FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Volodymyr Zelensky tha me ironi se Kremlini druhet se “dronët mund të gumëzhijnë mbi Sheshin e Kuq”, ndërsa Moska forcoi masat e sigurisë përpara paradës së 9 Majit. Por një largim i menjëhershëm i Putinit mund të krijojë më shumë probleme sesa zgjidhje për Rusinë dhe Perëndimin…
Presidenti rus Vladimir Putin ka shumë arsye për të parë pas shpine dhe mbi kokë. Një dokument i rrjedhur nga shërbimet evropiane të inteligjencës, i raportuar nga Financial Times në Mbretërinë e Bashkuar dhe media ruse Important Stories, pretendon se Putini po kalon gjithnjë e më shumë kohë i izoluar në bunkerë, nga frika e një atentati ose grushti shteti.
Sipas raportit, siguria rreth Putinit është forcuar ndjeshëm: më shumë kontrolle, më pak ndihmës, lëvizje të kufizuara dhe komunikim i reduktuar. Shumë njerëz në Perëndim, veçanërisht në Ukrainë, mund ta mirëpresin këtë lajm dhe të fantazojnë për një “drejtësi” të sjellë nga dronët kundër presidentit rus.
Por një fantazi e tillë do të përballej me një realitet të zymtë. Një udhëheqës që u beson gjithnjë e më pak dhomave, telefonave dhe bashkëpunëtorëve nuk drejton një sistem të qetë pasardhjeje. Dhe pikërisht këtu qëndron problemi kryesor. Sistemi i pazakontë i politikës së fuqisë në Rusi është ndërtuar rreth një njeriu: Putinit. Momenti më i rrezikshëm do të ishte pikërisht zhdukja e tij e papritur.
Shteti që ndërtoi Putini
Për një çerek shekulli, Putini e ka shndërruar veten në arbitrin, patronin dhe autoritetin përfundimtar të sistemit rus, duke i vendosur fraksionet elitare kundër njëra-tjetrës që të garojnë për favorin e tij, çelësi i pasurisë dhe suksesit në Rusinë moderne. Pak gjëra me rëndësi politike ndodhin pa miratimin e tij të drejtpërdrejtë ose të heshtur.
Ai e ndërtoi këtë pushtet personal duke dobësuar ndjeshëm institucionet dhe figurat që mund ta balanconin. Sot, Putini është qendra e universit politik rus dhe shembja e tij do të krijonte një vakum që mund të përpinte gjithçka tjetër.
Ukraina përbën pa dyshim një kërcënim serioz për Putinin dhe ka treguar se mund të godasë objektiva thellë brenda Rusisë, përfshirë Moskën, qoftë me dronë apo operacione speciale për vendosjen e bombave në makina.
Megjithatë, kërcënimi më i madh për Putinin mund të vijë nga brenda vetë shtetit që ai ka krijuar, një rival oportunist dhe ambicioz që sheh një mundësi mes gjendjes së rëndë ekonomike dhe menaxhimit të dobët të luftës në Ukrainë.
Shenjat ekzistojnë. Në qershor 2023, luftëtarët e Wagner-it të drejtuar nga Yevgeny Prigozhin morën nën kontroll selinë ushtarake në Rostov mbi Don dhe marshuan drejt Moskës përpara se të tërhiqeshin papritur. Episodi tregoi se besnikëria në sistemin e Putinit mund të shndërrohet shumë shpejt në forcë të armatosur kundër tij.
Prigozhin më vonë vdiq në një aksident të dyshimtë ajror. Putini fitoi këtë raund.
Fytyrat e reja të “putinizmit”
Sipas raportit të inteligjencës, tensionet mes shërbimeve ruse të sigurisë janë rritur ndjeshëm. Konfliktet përfshijnë FSB-në, udhëheqjen ushtarake, Rosgvardiyan dhe Shërbimin Federal të Mbrojtjes lidhur me mbrojtjen e zyrtarëve të lartë nga atentatet.
Raporti lidh gjithashtu shqetësimet për rrjetin e Sergei Shoigut dhe rrezikun e një grushti shteti kundër Putinit me arrestimin, në mars 2026, të ish-zëvendësministrit të Mbrojtjes Ruslan Tsalikov.
Shoigu, i cili u zhvendos nga posti i ministrit të Mbrojtjes në sekretar të Këshillit të Sigurisë së Rusisë në vitin 2024, kishte qenë një nga figurat më të dukshme të elitës së kohës së luftës para se të largohej nga posti mes vështirësive në frontin ukrainas.
