FLASH
Shkruar nga Adam Samson
Trazirat politike të kësaj jave përfaqësojnë një pengesë të madhe për një program gjithëpërfshirës të reformës ekonomike që filloi pas rizgjedhjes së Erdoganit në 2023.
Banka qendrore e Turqisë dogji pothuajse 12 miliardë dollarë duke mbrojtur lirën në një ndërhyrje rekord, pasi ndalimi i rivalit të tij politik nga presidenti Rexhep Tayip Erdogan shkaktoi një krizë politike që trembi investitorët dhe e rrëzoi monedhën vendase.
Banka shpenzoi 11.5 miliardë dollarë për të mbështetur monedhën të mërkurën pas ndalimit të kryetarit të bashkisë së Stambollit, Ekrem İmamoglu, udhëheqësi më i shquar në opozitën politike të Turqisë , tha një person me njohuri për çështjen dhe llogaritjet e bazuara në të dhënat zyrtare nga Burumcekçi Research and Consultancy.
Ndërhyrja ishte gati katër herë më e madhe se çdo lëvizje e tillë e mëparshme në të dhënat zyrtare të bankës. Ajo erdhi pasi lira ra deri në 11 për qind kundrejt dollarit amerikan në një nivel të ulët rekord të mërkurën pasi lëvizja e Erdogan kundër İmamoglu ndezi një rrëmujë në tregjet e Turqisë.
Një bankier turk tha se zyrtarët kishin "humbur kontrollin" e tregut herët të mërkurën, duke shtuar se ai "kishte lënë një mbresë" në besimin e investitorëve.
JPMorgan Chase, një lojtar i madh në financat e tregjeve në zhvillim, vuri në dukje gjithashtu se "likuiditeti i lirës ishte i dëmtuar në mes të daljeve të mëdha" të mërkurën. Banka qendrore nuk pranoi të komentojë.
Analistët thonë se banka qendrore ka të ngjarë të vazhdojë të ndërhyjë në treg të enjten dhe të premten.
Politikëbërësit kanë ndërmarrë hapa të tjerë për të qetësuar tregjet këtë javë, duke përfshirë mbajtjen e një takimi urgjent të bankës qendrore të enjten, në të cilin një normë kyçe e interesit brenda natës u rrit në një përpjekje për të mbajtur kursimet vendase në lira në vend që të kalonin në dollarë.
Veprimet kanë lehtësuar rënien e lirës, duke e lënë monedhën në rënie 3 për qind për javën, megjithëse indeksi i aksioneve Bist 100 i Stambollit ra pothuajse 8 për qind të premten në javën e tij më të keqe që nga viti 2008.
İmamoglu, i cili është shfaqur si sfiduesi më serioz politik i Erdoganit gjatë dy dekadave të tij në pushtet pritej të kandidonte si kandidat presidencial për partinë e tij opozitare Republikane Popullore (CHP), e cila shpresonte të detyronte zgjedhje të parakohshme.
Arrestimi ka shkaktuar ditë trazirash, me CHP që bëri thirrje për më shumë protesta në fundjavë. Erdogan të premten i denoncoi demonstratat si “terrorizëm në rrugë”.
Trazirat politike të kësaj jave përfaqësojnë një pengesë të madhe për një program gjithëpërfshirës të reformës ekonomike që filloi pas rizgjedhjes së Erdoganit në 2023.
Programi i udhëhequr nga Mehmet Shimçek, një ish-bankier i Merrill Lynch, synon të shtypë krizën e gjatë të inflacionit në Turqi dhe të tërheqë investitorët që janë arratisur gjatë dekadës së fundit ndërsa presidenti ka rrëshqitur drejt autokracisë dhe ka ndjekur politikë monetare joortodokse.
Programi i Shimçek ka përfshirë rritje të mëdha të normave të interesit - duke përmbysur këmbënguljen e mëparshme të Erdoganit për të mbajtur normat e ulëta pavarësisht inflacionit të rrëmbyeshëm - dhe rritje të taksave.
Ajo ka treguar disa shenja suksesi me inflacionin deri në 39 për qind nga mbi 85 për qind në fund të 2022. Turqia gjithashtu ka rindërtuar me shpejtësi krahun e luftës së valutës së saj pasi ajo u varfërua ndërsa qeveria e Erdoganit u përpoq të mbështeste ekonominë dhe lirën përpara zgjedhjeve të 2023. Rezervat bruto valutore ishin rritur në pothuajse 100 miliardë dollarë, përpara ndërhyrjeve të kësaj jave, nga rreth 57 miliardë dollarë në mesin e 2023.
Investitorët afatgjatë kanë mbetur të kujdesshëm në lidhje me investimin në asetet turke nga frika se Erdogan do të kthehet drejt politikave ekonomike joortodokse, siç ka bërë në të kaluarën.
Por fondet mbrojtëse dhe investitorët e tjerë që kërkojnë të përfitojnë nga normat e interesit mbi 40 për qind, kanë vendosur afërsisht 35 miliardë dollarë në të ashtuquajturat “carry trades”, kur tregtarët marrin hua në monedha me rendiment të ulët për të bastuar në ato me rendiment të lartë, sipas JPMorgan./Përshtati “Pamfleti” nga “Financial Times”
Lini një Përgjigje