FLASH
Shkruar nga Maurizio Molinari
Me fjalë të tjera, përplasja e Trump me Macron në Davos, përmes publikimit të mesazheve private, u shërben në fakt të dyja palëve, sepse dueli i përjetshëm franko-amerikan i identitetit dhe strategjisë prek thelbin e këtyre rivalëve të mëdhenj...
Nga Beteja e Yorktown-it te duelet De Gaulle–Eisenhower, te mesazhet e Macron-it të zbuluara nga Trump: marrëdhënia 250-vjeçare midis Francës dhe Shteteve të Bashkuara përshkruan një cikël të alternuar dashurie dhe rivaliteti, unik mes demokracive. Menjëherë pas pavarësisë amerikane në vitin 1776, Franca ishte e para që njohu Republikën e re, duke e mbështetur atë kundër Londrës. Në Yorktown, flota e admiralit de Grasse ishte vendimtare, duke e shndërruar Parisin në “aleatin e parë të Shteteve të Bashkuara”, siç e kanë përsëritur presidentët amerikanë ndër vite, nga Franklin D. Roosevelt te Joe Biden. Por aleanca u prish shpejt: George Washington shpalli neutralitet në konfliktet franko-britanike dhe në fillim të shekullit XIX, mosbesimi ishte shndërruar tashmë në rivalitet.
Kjo u theksua në Konferencën e Versajës në fund të Luftës së Parë Botërore, kur presidenti Wilson kërkonte një Gjermani “të mundur, por të riintegrueshme”, ndërsa Clemenceau siguroi një traktat paqeje që e ndëshkoi rëndë Berlinin. Mosmarrëveshja dobësoi Lidhjen e Kombeve, në të cilën Uashingtoni nuk u anëtarësua, dhe u rikthye në qershor të vitit 1944, kur aleatët e Eisenhower zbarkuan në Normandi për të çliruar Evropën nga nazizmi. Ata u përballën gjithashtu me karakterin e Gjeneralit de Gaulle, i cili, si simbol i rezistencës, kundërshtoi planet e Montgomery-t dhe arriti të hynte i pari në Paris, duke kapërcyer kështu bashkëpunimin e Vichy-t dhe duke u renditur ndër fituesit e Luftës së Dytë Botërore, i pajisur edhe me të drejtën e vetos në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Për të kuptuar rivalitetin midis De Gaulle dhe Eisenhower, mjafton të kujtohet se menjëherë pas dorëzimit gjerman, De Gaulle dëshironte të aneksonte Luginën e Aostës, por Eisenhower urdhëroi një njësi amerikane të ndërhynte për ta mbajtur atë brenda Italisë. De Gaulle e konsideroi udhëheqjen amerikane të NATO-s tepër kufizuese dhe, në vitin 1966, u tërhoq nga komanda ushtarake e aleancës, duke afirmuar “sovranitetin strategjik” të Francës, të mbështetur nga zotërimi i bombës atomike dhe ambicia për të rivalizuar Uashingtonin kudo: nga Afrika në Lindjen e Mesme, deri te marrëdhëniet me BRSS-në.
Dueli nuk është vetëm politik; ai depërton thellë në kulturat e të dy vendeve. Ndërsa Alexis de Tocqueville, me veprën Demokracia në Amerikë, kremton djepin e të drejtave, mbi një shekull më vonë filozofi Régis Debray, me librin Si u bëmë të gjithë amerikanë, nxjerr në pah vlerat divergjente: SHBA-të vlerësojnë individualizmin, ndërsa në Francë roli i shtetit është më i fortë. Kontrasti është i plotë: Parisi nuk i dublon filmat hollivudianë; ai vë përballë gastronominë kundrejt ushqimit të shpejtë, frëngjishten kundrejt anglishtes, filozofinë kundrejt Netflix-it, sekularizmin kundrejt fesë universale. Megjithatë, në imagjinatën amerikane, Parisi mishëron Evropën, ashtu siç, në imagjinatën franceze, Nju Jorku përfaqëson botën.
Mospajtimi për luftën e George W. Bush në Irak shënoi pikën më të ulët të marrëdhënieve në vitin 2003. Jacques Chirac, i cili kishte mbështetur SHBA-në pas 11 shtatorit, udhëhoqi kundërshtimin më të ashpër ndaj ndërhyrjes kundër Sadamit. Ambasadori i tij në OKB, Dominique de Villepin, u përfshi në një duel të ashpër në Këshillin e Sigurimit me Sekretarin e Shtetit Colin Powell, duke kundërshtuar akuzat se Bagdadi zotëronte armë të shkatërrimit në masë.
Kjo nxiti fushatën e Bushit për të promovuar produktet “Made in USA” në vend të djathrave dhe verërave franceze, madje edhe riemërtimin e “patateve të skuqura franceze” në “patate të skuqura të lirisë”. Samitet e NATO-s dhe G7-s u shndërruan në përplasje të nxehta Bush–Chirac, që përfshinin jo vetëm debate politike, por edhe çështje logjistike. Ndoshta nuk është rastësi që marrëveshja Sarkozy–Obama për rrëzimin e Gadafit në vitin 2011 u bazua në zgjedhjen e Shtëpisë së Bardhë për “udhëheqje nga prapavija”, duke u dhënë anglo-francezëve një rol drejtues të dëshiruar prej kohësh, por që u dobësua nga varësia e tyre nga municionet dhe inteligjenca “Made in USA”.
Pjesa tjetër është histori e kohëve të fundit. Macron fillimisht hezitoi të ndiqte shembullin e Bidenit në përballjen me Moskën për Ukrainën, deri në atë pikë sa u përpoq të ndërmerrte iniciativa të pavarura në Kremlin. Më pas, sapo Trump u rikthye në Zyrën Ovale, ai u shndërrua në zëdhënësin kryesor për dërgimin e trupave të BE-së për të mbrojtur Kievin nga rreziku i shkëputjes së SHBA-së.
Qarku i shkurtër mbi çështjen e shtetit palestinez e zemëroi Trumpin: marrëveshja Hamas–Izrael në gusht ishte pranë mbylljes, kur Pallati Elize nisi një fushatë për një “Palestinë të pavarur”, në kundërshtim të hapur me Marrëveshjet e Oslos, duke çuar në ngurtësimin e Hamasit dhe anulimin e marrëveshjes së ndërmjetësuar nga i dërguari Witkoff.
Kjo shpjegon pse, kur u nënshkrua “Plani Trump” për Gazën, që parashikonte armëpushim dhe lirimin e pengjeve, Elizeja e mësoi lajmin nga agjencitë e shtypit. Nuk është për t’u habitur që Macron nuk do të marrë pjesë në prezantimin e “Bordit të Paqes” në Davos, ndërsa vendimi i tij për të udhëhequr frontin anti-Trump për Groenlandën, duke përdorur një gjuhë të ashpër, duket i nxitur nga përpjekja e dëshpëruar për të rritur popullaritetin e tij në Francë, kurrë kaq i ulët, duke përfituar nga rivaliteti me Amerikën.
Ashtu siç, në drejtim të kundërt, po bën edhe Trump në SHBA, duke synuar të fitojë terren në sondazhet që tregojnë vështirësitë e partisë së tij në zgjedhjet e mesmandatit. Me fjalë të tjera, përplasja e Trump me Macron në Davos, përmes publikimit të mesazheve private, u shërben në fakt të dyja palëve, sepse dueli i përjetshëm franko-amerikan i identitetit dhe strategjisë prek thelbin e këtyre rivalëve të mëdhenj./Përshtati “Pamfleti” nga “La Repubblica”
Lini një Përgjigje