Rusia nuk vuan për emra që mund të synojnë zëvendësimin e Putinit kur të vijë momenti, qoftë natyrshëm apo përmes komplotit. Mes tyre përmendet Aleksey Dyumin, ish-truproja dhe ndihmës presidencial i Putinit. Po ashtu Sergei Kiriyenko, zyrtari i Kremlinit që mbikëqyr politikën e brendshme, propagandën dhe zgjedhjet e kontrolluara.
Përmendet edhe Dmitry Patrushev, zëvendëskryeministër dhe djali i aleatit të ngushtë të Putinit, Nikolai Patrushev, i cili përfaqëson një vazhdimësi më të re të elitës së “silovikëve” të shërbimeve të sigurisë.
Figura më të vjetra dhe më të ashpra si Nikolai Patrushev apo drejtori aktual i FSB-së, Alexander Bortnikov, mund të kenë më shumë rol si bllokues të kandidatëve të caktuar sesa si pasardhës vetë.
Por asnjë nga këta emra nuk zgjidh problemin qendror të sistemit: rolin e pazëvendësueshëm të Putinit. Ai është figura që mban të bashkuara fraksionet përmes patronazhit dhe frikës, duke ruajtur konsensusin se vetëm ai është sundimtari legjitim. Vështirë të imagjinohet kush mund ta kopjojë ose reformojë këtë rol.
Sipas Kushtetutës ruse, kryeministri aktual Mikhail Mishustin do të bëhej president i përkohshëm në rast vdekjeje të Putinit. Por pas Mishustinit, aty ku ndodhet pushteti real, do të niste një përplasje brutale mes klaneve elitare për kontrollin e shtetit rus, një fuqi bërthamore e militarizuar dhe agresive.
Instinkti “kushdo përveç Putinit” është joshës, por tepër i thjeshtëzuar. Rusia nuk është një sistem parlamentar ku opozita mund të hyjë nga dera kryesore dhe të paraqesë një alternativë demokratike para zgjedhësve të lirë.
Rusia është një autokraci në kohë lufte, me shefa inteligjence, komandantë ushtarakë, roje presidenciale, oligarkë dhe aktorë rajonalë, interesat e të cilëve varen nga afërsia me pushtetin dhe shpesh përplasen mes tyre.
Pranimi i një presidenti të përkohshëm nga elitat mund të jetë i pasigurt, sepse institucionet ruse janë të dobëta dhe pushteti presidencial është jashtëzakonisht i përqendruar. Kandidati me më shumë gjasa për të mbijetuar do të ishte ai që arrin të frikësojë rivalët e tjerë.
Ekziston edhe një argument tjetër: largimi i menjëhershëm i Putinit mund të krijonte hapësirë për një pasardhës që kërkon lehtësim sanksionesh, pushim në fushëbetejë ose marrëdhënie më pak shkatërruese me Perëndimin. Mundësi të tilla ekzistojnë.
Por kjo do të vinte vetëm pasi dikush të mbijetonte përplasjen fillestare për pushtet. Edhe atëherë, do të kërkohej një ndryshim rrënjësor mendësie në një sistem që Putini e ka ndërtuar për më shumë se 25 vjet sipas imazhit të tij.
Dhe shumica e pasardhësve potencialë duket se ndajnë të njëjtën strategji gjeopolitike të ekspansionizmit imperial, antagonizmit ndaj Perëndimit dhe besimit te forca e ashpër.
Sfida e parë për pasardhësin e Putinit nuk do të ishte moderimi apo reflektimi. Do të ishte marrja nën kontroll e institucioneve të dhunës shtetërore, parave të elitës, komandës ushtarake dhe narrativës ultranacionaliste mbi “madhështinë ruse”.
Me pak fjalë: “putinizëm” me një fytyrë tjetër, ndoshta edhe më të zemëruar.
Fitili i paqëndrueshmërisë ruse
Dobësitë strukturore të Rusisë nuk do ta zbusnin një luftë për pasardhësin. Përkundrazi, ato mund ta kthenin krizën në një shpërthim edhe më të madh.
Projekti Russia Matters i Harvard Kennedy School thotë se vlerësimet për humbjet ruse ndryshojnë shumë, por një analizë perëndimore e fundit të shkurtit 2026 i vlerësonte rreth 1 milion të vrarë ose plagosur. Kjo do të thotë se shumë familje ruse janë prekur drejtpërdrejt nga lufta.
Zemërimi mund të drejtohet kundër Kremlinit. Por nëse shumica e rusëve fajësojnë NATO-n për luftën, atëherë mund të forcohet edhe më shumë armiqësia ndaj Perëndimit dhe një qasje edhe më agresive nga Moska.
