FLASH
Shkruar nga Gabriel Elefteriu
Ndërsa aleancat tradicionale po lëkunden, ky grupim i ri i fuqive të mesme synon të krijojë një shtyllë të re stabiliteti gjeopolitik. Përmes një kombinimi të fuqisë ekonomike dhe riarmatimit strategjik, 12 shtete mund të ofrojnë një alternativë funksionale ndaj strukturave të vjetruara të OKB-së…
Ndërsa po shtohen përçarjet e rendit botëror dhe po lëkunden aleancat e vjetra, po kërkohet një zgjidhje e re për të stabilizuar sistemin ndërkombëtar, duke ruajtur të paktën disa nga parimet dhe aspektet e periudhës së mëparshme që u kanë shërbyer mirë fuqive perëndimore që nga Lufta e Dytë Botërore.
Problemi me të cilin përballen sot burrështetasit nuk është thjesht praktik. Pra, nuk lidhet vetëm me ndryshimin e ekuilibrit të fuqisë, veçanërisht në terma ushtarakë, dhe shfaqjen e tripolaritetit.
Një sfidë shtesë dhe ndoshta më e rëndësishme përbëjnë themelet intelektuale apo edhe filozofike, të cilat duhet të qëndrojnë në themelet e versionit të ardhshëm të një arkitekture politike globale për paqen dhe sigurinë.
Në botën moderne, çdo “sistem” i tillë kërkon të paktën një parim legjitimues dhe organizues në thelbin e tij, që të jetë i zbatueshëm për çdo periudhë kohore të konsiderueshme.
Sistemi i Vjenës pas Napoleonit u bazua në idenë e barazisë sovrane dhe restaurimit ose ruajtjes së monarkive tradicionale. Pas Luftës së Parë Botërore, “siguria kolektive” u kombinua me vetëvendosjen kombëtare për të siguruar një bazë të re për rendin botëror. Kjo nismë dështoi.
Bota e pas vitit 1945 prezantoi sistemin e OKB-së si burim legjitimiteti, me autoritetin e veçantë të pesë anëtarëve të përhershëm me të drejtë vetoje në Këshillin e Sigurimit.
Sigurisht, në terma praktikë, stabiliteti nuk rridhte nga konsensusi i P5-së, por nga përmbajtja dhe parandalimi bërthamor.
Gjithsesi, OKB-ja dhe “bashkësia ndërkombëtare” ishin një faktor vendimtar në llogaritjet politike dhe strategjike të dy superfuqive në një epokë konfrontimi të mprehtë ideologjik.
Pas rënies së Bashkimit Sovjetik, autoriteti i OKB-së dhe sistemi i “rregullave” u sfidua sërish. Me rikthimin e konkurrencës midis fuqive të mëdha në vitin 2014, vetëm sa u përshpejtua erozioni i parimit legjitimues të rendit të pas vitit 1945, të përqendruar tek OKB-ja.
Tani ky proces është praktikisht i plotë dhe sistemi është kthyer në një “gjendje gati-natyrore” të një ekuilibri të bazuar thjesht te fuqia dhe, për momentin, ende i mbështetur kryesisht në mbetjet e rendit të kaluar.
Çështja e legjitimitetit mund të mos jetë më me interes për askënd. Por kjo mund të jetë vetëm e përkohshme. Në këtë kontekst ka fituar rëndësi koncepti i “fuqive të mesme që punojnë së bashku”, i përmendur së fundmi në Davos nga Mark Carney. Ndërsa ka ende shumë paqartësi mbi këtë strukturë, gjykohet se kriteri kryesor për anëtarësim, së bashku me forcën e përgjithshme ekonomike, duhet të jetë fuqia ushtarake dhe intensiteti i politikave të riarmatimit.
Numri optimal i anëtarëve duhet të jetë 12, duke krijuar grupimin “M12”. Lista e plotë e M12-së do të përfshinte, sipas renditjes së PBB-së, këto vende: Gjermaninë, Japoninë, Britaninë, Francën, Korenë e Jugut, Australinë, Holandën, Poloninë, Suedinë, Izraelin, Norvegjinë dhe Danimarkën.
