
“Në botën arabo-islame”, shtoi ai, “forcat ekstremiste do ta shfrytëzojnë këtë zhvillim për të tërhequr rekrutë të rinj.” Ndërkohë, Rusia dhe Kina mund të përfitojnë, pas dekadash përpjekjesh për të tërhequr vende të tjera në anën e tyre duke kritikuar atë që e kanë quajtur imperializëm amerikan.
Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigj një emaili me pyetje.
Duke folur për vendlindjen e tij, Rubio përshkroi me entuziazëm kolonizatorët amerikanë dhe evropianë që punonin së bashku për të marrë territore: “fermerët dhe zejtarët gjermanë që transformuan fusha të zbrazëta në një fuqi globale bujqësore” në Midwest, dhe “tregtarët dhe eksploruesit francezë të lëkurave, emrat e të cilëve, meqë ra fjala, ende zbukurojnë tabelat e rrugëve dhe emrat e qyteteve në të gjithë Luginën e Misisipit”.
“Fushat e zbrazëta”, natyrisht, janë një mit: amerikanët vendas jetuan atje për mijëra vjet përpara se kolonizatorët vendosës t’i vrisnin dhe t’i nënshtronin. Asnjëherë Rubio nuk përmendi miliona të vrarë, të torturuar dhe të burgosur në luftërat e zhvilluara në emër të perandorisë.
Ai nuk iu referua as institucionit perandorak të skllavërisë dhe rolit të afrikanëve të skllavëruar në ndërtimin e Shteteve të Bashkuara, nga epoka koloniale deri në Luftën Civile. Po ashtu shmangu diskutimin për trashëgimitë e gjalla të perandorisë në Perëndim, përfshirë emigrantët nga ish-vendet e kolonizuara dhe pasardhësit e skllevërve që kanë formësuar vendet e tyre.
Disa historianë thanë se Rubio është ndoshta i vetmi zyrtar i lartë amerikan në dekadat e fundit që ka festuar perandorinë në mënyrë kaq të hapur.
“Të festosh SHBA-në si trashëgimtare të qytetërimit perëndimor nuk është diçka e re, por të paktën që nga Franklin D. Roosevelt, presidentët dhe diplomatët e kanë paraqitur SHBA-në si kundërshtare të perandorisë dhe imperializmit”, tha John Delury, historian i politikave të jashtme amerikane dhe të Azisë Lindore.
“Tekstet shkollore janë përditësuar për të pranuar se ‘eksploruesit’ skllavëruan njerëz si fuqi punëtore të trajtuar si mall, se ‘misionarët’ zhdukën kultura dhe fe indigjene dhe se ‘pionierët’ ua morën popujve vendas shtëpitë dhe jetesën”, shtoi ai.
Constanze Stelzenmüller, drejtoreshë e Qendrës për Shtetet e Bashkuara dhe Evropën në Institutin Brookings, tha se lavdërimi i perandorisë ishte veçanërisht goditës për zyrtarët dhe analistët në Mynih që vinin nga vende të dikurshme të kolonizuara. “Ata po thoshin: ‘Kjo është befasuese’”, tha ajo. Në të njëjtën kohë, disa zyrtarë reaguan me qëndrimin: “Në rregull, SHBA po i rikthehet natyrës së saj, dhe të paktën po jeni të sinqertë.”
Stelzenmüller shtoi se festimi i perandorisë nuk ka qenë qendror në diskursin e së djathtës së fortë evropiane, ndaj ishte e paqartë pse Sekretari Rubio përdori këtë retorikë. Sipas saj, qëllimi mund të ketë qenë normalizimi i idesë së një fuqie dhe zgjerimi të pandalshëm amerikan, përfshirë mbi Groenlandën.
“Mendoj se kjo gjuhë mund të jetë pjesë e një përpjekjeje për t’i kushtëzuar evropianët të pranojnë se janë të pafuqishëm për t’i rezistuar çfarëdo projekti zgjerues që administrata mund të ketë”, argumentoi ajo.
Michael Kimmage, drejtor i Institutit Kennan, tha se Rubio po aktivizon një kundër-traditë të politikës së jashtme që u shfaq në të djathtën amerikane gjatë viteve 1950 dhe 1960.
Këto ide u shprehën më qartë nga revista National Review dhe një prej kolumnistëve të saj, Burnham, i cili shkroi librin “The Suicide of the West”, një kritikë ndaj liberalizmit modern dhe, sipas Kimmage, “një vajtim për humbjen e perandorisë”.
Përmendja nga Rubio e një Perëndimi “në tkurrje” i bënte jehonë pikërisht Burnhamit.
“Ai identifikoi emigracionin dhe humbjen e vetëbesimit qytetërues si problemet thelbësore të një Perëndimi post-perandorak”, tha Kimmage. “Rubio po i ripunon qartë këto ide. Vetë idetë nuk janë të reja. E reja është se ato po shprehen nga Departamenti i Shtetit dhe Shtëpia e Bardhë, siç nuk ka ndodhur për shtatë dekadat e fundit.”
Andrew Day, shkrimtar në The American Conservative, tha se beson që Rubio po thekson politikën e administratës Trump për forcimin e krenarisë për qytetërimin perëndimor, një projekt që ai e konsideron të admirueshëm, por të zbatuar dobët, dhe jo mbështetje për perandorinë.
“Dyshoj sinqerisht se Rubio po promovonte një rikthim të imperializmit dhe kolonializmit”, tha ai. “Përkundrazi, ai po tregonte drejt një gjendjeje të caktuar dobësie kulturore dhe mungese vetëbesimi që vuajnë perëndimorët.”
Megjithatë, Day theksoi se konservatorët që mbështesin kufizimin e ndërhyrjeve mbeten skeptikë ndaj Rubio, të cilin e shohin si përkrahës të linjës së ashpër për hegjemoninë globale amerikane. Sekretari i Shtetit ka shtyrë së fundmi për veprime kundër Venezuelës, Kubës dhe Iranit.
“Ata besojnë se Rubio po vendos grim qytetërues mbi një politikë neokonservatore,” tha Day.
Ky grup është gjithashtu skeptik ndaj Evropës dhe beson se korniza e “qytetërimit perëndimor” e administratës është madhështore dhe ndërkombëtariste, duke mos u përputhur me një fokus të mprehtë mbi interesat kombëtare amerikane. /Përshtatur nga New York Times/
Lini një Përgjigje