FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Armëpushimi i brishtë me Shtetet e Bashkuara ka thelluar përçarjet brenda regjimit iranian. Hardlinerët akuzojnë udhëheqjen politike për një "grusht shteti të heshtur", ndërsa mungesa e vazhdueshme e Mojtaba Khameneit nga skena publike ushqen spekulimet...
Armëpushimi i brishtë me Shtetet e Bashkuara, i cili nuk vonoi të shembej si një kështjellë prej letre, nuk ka shkaktuar vetëm tronditje gjeopolitike, por edhe një krizë të thellë të brendshme në Teheran.
Zërat më radikalë të regjimit iranian akuzojnë udhëheqjen politike se po përpiqet të organizojë një "grusht shteti të heshtur", ndërsa udhëheqësi i ri suprem, Motxhaba Khamenei, vazhdon të mungojë nga skena publike.
Ndërsa përplasjet kanë hyrë në javën e dytë, gjithçka tregon se linja më e ashpër po fiton terren.
Gjatë ceremonisë mortore të Ali Khameneit, presidenti iranian Masud Pezeshkian shoqëroi arkivolin e liderit të ndjerë në Teheran. Megjithatë, turma nuk brohoriste vetëm në nder të tij. Shumë prej pjesëmarrësve, të veshur me të zeza, u kthyen kundër vetë presidentit, duke thirrur: "Vdekje të komprometuarve."
Pak më tej, ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, i cili kishte negociuar me administratën Trump armëpushimin dhe lehtësimin e një pjese të sanksioneve ndaj Republikës Islamike, u detyrua të largohej nga ceremonia pasi një turmë e zemëruar e sulmoi me gurë, duke e quajtur "tradhtar" dhe "të shitur".
Pamjet nxorën në pah përçarjen e thellë që mbizotëron tashmë brenda regjimit iranian.
Armiqësia ndaj zyrtarëve më të lartë pasqyron një teori që po fiton gjithnjë e më shumë mbështetje në rrethet më radikale të Republikës Islamike.
Sipas kësaj teorie, drejtuesit politikë dhe ushtarakë që negociuan dhe nënshkruan marrëveshjen me Uashingtonin po organizojnë një "grusht shteti të heshtur", duke e larguar vendin nga parimet e Revolucionit Islamik, ndërsa udhëheqësi i ri suprem, Motxhaba Khamenei, mbetet praktikisht i padukshëm.
Disa ia atribuojnë mungesën e tij frikës nga një tjetër atentat, ndërsa të tjerë pretendojnë se ai mund të mos jetë më në gjendje të ushtrojë detyrën.
Hardlinerët, të cilët morën pjesë masivisht në ceremoninë mortore, besojnë se në vend që të hakmerrej për vrasjen e Ali Khameneit, udhëheqja shtetërore u dorëzua duke nënshkruar një marrëveshje që, sipas tyre, shkel urdhrat e udhëheqësit të ri suprem.
Megjithatë, Motxhaba Khamenei vazhdon të mos shfaqet publikisht, nuk i është drejtuar personalisht kombit dhe nuk e ka konfirmuar në mënyrë të dukshme autoritetin e tij, ndonëse qeveria vazhdon të negociojë në emër të tij.
Rrethet më radikale akuzojnë udhëheqjen politike se po përqendron pushtetin në duart e saj, duke anashkaluar si Parlamentin, ashtu edhe udhëheqësin e ri suprem.
Pak ditë para ceremonisë mortore, deputeti ultrakonservator Mahmoud Nabavian shkroi në platformën X: "Paralajmërim për popullin iranian: Po vjen një grusht shteti?"
Pas varrimit të Khameneit, ai deklaroi: "Në këto çaste, teksa i japim lamtumirën imam-it martir, ngremë flamurin e hakmarrjes për gjakun e tij dhe qëndrojmë përballë grushtit të shtetit."
Me Motxhaba Khamenein ende jashtë vëmendjes publike, kryetari i Parlamentit dhe drejtuesi i negociatave, Mohammad Bagher Ghalibaf, presidenti Pezeshkian dhe ministri i Jashtëm Araghchi janë shndërruar në figurat kryesore të udhëheqjes së pasluftës.
Analisti Arash Azizi, autor i librit What Iranians Want, deklaroi se, duke mos pasur mundësi të komunikojnë me udhëheqësin e ri suprem, hardlinerët tani akuzojnë Ghalibafin dhe Pezeshkianin se po planifikojnë një grusht shteti kundër tij.
Sipas tij, mungesa e zgjatur e Motxhaba Khameneit ka bërë që Ghalibafi dhe aleatët e tij të marrin në dorë administrimin e vendit, çka ka ushqyer akuzat për një grusht shteti.
Pavarësisht thirrjeve të vazhdueshme për unitet kombëtar, ceremonia shumëditore mortore e Ali Khameneit u shndërrua në një demonstrim force nga mbështetësit më të vendosur të regjimit.
