Budapesti kundërshton opinionin ligjor të BE-së për fondet, duke argumentuar se një vendim i tillë do të kishte pasoja edhe për Varshavën
Hungaria ka paralajmëruar Bashkimin Evropian se, nëse Brukseli vendos të rikuperojë 10 miliardë euro fondesh të zhbllokuara më 2023, atëherë duhet të kërkojë gjithashtu deri në 137 miliardë euro nga Polonia. Deklarata u bë nga ministri hungarez për çështjet e BE-së, Janos Boka, në një intervistë për Politico.
Komisioni Evropian vendosi në dhjetor 2023 të zhbllokojë 10 miliardë euro për Hungarinë, fonde që më parë ishin ngrirë për shkak të shqetësimeve mbi sundimin e ligjit dhe pavarësinë e gjyqësorit. Vendimi u kritikua nga anëtarë të Parlamentit Evropian, të cilët e konsideruan si një lëvizje politike për të siguruar mbështetjen e kryeministrit Viktor Orban për ndihmën ndaj Ukrainës.
Më 12 shkurt, Avokatja e Përgjithshme e Gjykatës së Drejtësisë së BE-së, Tamara Ćapeta, rekomandoi anulimin e këtij vendimi, duke argumentuar se fondet u zhbllokuan përpara se reformat e kërkuara ligjore të hynin në fuqi. Nëse gjykata ndjek këtë opinion në vendimin përfundimtar, Hungaria mund të detyrohet t’i kthejë fondet.
Boka e kundërshtoi këtë qëndrim, duke e cilësuar opinionin si “ligjërisht të tepruar” dhe duke paralajmëruar pasoja më të gjera. Sipas tij, një vendim i tillë do të nënkuptonte që Komisioni duhet të ngrinte edhe fondet për Poloninë, e cila drejtohet nga kryeministri pro-evropian Donald Tusk.
Në shkurt 2024, Komisioni liroi rreth 137 miliardë euro për Poloninë, në këmbim të reformave të premtuara në drejtësi. Megjithatë, këto reforma janë bllokuar nga presidenti Karol Nawrocki, duke krijuar tensione institucionale dhe pasiguri mbi vazhdimin e financimit.
Bóka argumentoi se situata në Poloni është e ngjashme me atë të Hungarisë, pasi fondet janë zhbllokuar pa u zbatuar plotësisht reformat. Ai shtoi se kjo tregon një standard të dyfishtë në vendimmarrjen e Komisionit Evropian.
Ndërkohë, Komisioni vazhdon të mbajë të ngrira edhe rreth 18 miliardë euro të tjera për Hungarinë, përfshirë fondet e kohezionit dhe ato të rimëkëmbjes pas pandemisë.
Ekspertët ligjorë mbeten të kujdesshëm në vlerësimet e tyre. Ata theksojnë se rastet e Hungarisë dhe Polonisë trajtohen në kuadër ligjor të ndryshëm, megjithëse një vendim përfundimtar mund të krijojë precedent për mënyrën se si BE menaxhon fondet ndaj shteteve anëtare.
Profesori i së drejtës së BE-së, Jacob Oberg, vlerëson se mund të ketë bazë për të kundërshtuar financimin e Polonisë, por nuk është e sigurt që gjykata do të ndjekë opinionin e avokates së përgjithshme. Ndërsa Paul Dermine nga Université Libre de Bruxelles mendon se gjykata mund ta ndjekë këtë opinion, duke e konsideruar shkeljen në rastin hungarez si të qartë.
Lini një Përgjigje