Shumëkush mund të habitet nga përfshirja e Izraelit, duke pasur parasysh ndërlikimet politike përreth tij, apo nga përfshirja e Norvegjisë dhe Danimarkës, duke pasur parasysh madhësinë e tyre më të vogël. Por Izraeli është padyshim një aset për aftësitë e tij ushtarake dhe në botën që po kalojmë, kjo ka një peshë të madhe.
Ndërkohë, Norvegjia dhe Danimarka renditen në dy vendet e fundit në listë falë shpenzimeve të tyre për mbrojtje për frymë (përkatësisht 2.050 dollarë dhe 1.650 dollarë), të cilat janë më të larta se ato të çdo kombi tjetër në listë, përveç Izraelit (5.350 dollarë).
Nga ana tjetër, edhe pse regjistron normën më të ulët në këtë aspekt (vetëm 450 dollarë), shumë më poshtë se vendet e tjera që nuk janë në listë, Japonia e kompenson këtë përmes madhësisë së përgjithshme të ushtrisë dhe ekonomisë së saj. M12 nuk do të ishte thjesht një aleancë ushtarake, por një projekt gjeopolitik që duhet të optimizohet për një potencial të përzier ushtarak dhe ekonomik.
Që çdo grupim i fuqive të mesme të jetë i vlefshëm dhe i suksesshëm, ai duhet të jetë funksional. Në kuptimin që anëtarët e tij të kenë, në mos të njëjtat interesa, të paktën të njëjtin nivel gatishmërie dhe energjie për të vepruar, si dhe të njëjtin vlerësim të demonstrueshëm të kërcënimeve.
Kjo është gjithashtu arsyeja pse nuk do të ishte e përshtatshme të përfshiheshin vende demokratike nga Amerika e Jugut ose Afrika. Këto i përkasin gjeografive strategjike krejtësisht të ndryshme dhe ndoshta të pavarura, me grupe të ndryshme interesash dhe kërcënimesh nga fuqitë e mëdha që i prekin.
Ideja e fuqive të mesme që punojnë së bashku për një avantazh të vërtetë strategjik është e vlefshme dhe zgjedhja e kohës dhe e vendit për këtë diskutim ishte e saktë. Është padyshim e qartë se tashmë ekziston një nevojë urgjente për zgjidhje të reja dhe mendim krijues, ndërsa tabela globale e shahut po riorganizohet, ose më saktë, po përmbyset.
Një grup i ri, koherent dhe funksional i fuqive të mesme mund të funksionojë - mund të arrijë rezultate kuptimplota dhe ndoshta të bëhet një fener stabiliteti në një botë që ka marrë tatëpjetën - nëse projektohet që në fillim për funksionalitet dhe efektivitet optimal.
Ai duhet të mbahet në këmbë nga jo më shumë se një duzinë shtetesh anëtare, pa “vende shtesë” për përfaqësuesit e ndryshëm të BE-së etj. Një lojë më e fortë për një iniciativë të tillë si M12, do të ishte edhe vënia e BE-së në shërbim të qëllimeve të saj, gjë që do të ishte në dobi të të gjithë të përfshirëve.
Krahasimet bazë të një grupimi M12 e mbështesin këtë propozim. Një “konsorcium” i tillë shtetesh do të arrinte në rreth 20 për qind të PBB-së botërore dhe afërsisht 80 për qind të PBB-së së Amerikës.
Në terma të shpenzimeve për mbrojtjen, M12 do të përbënte mbi gjysmën e shpenzimeve të mbrojtjes të SHBA-së dhe dukshëm më shumë (në terma nominalë) sesa Rusia apo Kina. Për më tepër, vlerësimet e përafërta sugjerojnë se vendet e M12-së do të kontrollonin rreth një të katërtën e tregtisë totale globale dhe do të barazoheshin me Kinën si pjesë e prodhimit global.
Shumë gjëra mund të arrihen nga një grupim i fuqive të mesme, i koordinuar mirë në vitet që vijnë. Por një përpjekje e tillë, kërkon lidership të fortë dhe burrështetas vizionarë, të cilët mund të mbajnë nën kontroll burokracitë e tyre disfatiste dhe shpesh apatike./ Përshtati "Pamfleti" nga “Brussels Signal”
Lini një Përgjigje