FLASH
Shkruar nga Leighton Woodhouse
Administrata aktuale po braktis parimet morale judeo-kristiane që mbronin të dobëtit, duke u rikthyer tek etika e botës antike ku forca brutale ishte ligji i vetëm. Ky ndryshim paradigme po e shndërron Amerikën në një fuqi që vepron pa turp dhe pa kërkim ndjese, si brenda ashtu edhe jashtë kufijve të saj...
Kryeministri kanadez Mark Carney e përshkroi së fundmi me këtë aforizëm botën në të cilën po na tërheq presidenti amerikan Trump: “Të fortët bëjnë atë që munden, dhe të dobëtit vuajnë atë që duhet të vuajnë!”.
Citimi vjen nga një rrëfim i trilluar i Tukididit mbi një negociatë midis Athinës dhe sundimtarëve të ishullit të Melosit gjatë Luftës së Peloponezit. Melianët, të cilët nuk ishin në gjendje të krahasoheshin me athinasit për nga fuqia, dëshironin që të mbeteshin neutralë.
Ata u ankuan se kërkesa e Athinës që ata t’i nënshtroheshin sundimit të saj ishte e padrejtë. Athinasit u përgjigjën se çështjet e drejtësisë ekzistojnë vetëm midis të barabartëve; ndërsa midis atyre që janë të fortë dhe atyre që janë të dobët, ka vetëm forcë.
Dialogu është i famshëm për portretizimin e ashpër të diktateve të realizmit politik. Bota nuk udhëhiqet nga idealet dhe vlerat; ajo ndërmjetësohet vetëm nga pushteti. Administrata Trump e ka përvetësuar si të vetën këtë filozofi.
Në një intervistë të kohëve të fundit me Jake Tapper, Stephen Miller tha: “Ne jetojmë në një botë në të cilën mund të flasësh sa të duash për mirësjellje në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe gjithçka tjetër. Por ne jetojmë në një botë reale, që qeveriset nga forca”.
Ato që Miller nënçmoi nuk janë thjesht një fantazi naive. Ato janë vlerat e Krishterimit, besimi që administrata Trump pretendon të mbrojë dhe të mbështesë. Pasi e mundi Melosin gjatë një rrethimi, Athina masakroi burrat e ishullit dhe skllavëroi gratë dhe fëmijët e tij. E tillë ishte natyra e botës së lashtë, një botë që, sa për të huazuar fjalët e Miller, ishte e lirë nga “bukuritë” dhe “e qeverisur nga pushteti”.
Në librin e tij “Dominion”, historiani Tom Holland përshkruan se si vetëm me ardhjen e Krishterimit, qytetërimi perëndimor nxori konceptin popullor se të dobëtit dhe të mundurit kishin ndonjë vlerë morale të lindur. T’i tregoje një greku të lashtë ose një romaku para-kristian se trajtimi i tyre ndaj skllevërve ishte moralisht i gabuar, nuk do të kishte nxitur debat, por hutim. Në përgjithësi, këta paganë besonin se perënditë e tyre favorizonin të fortët dhe ishin indiferentë ndaj të dobëtve.
Krishterimi i përmbysi këto supozime. Ai përqafoi Zotin hebre, i cili kujdesej për të dobëtit dhe dinte ndryshimin midis së mirës dhe së keqes, duke e bërë universal mesazhin e tij. Ai mësoi se të gjithë njerëzit janë krijesa të Zotit. Prandaj, të shtypësh çdo person, madje edhe një skllav, është një ofendim para Tij. Edhe më shumë se kaq: të dobëtit janë më afër Zotit sesa të pasurit dhe të fuqishmit.
Ky instinkt moral është aq i kudondodhur sot, saqë mezi e njohim si judeo-kristian apo edhe si fetar. Adhuruesit e feve të tjera të mëdha të botës e kanë integruar atë kryesisht në kornizat e tyre etike, edhe nëse ky parim nuk është qendror për besimin e tyre. Ajo është baza për Deklaratën Amerikane të Pavarësisë dhe Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut të Kombeve të Bashkuara. Siç vuri në dukje Holland, edhe revolucionarët anti-kristianë, nga jakobinët te komunistët, ia detyrojnë pretendimet e tyre laike për barazi njerëzore Krishterimit; në fakt, ata janë shprehjet më radikale të tij.
