FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa lufta përshkallëzohet, Izraeli po merr goditje edhe në sferën e argëtimit dhe kulturës...
Izraeli po izolohet gjithnjë e më shumë në skenën botërore, ndërsa lufta dhe kriza humanitare në Gaza vazhdojnë, me reagimin negativ që depërton në arenat ekonomike, kulturore dhe sportive.
Dënimi ndërkombëtar është rritur ndjeshëm që kur Izraeli njoftoi një sulm tokësor në Qytetin e Gazës dhe kreu një sulm të paprecedentë kundër udhëheqjes së Hamasit në tokën e Katarit. Kjo vjen gjithashtu pasi një hetim i pavarur i OKB-së arriti në përfundimin, për herë të parë javën e kaluar, se Izraeli kishte kryer gjenocid kundër palestinezëve në Gaza, një gjetje që i bën jehonë atyre të ekspertëve të tjerë të gjenocidit dhe grupeve të të drejtave të njeriut, por që qeveria izraelite e ka hedhur poshtë.
Javën e kaluar, Bashkimi Evropian, partneri më i madh tregtar i Izraelit, propozoi sanksione që do të pezullonin pjesërisht marrëveshjen e tregtisë së lirë me Izraelin, nëse miratohet nga shtetet anëtare të BE-së. Disa vende perëndimore kanë zbatuar tashmë sanksione të synuara kundër individëve të caktuar izraelitë, qendrave të kolonëve dhe organizatave që mbështesin dhunën në Bregun Perëndimor të pushtuar.
Zemërimi global po e godet ekonominë e Izraelit edhe në mënyra të tjera. Në gusht, fondi sovran i pasurisë i Norvegjisë, më i madhi në botë, njoftoi se po hiqte dorë nga pjesë të portofolit të tij në Izrael për shkak të përkeqësimit të krizës humanitare në Gaza. Izraeli përballet gjithashtu me embargo të pjesshme ose të plota armësh nga Franca, Italia, Holanda, Spanja, Mbretëria e Bashkuar dhe të tjerë për shkak të sjelljes së tij në Gaza.
Reagimi ka qenë aq i ashpër sa vetë kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e pranoi atë në fillim të këtij muaji, duke paralajmëruar se Izraeli po përballet me një "lloj izolimi" që mund të zgjasë me vite, duke shtuar se vendi nuk ka zgjidhje tjetër veçse të qëndrojë më vete. Netanyahu tha se Izraeli do të duhet të zhvillojë më tej industrinë e tij të armëve dhe të përshtasë ekonominë e tij për t'u bërë më pak i varur nga tregtia e jashtme. Më vonë ai i minimizoi këto komente, duke thënë se po fliste vetëm për industrinë e mbrojtjes.
Ndërsa lufta përshkallëzohet, Izraeli po merr goditje edhe në sferën e argëtimit dhe kulturës.
Transmetuesit në disa vende evropiane, përfshirë Irlandën, Holandën dhe Spanjën, kanë thënë se do të bojkotojnë Festivalin shumë të dashur të Këngës në Eurovision nëse Izraelit i lejohet të marrë pjesë në vitin 2026. Transmetuesi kombëtar irlandez, RTE, tha se "mendon se pjesëmarrja e Irlandës do të ishte e paarsyeshme duke pasur parasysh humbjen e vazhdueshme dhe të tmerrshme të jetëve në Gaza".
Transmetuesi izraelit KAN 11 është kundërpërgjigjur, duke thënë se do të vazhdojë me përzgjedhjen e konkurrentit të Izraelit në vitin 2026 dhe duke argumentuar se festivali muzikor “nuk duhet të politizohet”. Unioni Evropian i Transmetimeve, organizatori i Eurovisionit, ka thënë se vendet anëtare do të votojnë në nëntor se cilat vende mund të marrin pjesë vitin e ardhshëm. Izraeli ka qenë pjesë e Eurovisionit që nga viti 1973.
