FLASH
Shkruar nga Molly Blackall
Vetëm 160 km nga kufiri rus, një strehimore bombash me funksion të dyfishtë në Finlandë po shërben si model për gatishmërinë ndaj konflikteve. Ky investim strategjik tregon se si hapësirat publike mund të transformohen në bunkerë të padepërtueshëm brenda pak orësh...
Kuopio, Finlandë - Kur ecën nëpër një sallë sportive gjigante, kërcënimi i një Lufte të Tretë Botërore duket krejtësisht i papërfillshëm. Megjithatë, përveç pritjes së festave të fëmijëve dhe kurseve të kërcimit, kjo ndërtesë ka një qëllim rrëqethës: është e gatshme të shndërrohet në një strehimore bërthamore në çdo moment.
Qendra e Sportit dhe Aktiviteteve “Luola” - që në finlandisht do të thotë “shpellë” - është e gërmuar brenda një shkëmbi në Kuopio, një qytet vetëm 160 km larg kufirit rus.
Hapësira e saj e madhe prej 13.780 metrash katrorë përmban një fushë volejbolli, studio kërcimi dhe artesh marciale, palestra, si dhe dhoma magazinimi të mbushura me helmeta, maska gazi dhe tableta jodi për të luftuar helmimin nga rrezatimi.
Për vetëm 72 orë, Luola transformohet nga një ambient sportiv publik në një bunker hermetik që mund të mbrojë afërsisht 7.000 njerëz nga sulmet me raketa, kërcënimet kimike e bërthamore, si dhe nga katastrofat natyrore.
Luola mbrohet nga një masiv shkëmbor me trashësi 20-40 metra mbi kokë, mure të blinduara kundër shpërthimeve, korridore në formë labirinti, dyer të përforcuara me disa shtresa dhe një sistem kompleks filtrimi të ajrit për të bllokuar toksinat e jashtme. Hapësira për çdo person në rast emergjence është vetëm 0.75 metra katrorë. Njerëzit do të flenë në shtretër portativë me tre kate dhe do të përdorin tualete që në thelb janë kova plastike.
Ky bunker u hap katër vjet më parë dhe kushtoi rreth 50 milionë euro. Banorët që jetojnë pranë e blejnë vendin e tyre të strehimit automatikisht kur blejnë apartamentin, me një kosto njëherëshe prej rreth 1.150 euro për person.
Fillimisht, shkëmbi ishte gërmuar për të shërbyer si një punishte ushtarake për prodhimin dhe testimin e pushkëve, por u la pas dore derisa qyteti e kuptoi, e bleu, e gërmoi më tej dhe zhvilloi këtë qendër sportive.
Luola është vetëm një nga më shumë se 50.000 strehimoret e mbrojtjes civile në të gjithë Finlandën. Shumica janë të vogla dhe të ndërtuara nën ndërtesat e banimit. Sipas ligjit, zhvilluesit finlandezë duhet të ndërtojnë një strehimore për çdo ndërtesë me madhësi mbi 1.250 metra katrorë.
Megjithatë, në të gjithë vendin ekzistojnë rreth 100 qendra të përmasave të mëdha si Luola. Qyteti i Kuopios ka gjashtë të tilla dhe në total rreth 4.8 milionë njerëz nga popullsia prej 5.5 milionë banorësh e Finlandës kanë qasje në një strehimore bombash, ndërsa ata që nuk kanë jetojnë kryesisht në zonat rurale.
Koloneli në pension Asko Muhonen, i cili tani këshillon udhëheqjen e qytetit, shpjegon se disa strehimore kanë pishina, pista hokeji mbi akull, madje edhe sauna. Ai shton se, edhe pse tani vizitorët nuk e ndjejnë që janë në shpellë, ata ndodhen vërtet brenda shtratit shkëmbor, ku hapësira për çdo person është shumë e kufizuar, por vendi është jashtëzakonisht i sigurt.