Më pas vjen dhimbja ekonomike. Normat e interesit dhe inflacioni janë shumë të larta. Rezervat ruse janë dobësuar. Burimet shtetërore po shpenzohen për vazhdimin e luftës në Ukrainë. Sanksionet kanë goditur fort dhe rritja ekonomike mbetet e dobët. Historia tregon se shoqëritë autoritare me prirje nacionaliste dhe ekonomi në krizë shpesh përfundojnë në dhunë.
Demobilizimi do të sillte një tjetër faktor destabilizues. Instituti për Studimin e Luftës (ISW) argumenton se Kremlini i sheh veteranët e zhgënjyer si kërcënim për stabilitetin e regjimit.
Një raport tjetër i organizatës Global Initiative thotë se veteranët e kthyer nga lufta në Ukrainë, përfshirë ish-të dënuar penalë, po ushqejnë tashmë dhunën, krimin e organizuar dhe presionin mbi policinë dhe shërbimet sociale në Rusi.
Një Rusi e pasluftës nuk do të sillte thjesht ushtarët në shtëpi; ajo do të importonte në jetën civile qindra mijëra burra të trajnuar, të traumatizuar dhe të plagosur nga një luftë brutale, të cilët më pas mund të ndiheshin të tradhtuar nga një paqe e varfër dhe mosmirënjohëse.
Një shtet nën presion ushtarak, mosbesim elitash, kriminalitet dhe krizë ekonomike mund të bëhet më pak i parashikueshëm, por jo domosdoshmërisht më pak agresiv. Putini vetë do ta kishte të vështirë t’i kontrollonte këto forca. Tani imagjinoni një udhëheqës të kontestuar ose një luftë fraksionesh në krye të shtetit. Kjo do të ishte një recetë për kaos me pasoja që do të ndiheshin në gjithë Evropën.
Një zgjidhje, 12 probleme
Perëndimi tashmë i njeh mirë metodat e Putinit, edhe pse shpesh ka reaguar ngadalë ndaj kërcënimit që ai paraqet. Që nga fillimi i viteve 2000, aleatët perëndimorë kanë kuptuar se Putini respekton vetëm forcën, sepse kështu beson se funksionon bota, jo dobësinë apo butësinë.
Aleatët evropianë të NATO-s mund të kenë reaguar me vonesë, por po përpiqen të forcojnë mbrojtjen dhe parandalimin. Sabotazhi dhe spiunazhi rus po hasin gjithnjë e më shumë kosto për Moskën.
A do të ishte marrëdhënia Rusi-NATO më pak përplasëse pa Putinin? A do të ishte më e lehtë arritja e një marrëveshjeje paqeje për Ukrainën? Ndoshta. Por Perëndimi e njeh këtë “djall të vjetër”. Dhe kjo mund të jetë më e menaxhueshme sesa një figurë e re, e pa testuar, që del nga një luftë e dhunshme për pushtet dhe kërkon të provojë forcën e saj si sundimtari i ri.
Asgjë nga kjo nuk kërkon butësi ndaj Putinit. Argumenti është më i ftohtë: Perëndimi nuk duhet ta ngatërrojë kënaqësinë e rënies së tij me strategjinë afatgjatë. Fuqitë e huaja kanë pak ndikim të drejtpërdrejtë mbi pasardhjen në Rusi, por duhet të përgatiten për një skenar të tillë.
Kjo përgatitje duhet të përfshijë koordinim mes aleatëve për sinjalizimin bërthamor, vazhdimësinë e sanksioneve, rrezikun e përshkallëzimit ushtarak dhe politikën e njohjes diplomatike nëse fraksionet në Moskë garojnë për të përfaqësuar shtetin.
Vdekja e papritur e Putinit do t’i jepte fund sundimit të një njeriu, por jo sistemit që ai ka krijuar. Amerikanët mund të kërkojnë drejtësi për Ukrainën dhe njëkohësisht të kuptojnë se një kolaps i pakontrolluar në krye të shtetit rus nuk do të ishte drejtësi. Do të ishte një krizë me armë bërthamore, fraksione të armatosura dhe një luftë tashmë në zhvillim.
Kini kujdes çfarë dëshironi. Vdekja e Putinit mund të zgjidhë një problem, por mund të krijojë edhe një duzinë problemesh të tjera. /Përshtatur nga Newsweek/
Ne qoftes vdes putini mere pushteti djal i tij jadhte martese me kokobina e karwtes e tij