FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nga Transnistria te Brukseli: rruga e vështirë e Moldavisë
Moldavia shpesh përmendet në mediat perëndimore me etiketën e hidhur “vendi më i varfër i Europës”. Ky përshkrim është i vërtetë nga pikëpamja ekonomike: ish-republika sovjetike me vetëm 2.4 milionë banorë ka një nga standardet më të ulëta të jetesës në kontinent. Por zgjedhjet e fundit treguan një forcë të jashtëzakonshme të elektoratit moldav, që përballoi intimidimin rus në një votim vendimtar për të ardhmen e vendit dhe për ekuilibrat europianë.
Kremlini përdori çdo mjet për të penguar aspiratën e Moldavisë për anëtarësim në Bashkimin Europian deri në vitin 2030: ndërhyrje elektorale, blerje votash, propagandë, sulme kibernetike dhe dezinformim në favor të partive pro-ruse. Edhe kleri ortodoks u përfshi, me pretendime se priftërinj u shpërblyen me pelegrinazhe të paguara në Rusi në këmbim të predikimeve anti-BE në rrjete sociale.
Pavarësisht kësaj, rezultati i votës ishte i qartë: presidentja pro-europiane Maia Sandu dhe partia e saj PAS siguruan shumicë të plotë parlamentare deri në vitin 2029, duke marrë mandatin për të kaluar reformat e thella që kërkohen për anëtarësim në BE. Kjo përbën një disfatë të dukshme për përpjekjet e Moskës për ta mbajtur Moldavinë nën orbitën e saj.
Që prej vitit 2022, kur mori statusin e vendit kandidat së bashku me Ukrainën, Moldavia ka mbajtur një kurs të vendosur drejt perëndimit, pavarësisht krizave ekonomike: çmimeve të larta të energjisë, inflacionit dyshifror dhe fluksit të madh të refugjatëve ukrainas që ka pritur më shumë se çdo vend tjetër në raport me popullsinë. Për brezin e ri moldav, anëtarësimi në BE shihet si një çështje ekzistenciale, sidomos me frikën se vendi i tyre mund të jetë objektivi i ardhshëm i Rusisë pas agresionit në Ukrainë.
Edhe për BE-në, integrimi i Moldavisë ka logjikë strategjike: një shtet kukull i Kremlinit mes Rumanisë dhe Ukrainës do të ishte një makth gjeopolitik. Megjithatë, vendi mbetet i brishtë. 24% e votuesve i dhanë besim partive pro-ruse, ndërsa Transnistria, rajoni i shkëputur nën kontrollin e Moskës, është ende një vatër rreziku. Siç paralajmërojnë ekspertët, ndërhyrjet ruse nuk do të ndalen, pasi synojnë të minojnë besimin e publikut tek e ardhmja europiane.
Zgjedhjet e së dielës përkojnë me një tjetër fazë tensioni ndërkombëtar: bombardime të rënda ruse mbi Kievin, shkelje të hapësirës ajrore baltike dhe inkursione dronësh deri në Danimarkë. BE-ja po shqyrton idenë e një “muri dronësh” për mbrojtje të përbashkët, ndërsa përballja me Rusinë shfaqet si një provë e unitetit të NATO-s dhe stabilitetit të kontinentit.
Por problemi i madh i BE-së mbetet kapaciteti i saj i kufizuar si organizatë mbrojtjeje. Struktura institucionale e ngadaltë dhe burokratike, e ndërtuar për të balancuar demokracinë dhe mbrojtjen e vendeve të vogla, shpesh e pengon në marrjen e vendimeve të shpejta në kohë krize. Megjithatë, ky sistem është pikërisht arsyeja pse BE shihet si magnet demokratik për vende si Moldavia, Ukraina dhe Gjeorgjia, të cilat kërkojnë mbrojtje nga autoritarizmi rus.
Në vetë BE-në, sfida e sundimit të ligjit dhe e ruajtjes së vlerave demokratike është ende reale, por institucionet mbeten më të forta krahasuar me fqinjët autoritarë. Ndërsa opozita turke shtypet me burgosje politike, në BE ende funksionon llogaridhënia ligjore, siç dëshmoi dënimi i ish-presidentit francez Nicolas Sarkozy për korrupsion.
Megjithatë, sfidat e jashtme nga Rusia dhe tensionet politike nga SHBA, ku administrata Trump ka treguar shpesh mosdurim ndaj BE-së, e bëjnë të brishtë kohezionin europian. Disa analistë paralajmërojnë se liderët europianë shpesh i bëjnë lëshime forcave të brendshme populiste e të djathtës ekstreme, duke gërryer parimet që vetë BE pretendon të mbrojë.
Për Moldavinë, Ukrainën dhe Gjeorgjinë, BE mbetet shpresa më e madhe për një të ardhme të pavarur dhe demokratike. Por mbetet për t’u parë nëse kjo ndodh pikërisht në një kohë kur vetë qëndrueshmëria demokratike e Unionit është vënë në dyshim. Paradoksi është se shpesh ata që janë jashtë BE-së e vlerësojnë më shumë ekzistencën e saj, sepse e shohin si një mburojë kundër diktaturës dhe një garanci për lirinë. /Përshtati “Pamfleti” nga “The Guardian”
Lini një Përgjigje