Kjo nuk do të thotë se ato parime të larta i kanë frenuar në mënyrë efektive fuqitë e mëdha. Mark Carney ka të drejtë kur thotë se e drejta ndërkombëtare ka qenë gjithmonë, pjesërisht, një gënjeshtër. Normat ndërkombëtare nuk e kanë ndaluar ushtrinë amerikane të kryejë mizori në të gjithë botën. Morali i krishterë nuk i pengoi mbretërit mesjetarë dhe Kishën Katolike të masakronin civilët, të persekutonin hebrenjtë dhe të kryenin gjenocide në Botën e Re. Themeluesit e SHBA-së, aq krenarë për devotshmërinë e tyre të krishterë, e tradhtuan fenë e tyre në mënyrën më të thellë: shumë prej tyre zotëronin skllevër.
Megjithatë, në dallim nga paganët e antikitetit, këta sundimtarë duhej t'u përgjigjeshin akuzave për hipokrizi, të cilat e dobësuan besueshmërinë e tyre në atë formë me të cilën athinasit nuk u desh kurrë të përballeshin. Supozohej se fuqitë e mëdha të krishtera nuk mund të bënin thjesht çfarë të donin, ashtu siç deklaronin athinasit. Ata e bënë këtë me një kosto për legjitimitetin e tyre politik.
George W. Bush u ndje i detyruar ta "shiste" pushtimin e Irakut pjesërisht mbi premisën e krishterë se kjo do të çlironte irakianët e shtypur nga tirania e Sadam Huseinit. Pasi sovjetikët pushtuan Afganistanin, Shtetet e Bashkuara i paraqitën kundërshtarët e tyre muxhahedinë jo vetëm si mjete për qëllimet e politikës së jashtme, por edhe si “luftëtarë të lirisë”. Ndryshe nga vikingët ose spartanët, udhëheqësit amerikanë duhej të argumentonin moralisht ushtrimin e pushtetit tonë.
Nuk mjaftonte thjesht të thoshim se ne, si të fortë, bëjmë atë që është në interesin tonë. Na duhej ta shprehnim të gjithën, sado jo bindëse që ishte, në një kornizë që e bënte të pranueshme për ndërgjegjen e krishterë. Kjo mund të mos ketë përcaktuar formën e politikës së jashtme dhe të brendshme amerikane, por ishte nevoja për këtë argumentim që në fund të fundit kontribuoi në fundin e skllavërisë, imperializmit evropian dhe segregacionit racor amerikan. Pra, korniza morale kishte rëndësi.
Mjerisht, kjo është bota që po lëmë pas. Duke e grabitur Venezuelën me paturpësi për naftën e saj dhe duke kërcënuar se do të përvetësojnë Grenlandën kundër vullnetit të saj, SHBA-të po veprojnë ashtu siç u sollën grekët e lashtë, persianët e lashtë dhe fiset gjermanike: brutalisht, pa turp apo kërkim ndjese. Heqja dorë nga vlerat e krishtera tashmë po formëson sjelljen e qeverisë sonë ndaj qytetarëve të saj, si në Mineapolis, ku agjentët e migracionit kanë vrarë dy protestues.
Administrata Trump duket e pakufizuar jo vetëm nga Kushtetuta, por edhe nga standardet e ndërgjegjes së një amerikani mesatar. Trajtimi i agjentëve federalë, si ndaj emigrantëve ashtu edhe ndaj qytetarëve amerikanë në Minneapolis, është pasqyrim i një qeverie që e ka braktisur instinktin moral se është gabim që të fuqishmit të abuzojnë me të dobëtit.
Zëvendëspresidenti J.D.Vance nuk lodhet kurrë duke theksuar se Amerika është një komb filozofikisht i krishterë dhe se Krishterimi është nën sulm nga armiqtë e tij politikë. Deklarata të tilla marrin duartrokitje të mëdha nga turmat që e duan Trumpin.
Por administrata në të cilën ai shërben po bën më shumë se çdo aktivist i lëvizjes ANTIFA për ta çmontuar këtë filozofi si bazën themelore të legjitimitetit politik të qeverisë sonë. Për njerëzit që e udhëheqin këtë administratë, aforizmi i famshëm i Tukididit nuk është thjesht një pranim i realitetit. Ai është imazhi i botës që duan të krijojnë./Përshtati Pamfleti nga “New York Times”
Shënim: Leighton Woodhouse, është regjisor dokumentarësh dhe autor i buletinit “Studime Sociale”.