Të pranishmit kërkuan hakmarrje për vrasjen e liderit të tyre, i cili u vra në fund të shkurtit gjatë sulmeve ajrore izraelite të kryera në koordinim me Shtetet e Bashkuara, dhe hodhën poshtë çdo marrëveshje me administratën Trump.
Zhvillimet e ditëve të fundit duket se kanë përforcuar qëndrimin e tyre, pasi armëpushimi me SHBA-në u shemb këtë javë, kur Garda Revolucionare ndërmori sulme kundër lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, duke synuar të riafirmojë kontrollin mbi këtë rrugë strategjike detare.
Kundërpërgjigjja amerikane ringjalli kërkesat e hardlinerëve për braktisjen e plotë të armëpushimit.
Edhe përpara rifillimit të luftimeve, ultrakonservatorët kishin nisur sulmet ndaj zyrtarëve që nënshkruan marrëveshjen me SHBA-në, duke kërcënuar hapur edhe presidentin Pezeshkian.
Në shënjestër ndodhet edhe Mohammad Bagher Ghalibaf, drejtuesi i negociatave me SHBA-në dhe ish-komandant i Gardës Revolucionare. Përvoja e tij politike dhe ushtarake e ka bërë figurën kryesore në administrimin e pushtetit gjatë luftës, duke fituar mbështetje të gjerë brenda mekanizmave të regjimit.
Deputeti ultrakonservator Kamran Ghazanfari akuzoi udhëheqjen aktuale se po përpiqet të forcojë rolin e Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare, duke dobësuar autoritetin e udhëheqësit suprem dhe të Parlamentit. Sipas tij, "ky është grushti i shtetit politik që po zbatohet hap pas hapi".
Të martën, Mahmoud Nabavian u largua nga Komisioni Parlamentar për Sigurinë Kombëtare, së bashku me një tjetër deputet që kundërshtonte marrëveshjen me SHBA-në. Ai kishte qenë më parë pjesë e ekipit negociator iranian, por më pas u kthye kundër bisedimeve, madje publikoi në media tekstin e marrëveshjes përpara nënshkrimit, në përpjekje për ta minuar atë.
Ai pretendonte se negociatorët kishin shkelur "vijat e kuqe" të vendosura nga udhëheqësi suprem. Këto qëndrime ndahen edhe nga Fronti i Qëndresës (Jebhe-ye Paydari), një formacion ultrakonservator, anëtarët e të cilit shpesh përshkruhen si "superrevolucionarë". Ata e konsiderojnë veten mbrojtës të parimeve të Revolucionit Islamik të vitit 1979, i cili rrëzoi Shahun properëndimor dhe vendosi regjimin teokratik.
Analistët vlerësojnë se udhëheqja aktuale politike po përpiqet të kufizojë ndikimin e ultrakonservatorëve. Edhe pse numerikisht janë të paktë, ata vazhdojnë të ushtrojnë ndikim në institucione kyçe, si Parlamenti dhe televizioni shtetëror IRIB, i cili ka ndërmarrë fushata të ashpra kundër presidentit.
Mbetet e paqartë se sa mbështetje gëzojnë realisht në opinionin publik. Një nga figurat më të njohura të këtij kampi, ish-sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare, Saeed Jalili, mori mbi 13 milionë vota në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024, duke u renditur i dyti. Popullsia e Iranit vlerësohet në rreth 93 milionë banorë.
Pavarësisht përplasjeve të brendshme, objektivi i përbashkët mbetet heqja e sanksioneve.
Gjatë muajve të fundit, Donald Trump e ka përshkruar vazhdimisht Republikën Islamike si "thellësisht të përçarë", duke argumentuar se konfliktet e brendshme e bëjnë shumë më të vështirë arritjen e çdo marrëveshjeje.
Megjithatë, pavarësisht përballjes publike mes udhëheqjes politike dhe ultrakonservatorëve, shumica e analistëve besojnë se regjimi mbetet i bashkuar rreth një objektivi të vetëm: përfundimin e luftës në kushte që sigurojnë heqjen e sanksioneve dhe ruajtjen e kontrollit të Teheranit mbi Ngushticën e Hormuzit.
Sidoqoftë, mungesa e zgjatur e Motxhaba Khameneit nga jeta publike, mbështetja e tij me kushte për armëpushimin, ndikimi në rritje i Gardës Revolucionare dhe pjesëmarrja masive në ceremoninë mortore të të atit i kanë dhënë shtysë të re hardlinerëve, të cilët tani kërkojnë hapur vazhdimin e luftës kundër Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
Karakteristike ishte deklarata e ish-ministrit të Jashtëm dhe figurës së njohur të linjës së ashpër, Manouchehr Mottaki, në një intervistë televizive të mërkurën: "Propozimi im është të godasim një nga bazat amerikane në rajon, ku ndodhen qindra, ndoshta mijëra terroristë amerikanë. Do të mjaftonte të kapnim 100 ushtarë dhe t'i sillnim në Iran". /Përshtatur nga "CNN"
Lini një Përgjigje