FLASH
Shkruar nga PamfletiPapa Leo XIV paralajmëron se inteligjenca artificiale po përqendron pushtetin në duart e një pakice dhe po rrezikon dinjitetin njerëzor. Në enciklikën e tij historike, ai kërkon rregulla të forta globale për kontrollin e teknologjisë dhe përdorimin e saj në luftëra.
Papa Leo XIV ka kërkuar që kontrolli mbi inteligjencën artificiale të mos mbetet në duart e “një pakice”, ndërsa paralajmëroi se zhvillimi i teknologjisë po ndikon drejtpërdrejt në përshkallëzimin e konflikteve globale. Qëndrimet e tij janë përfshirë në dokumentin e parë madhor teologjik të pontifikatit të tij.
Dokumenti, i titulluar “Magnifica Humanitas” (“Njerëzimi Madhështor”), trajton jo vetëm sfidat që sjell inteligjenca artificiale, por edhe krizën morale, politike dhe sociale me të cilën përballet bota moderne.
Papa kërkon mbrojtjen e “madhështisë së qenies njerëzore” përballë transformimeve të shpejta teknologjike dhe vendosjen e kufizimeve të forta etike për përdorimin e inteligjencës artificiale në luftëra.
Në enciklikën e tij, Leo XIV shkon përtej debatit teknologjik dhe vë në diskutim edhe teorinë tradicionale kristiane të “luftës së drejtë”, doktrinë që përcakton kushtet kur lufta konsiderohet e justifikuar.
Sipas tij, kjo teori tashmë është “e tejkaluar”, ndërsa përdorimi i forcës ushtarake mund të pranohet vetëm për “vetëmbrojtje në kuptimin më të ngushtë”.
Papa paralajmëron se përdorimi i “forcës, dhunës dhe armëve” sjell pasoja katastrofike për civilët dhe e cilëson si të keqe ndërtimin e një bote të mbajtur në gjendje konflikti të përhershëm.
“Njerëzimi ka mjete shumë më efektive për të mbrojtur jetën dhe për të zgjidhur konfliktet, si dialogu, diplomacia dhe falja”, shkruan ai në dokument.
Deklaratat e Papës vijnë pas kritikave të ashpra që ai kishte bërë ndaj sulmeve të përbashkëta amerikano-izraelite kundër Iranit dhe ndaj përdorimit të gjuhës fetare për të justifikuar luftërat. Këto qëndrime kishin sjellë reagimin e zëvendëspresidentit amerikan JD Vance, i cili i kërkoi Papës “të tregojë kujdes kur flet për çështje teologjike”.
Në dokumentin e tij, Leo XIV vendos një sërë parimesh që sipas tij duhet të udhëheqin zhvillimin e inteligjencës artificiale. Ai përmend shpërndarjen më të drejtë të burimeve, mbrojtjen e dinjitetit njerëzor, drejtësinë sociale dhe kujdesin për mjedisin.
Duke iu referuar historisë biblike të Kullës së Babelit, Papa paralajmëron se njerëzimi rrezikon të ndërtojë një sistem të ri dominues përmes inteligjencës artificiale.
Sipas tij, rrëfimi biblik është paralajmërim kundër projekteve që synojnë kontrollin total dhe çnjerëzimin e shoqërisë. Për këtë arsye, ai kërkon që zhvillimi i AI-së të mos dominohet nga një grup i vetëm, por të përfshijë mendime dhe komunitete të ndryshme.
Papa këmbëngul gjithashtu se teknologjia duhet të mbrojë vendet e punës dhe të funksionojë nën kuadër të fortë ligjor, mbikëqyrje të pavarur dhe institucione politike që nuk heqin dorë nga përgjegjësitë e tyre.
Enciklika e re po konsiderohet si një dokument historik për pontifikatin e Leo XIV, i cili është Papa i parë që prezanton personalisht një enciklikë në Vatikan. Në të kaluarën, ky rol zakonisht u lihej kardinalëve ose zyrtarëve të lartë të Kishës.
Publikimi i dokumentit u zhvillua në prani të Chris Olah, bashkëthemelues i kompanisë së inteligjencës artificiale Anthropic, një kompani që ka pasur përplasje ligjore me administratën Trump lidhur me përdorimin e teknologjisë në operacione ushtarake.
Në tekst, Papa mban një qëndrim kritik edhe ndaj ideve të “transhumanizmit”, sipas të cilave teknologjia mund të ndihmojë njeriun të kapërcejë kufijtë biologjikë si plakja, si dhe ndaj “posthumanizmit”, që vë në dyshim dallimin mes njerëzve dhe makinave.
“Nuk mund ta konsiderojmë inteligjencën artificiale moralisht neutrale”, shkruan Leo XIV. “Çdo mjet teknologjik përmban zgjedhje dhe prioritete në mënyrën se si mat, injoron dhe klasifikon njerëzit dhe situatat.”
Përfshirja e Anthropic në prezantimin e enciklikës është parë gjithashtu si sinjal i tensioneve të vazhdueshme mes Papës dhe presidentit amerikan Donald Trump, sidomos pas kritikave që administrata amerikane ka bërë ndaj qëndrimeve të Vatikanit për luftën me Iranin dhe për rregullimin e inteligjencës artificiale.
Gjatë vitit të parë të pontifikatit të tij, Leo XIV ka folur disa herë për rreziqet që lidhen me AI-në. Ai ka paralajmëruar kundër chatbotëve “tepër emocionalë”, u ka kërkuar priftërinjve të mos përdorin inteligjencën artificiale për të shkruar predikimet dhe ka krijuar një komision të posaçëm të Vatikanit për të analizuar efektet e teknologjisë.
Zgjedhja e emrit Leo XIV lidhet gjithashtu me trashëgiminë e Papa Leo XIII, autor i enciklikës historike “Rerum Novarum” të vitit 1891, e cila trajtonte të drejtat e punëtorëve dhe drejtësinë sociale gjatë revolucionit industrial.
Leo XIV deklaroi se synon të ofrojë një përgjigje të re të Kishës përballë “një revolucioni tjetër industrial”, këtë herë të lidhur me inteligjencën artificiale. Dokumenti i tij mbi AI u nënshkrua më 15 maj 2026, pikërisht 135 vjet pas publikimit të “Rerum Novarum”.
Teologia Anna Rowlands, e cila mori pjesë në prezantimin e enciklikës, deklaroi se dokumenti është “një thirrje për të ndërtuar një qytetërim të bazuar te dashuria dhe jo te pushteti”.
Sipas saj, enciklika ngre pyetjen themelore mbi kuptimin e të qenit njeri në një epokë ku teknologjia po sfidon vetë natyrën njerëzore.
Vatikani ka qenë aktiv prej vitesh në debatet për inteligjencën artificiale dhe dezinformimin digjital. Papa Françesku ishte Papa i parë që iu drejtua samitit të G7 për çështjet e AI-së në vitin 2024, ndërsa institucionet e Vatikanit kanë paralajmëruar vazhdimisht për rrezikun e deepfake-ve dhe manipulimit teknologjik.
Vetë Papa Leo XIV ka zbuluar se refuzoi krijimin e një “avatari papnor” me inteligjencë artificiale që do të zhvillonte takime virtuale dhe do t’u përgjigjej pyetjeve të besimtarëve.
Tashmë, vëmendja është përqendruar te ndikimi që kjo enciklikë mund të ketë në debatet globale për inteligjencën artificiale dhe rregullimin e saj në vitet e ardhshme.
Lini një Përgjigje