Në artet e bukura, një festival muzikor në Ghent të Belgjikës anuloi së fundmi një koncert nga Filarmonia e Mynihut, e cila ishte planifikuar të performonte me dirigjentin izraelit Lahav Shani. Festivali tha në një deklaratë se “Shani është shprehur disa herë në të kaluarën në favor të paqes dhe pajtimit, por… nuk jemi në gjendje të japim sqarime të mjaftueshme rreth qëndrimit të tij ndaj regjimit gjenocidal në Tel Aviv.”
Në Hollywood, mijëra regjisorë, aktorë dhe punonjës të industrisë së filmit janë zotuar të mos punojnë me institucionet izraelite të filmit "që janë të implikuara në gjenocid dhe aparteid kundër popullit palestinez". Nënshkruesit përfshijnë Olivia Colman, Emma Stone, Andrew Garfield dhe Hannah Einbinder, e cila kohët e fundit bëri bujë duke e mbyllur fjalimin e saj të pranimit të çmimeve Emmy me fjalët "Palestina e lirë".
As sporti nuk ka mbetur imun.
Faza e fundit e një gare të madhe me biçikleta u anulua në fillim të këtij muaji pasi disa demonstrata të mëdha pro-palestineze ndërprenë ngjarjen, në shenjë proteste ndaj pjesëmarrjes së ekipit Izrael-Premier Tech. Gjithashtu në Spanjë, organizatorët e një turneu shahu u thanë lojtarëve izraelitë se nuk mund të garonin nën flamurin e tyre kombëtar, duke i bërë ata të tërhiqeshin nga gara në fillim të këtij muaji, sipas Reuters.
Dhe mediat izraelite kanë raportuar së fundmi frikën se Izraeli mund të jetë në rrezik pezullimi nga garat evropiane të futbollit. Në gusht, UEFA u kritikua pasi një banderolë u shfaq në fushë përpara finales së Super Kupës që shkruante "Ndalo vrasjen e fëmijëve, ndalo vrasjen e civilëve", pa përmendur konkretisht Izraelin apo ndonjë komb tjetër. Ministri i Kulturës dhe Sportit i Izraelit, Miki Zohar, tha se ai dhe zyrtarë të tjerë izraelitë kishin "punuar intensivisht" prapa skenave "për të bllokuar iniciativën për të përjashtuar Izraelin nga UEFA".
Disa lojtarë futbolli të Premier Ligës, përfshirë yllin e Liverpoolit, Mohamed Salah, kanë folur gjithashtu kundër luftës në Gaza dhe kanë bërë thirrje për solidaritet me popullin palestinez.
Pika e kthesës së Izraelit në “Afrikën e Jugut”?
Reagimi ekonomik dhe kulturor ndaj Izraelit ka shkaktuar krahasime me presionin e ushtruar mbi Afrikën e Jugut gjatë epokës së shtypjes racore të aparteidit. Midis viteve 1950 dhe 1990, Afrika e Jugut u përball me një lëvizje të fortë bojkoti që, pak nga pak, e shndërroi atë në një shtet të përjashtuar. Produktet e Afrikës së Jugut u tërhoqën nga dyqanet ushqimore në Perëndim, aktivistët kërkuan shitjen e investimeve dhe daljen nga bankat, dhe shumë muzikantë refuzuan të luanin në shtetin e aparteidit. Një bojkot sportiv pa përjashtimin e Afrikës së Jugut nga garat ndërkombëtare sportive si kriketi dhe përfundimisht regbi.
“Simbolika ka më shumë ndikim sesa bulonat dhe numrat”, tha Ilan Baruch, ish-ambasadori i Izraelit në Afrikën e Jugut, i cili dha dorëheqjen nga Ministria e Jashtme izraelite në vitin 2011 në shenjë proteste ndaj “heqjes dorë” nga angazhimi i qeverisë për paqe përmes një zgjidhjeje me dy shtete.
“Eurovision është shumë popullor dhe turnetë e futbollit janë shumë, shumë të popullarizuara. Dhe nëse përmendni edhe një lidhje midis presionit mbi Izraelin për çështjet e politikave dhe kulturës, sportit e kështu me radhë, kjo do të ketë ndikim”, siç ishte rasti me Afrikën e Jugut.