Pretendimi se paganizmi ishte thelbësisht indiferent ndaj të dobëtve, ndërsa krishterimi solli për herë të parë moralin universal dhe dinjitetin njerëzor, është një thjeshtim historik. Së pari, bota pagane nuk ishte moralisht bosh. Filozofët stoikë, si Seneka, Epikteti (vetë ish-skllav) dhe Mark Aureli, mbronin idenë e një ligji natyror universal dhe të vlerës së përbashkët njerëzore. Stoicizmi mësonte se të gjithë njerëzit marrin pjesë në arsyen hyjnore (logos), çka krijonte bazë për barazi morale. Edhe në praktikë, në Romë ekzistonin norma që kufizonin mizorinë ndaj skllevërve, dhe me kalimin e kohës u zgjeruan të drejtat e tyre ligjore. Pra, ideja se paganët do të “hutoheshin” nga një kritikë morale është e pabazë; ata kishin sisteme etike të zhvilluara, pavarësisht se nuk ishin të njëjta me moralin e mëvonshëm të krishterë. Së dyti, krishterimi historik nuk ka qenë në përputhje të vazhdueshme me idealet që predikonte. Kisha, kur mori pushtet politik, u përfshi në praktika që bien ndesh me barazinë dhe mëshirën që përmenden në tekst. Shitja e indulgjencave – falja e mëkateve kundrejt pagesës – tregon se shpëtimi shpirtëror mund të kthehej në pazar financiar. Inkuizicioni dhe djegia e “heretikëve” apo “shtrigave” dëshmojnë se institucioni fetar ushtroi dhunë brutale në emër të së vërtetës hyjnore. Për më tepër, për shekuj me radhë, kisha jo vetëm që nuk e ndaloi skllavërinë, por në raste të caktuara e justifikoi ose e toleroi atë. Së treti, ideja se vetëm krishterimi solli konceptin e dinjitetit universal është e diskutueshme. Edhe tradita të tjera fetare dhe filozofike – përfshirë disa rryma pagane – kanë artikuluar koncepte të drejtësisë, dhembshurisë dhe rendit moral. Për më tepër, zhvillimi i të drejtave të njeriut në formën moderne lidhet po aq me Iluminizmin dhe mendimin sekular sa me traditën e krishterë. Prandaj, ndarja e prerë midis një paganizmi “brutal” dhe një krishterimi “çlirues” nuk i qëndron analizës historike. Të dy traditat kanë prodhuar si mendim etik të thellë, ashtu edhe forma shtypjeje kur janë lidhur me pushtetin. Historia tregon se morali nuk buron automatikisht nga një etiketë fetare, por nga mënyra si njerëzit zgjedhin ta jetojnë dhe ta interpretojnë besimin e tyre. Edhe pse religjionet fetare flasin për të njëjtin Zot, por japin variantet e tyre si për Krisbtin , martesën, veshjet, sjelljen etj, pra praktikisht gënjeshtra. Se vetëm gënjeshtra është me variante sipas qejfit. Feja është një gormë pushteti që është krijuar për mbajtur urtë të varfërit që mos të ngrihen kundër të pasurve (atyre me pushtet), me premtimin se do jenë të parët kur të shkojnë në parajsë. Feja thotë që është mëkat të dish diferencën mes të mirës dhe së keqes, pra duhet të jesh idiot. Dhe s'kanë faj, se vetëm duke mos llogjikuar mund të besosh gjërat që shkruhen në librat fetarë, të tipit gjithë bota ka dalë me inçeste vetëm nga Adami dhe Eva, një gjë shkencërisht e pamundur, përveçse shpellarllëk, e perversitet.
Në BIBËL thuhet te Luka 18:22 Si e dëgjoi, Jezusi i tha: ''Të mungon akoma një gjë: shit gjithçka që ke dhe jepua të varfërve dhe do të kesh një thesar në qiell; pastaj eja e më ndiq''. 23 Por ai, kur i dëgjoi këto gjëra, u trishtua shumë, sepse ishte shumë i pasur. 24 Atëherë Jezusi, kur pa se ai ishte trishtuar shumë, tha: ''Sa është e vështirë për ata që kanë pasuri të hyjnë në mbretërinë e Perëndisë! 25 Sepse është më lehtë që një deve të kalojë nëpër vrimën e gjilpërës, sesa i pasuri të hyjë në mbretërinë e Perëndisë''. ______________________ https://pamfleti.net/bota/miliardat-e-vatikanit-sa-i-pasur-eshte-nje-pape-si-udheheqesi-shpirteror-i--i277327