Nëse jepet një alarm për t’u strehuar, banorët udhëzohen të marrin me vete ujë të pijshëm, ilaçe, ushqim dhe ndoshta një thasë gjumi. Ky nivel përgatitjeje nuk është i ri për finlandezët, pasi vendi ka një qasje gjithëpërfshirëse të shoqërisë ndaj mbrojtjes, ku të gjithë burrat kryejnë shërbimin ushtarak të detyrueshëm përpara ditëlindjes së tyre të 30-të.
Po ashtu, organizatat vullnetare punojnë ngushtë me qeverinë për të mbrojtur organet kyçe dhe publiku inkurajohet të mbajë rezerva emergjence në shtëpi. Koloneli Muhonen thekson se sistemi finlandez është pjesërisht psikologjik dhe qytetarët e përvetësojnë atë që në fëmijëri, duke qenë se kjo lloj gatishmërie vazhdon prej shtatë brezash.
Me rritjen e kërcënimit nga Rusia, vende të ndryshme, përfshirë Britaninë e Madhe, po rishikojnë gatishmërinë e tyre për konflikt. Ndryshe nga Finlanda, e cila i mirëmbajti strehimoret e saj pas Luftës së Ftohtë dhe ka ndërtuar shumë të tjera që atëherë, një pjesë e bunkerëve të vjetër bërthamorë të Britanisë janë shndërruar në hotele ose pika turistike.
Luola vizitohet rregullisht nga delegacione të huaja që kërkojnë të mësojnë nga kjo qasje, përfshirë përfaqësues nga ambasada britanike. Koloneli Muhonen deklaron se gjatë vitit të kaluar kanë pasur shumë vizitorë, sepse kjo strehimore është ndoshta më modernja me funksion të dyfishtë në Evropë apo edhe në botë.
Ai shton se, për fat të keq, për momentin situata e sigurisë është më e keqe, ndaj ky sistem me dy funksione po zgjon shumë interes. Lord Toby Harris, kryetar i Komisionit Kombëtar të Gatishmërisë në Britani, thotë se shpreson që autoritetet lokale të kenë një ide të mirë se cilat hapësira mund të hapen në raste urgjence, si për shembull strehime të përkohshme për të ofruar ngrohtësi në dimër ose freski gjatë vapës ekstreme.
Edhe pse ai shton se këto vështirë se mund të jenë nëntokësore ose të mbrojtura nga bombat, ai pohon se Britania duhet të bëjë më shumë dhe se funksioni i dyfishtë ka plotësisht kuptim.
Për të shmangur dhënien e informacioneve Rusisë, planifikuesit e emergjencave ruajnë shumë sekret detajet e strehimoreve. Sidoqoftë, pozicioni gjeografik i Britanisë, që është shumë më larg Rusisë sesa Finlanda, nënkupton që bunkerë të tillë mund të mos jenë saktësisht ajo që i duhet vendit.
Një zëdhënës i qeverisë britanike deklaroi se siguria kombëtare është detyra e tyre e parë dhe se vendi mban plane emergjence mirë të testuara për një sërë rreziqesh, të zhvilluara dhe të përsosura përgjatë shumë viteve.
Mbështetësit e modelit me funksion të dyfishtë thonë se ai mund të jetë çelësi i suksesit diku tjetër, duke ofruar si mbrojtje nga sulmet, ashtu edhe një aset të vlefshëm për komunitetin në kohë paqeje.
Nëse publiku britanik do të toleronte ndonjëherë shpenzime shumëmilionëshe për bunkerë, kjo mbetet e diskutueshme. Gjithsesi, sondazhet tregojnë se britanikët janë gjithnjë e më të ndërgjegjshëm për kërcënimin rus dhe mbështesin rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen.
Por, teksa debati për buxhetin e ushtrisë, i cili çoi edhe në dorëheqjen e Sekretarit të Mbrojtjes John Healey, vazhdon me vrull, pyetja nëse Thesari do ta pranonte ndonjëherë ta financonte këtë projekt mbetet një çështje krejtësisht tjetër./Pamfleti nga “The i Paper”
Bunkeret jane per te mbrojtur Popullin, nderkohe qe oligarket i vene gjoksin Bombave. Apo jo? Kjo eshte demokracia!!!