Qeveria izraelite është përballur gjithashtu me shumë kundërshtime brenda vendit, me protesta të rregullta kundër luftës dhe thirrje të përhapura për të arritur një armëpushim për të sjellë në shtëpi pengjet e kapura nga militantët e Hamasit në sulmin e tyre të 7 tetorit 2023 ndaj Izraelit.
Ndërkohë, gjatë dy dekadave të fundit, një fushatë e shoqërisë civile e udhëhequr nga palestinezët, e quajtur lëvizja Bojkot, Shpronësim, Sanksione (BDS), është përpjekur të përsërisë ndikimin e bojkotit anti-aparteid të Afrikës së Jugut. Pas vitesh suksesi të vogël, lëvizja ka fituar më shumë vëmendje dhe mbështetje që nga fillimi i luftës në Gaza.
Zhvillimet e OKB-së
Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara (UNGA) e kësaj jave solli izolim të mëtejshëm për Izraelin në skenën botërore. Disa vende të tjera perëndimore e njohën zyrtarisht shtetin palestinez përpara Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, duke përfshirë edhe vende të rëndësishme diplomatike si Kanadaja, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar.
Dhe një analizë e re e votave kryesore të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së mbi rezolutat që lidhen me çështjet izraelito-palestineze midis viteve 2017 dhe 2025, e kryer nga Robert Satloff, drejtori ekzekutiv i Institutit të Uashingtonit për Politikat e Lindjes së Afërt, zbuloi se disa nga mbrojtësit e hershëm të Izraelit po “largohen nga gjiri”.
Numri i shteteve që kanë abstenuar zyrtarisht nga votat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në lidhje me Izraelin është në rënie. Satloff tha se pyetja e madhe është nëse izolimi diplomatik në thellim i Izraelit është i riparueshëm.
“Disa shtete anëtare të OKB-së kanë demonstruar tashmë armiqësi të thellë ndaj Izraelit që para konfliktit aktual, ndërsa vende të tjera janë thellësisht të prekura nga specifikat e asaj që po ndodh në Gaza dhe ka të ngjarë ta zbusin pikëpamjen e tyre për sjelljen e qeverisë izraelite sapo të përfundojë lufta dhe/ose kur të dalë një qeveri e re në Izrael”, tha Satloff.
Ndërkohë, raporti i komisionit të OKB-së mbi gjenocidin në Gaza ka tërhequr vëmendje të re ndaj hetimit të Gjykatës Ndërkombëtare Penale mbi situatën në Shtetin e Palestinës, me hetimin që rekomandon që prokurorët të shqyrtojnë gjenocidin si pjesë të atij rasti.
Lëshimi i një urdhër-arresti nga GJND-ja vitin e kaluar për Netanyahun e ka kufizuar tashmë shumë vendet ku ai mund të udhëtojë jashtë Izraelit. Fluturimi i Netanyahut për në takimin e OKB-së në Nju Jork këtë javë ndoqi një rrugë të tërthortë, duke manovruar rreth hapësirës ajrore franceze dhe spanjolle, në një përpjekje të dukshme për të shmangur vendet që mund të zbatonin një urdhër-arresti të pazgjidhur kundër tij për krime të dyshuara lufte.
Pavarësisht rënies së dukshme të mbështetjes nga kombet e tjera, Shtetet e Bashkuara ende votojnë vendosmërisht me Izraelin. Duke folur më herët këtë muaj në lidhje me sulmin izraelit në tokën e Katarit, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha: “Mendoj se komentet e presidentit flasin vetë në këtë drejtim. Atij nuk i pëlqeu mënyra se si u zhvilluan gjërat. Megjithatë… marrëdhënia jonë me Izraelin do të mbetet e fortë.”/Përshtati “Pamfleti” nga “CNN”
Kush del kundër shtetit të Izraelit, i shpall luftë Zotit të dheut të Izraelit.