FLASH
Shkruar nga Matthew Levitt
Përballë një kërcënimi ekzistencial dhe një udhëheqjeje të goditur rëndë, Teherani po rishikon kufijtë e dhunës gjeopolitike. Ky dëshpërim mund ta shtyjë regjimin drejt sulmeve të paprecedenta në territorin amerikan, duke synuar objektiva të lehta për të imponuar fundin e luftës.
Me fillimin e operacionit “Epic Fury”, autoritetet amerikane ngritën alarmin në mbarë vendin për sulme të mundshme terroriste nga Irani dhe milicitë aleate, dhe kjo u bë me arsye shumë të forta.
Vetëm pak ditë pasi goditjet amerikano-izraelite eliminuan Udhëheqësin Suprem iranian, Ali Khamenei, Forca Qods e Gardës Revolucionare Islamike transmetoi në televizionin shtetëror një paralajmërim të prerë: “Armiku duhet ta dijë se ditët e tij të qeta kanë marrë fund. Ai nuk do të jetë më i sigurt askund në botë, madje as brenda pragut të shtëpisë së vet!”.
Që prej këtij kërcënimi, operativë që veprojnë në emër të Teheranit janë lidhur me komplote në Azerbajxhan, Kuvajt, Katar, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe në Britaninë e Madhe. Madje, sipas presidentit amerikan Donald Trump, Irani po përpiqet të aktivizojë “qeliza të fjetura” edhe brenda Shteteve të Bashkuara.
“Jemi në dijeni të shumë lëvizjeve të rrezikshme që kanë ndodhur”, deklaroi ai, duke shtuar se Uashingtoni është “plotësisht në krye të situatës”. Irani e ka përdorur prej kohësh terrorizmin si një vegël të politikës së tij të jashtme.
Dhe këtë nuk e ka bërë vetëm për të “eksportuar” revolucionin përmes mbështetjes së grupeve pro-irane në Lindjen e Mesme, por edhe për të mbjellë frikë te kundërshtarët e regjimit, nga disidentët iranianë e deri te diplomatët perëndimorë, izraelitët dhe komunitetet hebreje.
Megjithatë, historikisht Teherani është treguar i matur në përzgjedhjen e metodave, kohës dhe vendeve të sulmit. Ai ka preferuar gjithmonë operacione që mund t’i mohonte publikisht, me shpresën e shmangies së sanksioneve, izolimit diplomatik apo ndonjë hakmarrjeje ushtarake të drejtpërdrejtë.
Sot, kjo situatë ka ndryshuar rrënjësisht. Regjimi e ndjen se projekti i tij revolucionar po kërcënohet ekzistencialisht nga SHBA-ja dhe Izraeli. Vrasja e Khameneit dhe e zyrtarëve të tjerë të lartë, e shoqëruar me debatin e hapur në Uashington dhe Jeruzalem për ndryshimin e regjimit, e ka bindur Teheranin se duhet të bëjë çdo gjë për ta ndalur luftën, madje edhe duke e transferuar atë në territorin amerikan.
Në kushtet e një udhëheqjeje të goditur rëndë dhe strukturave të sigurisë të poshtëruara nga depërtimi i thellë i inteligjencës izraelite dhe amerikane, Irani mund të mos i llogarisë më rreziqet.
Prandaj iranianët mund të autorizojnë një gamë të gjerë sulmesh nga atentatet e vogla te goditjet me viktima masive- pa u shqetësuar më për pasojat. Llogaria e tyre cinike mund të jetë që publiku dhe politikanët amerikanë, por jo vetëm, nuk do t’i përballojnë dot humbjet civile, dhe se një sulm i përgjakshëm mund ta bënte politikisht të pamundur vazhdimin e luftës për administratën Trump.
Nëse lufta vazhdon, regjimi mund t’u drejtohet akteve gjithnjë e më të dëshpëruara terrorizmi për të treguar se, edhe pse i dobësuar, nuk është mposhtur ende. Duke mos pasur thuajse asgjë për të humbur, ai mund të ndërmarrë hapa të paprecedentë, veçanërisht kundër “objektivave të lehta”, ndërsa paralelisht përgatit sulme më të sofistikuara kundër objektivave të fortifikuara.
Ndonëse rrallë ka arritur të godasë suksesshëm brenda SHBA-së, historia e komploteve të dështuara nuk duhet të na bëjë të flemë mbi “gjethe dafinash”. Në luftën kundër terrorit, autoritetet must të kenë sukses çdo herë, sepse aktorëve të këqij u mjafton të kenë fat vetëm një herë.
Ky mesazh i Forcës Qods mund të reflektojë një konsensus të ri në Teheran mbi terrorizmin si mjet gjeopolitik, por dikur kjo temë shkaktonte debate të forta brenda regjimit.
Në vitet 1980, CIA vlerësonte se udhëheqja ishte e ndarë mes “radikalëve islamikë” dhe “pragmatistëve”. Me kalimin e kohës, radikalët fituan terren dhe Garda Revolucionare mori një rol dominues në vendimmarrje. Kjo e ktheu terrorizmin në një mjet rutinë për Teheranin, megjithëse për dekada ai u tregua i matur për të mos sulmuar brenda SHBA-së nga frika e hakmarrjes.
Ky qëndrim ndryshoi në vitin 2011, kur Irani u përfshi në një “luftë në hije” me Perëndimin për shkak të programit të tij bërthamor. Gjatë viteve 2011-2012, regjimi thuri disa komplote kundër diplomatëve amerikanë dhe izraelitë.
Në tetor 2011, autoritetet amerikane zbuluan një plan për vrasjen e ambasadorit saudit në Uashington. Pas kësaj, inteligjenca amerikane arriti në përfundimin se zyrtarë të caktuar iranianë ndoshta edhe vetë Khamenei ishin bërë më të gatshëm për të ndërmarrë sulme në tokën amerikane.
Në vitin 2020, vrasja e komandantit të Forcës Qods, Qasem Soleimani, nxiti kërcënime të reja dhe plane për atentate ndaj zyrtarëve të lartë amerikanë. Sipas Departamentit të Sigurisë Kombëtare, që prej asaj kohe janë parandaluar me sukses disa komplote shumë të rrezikshme.
Ndërkohë Irani ka investuar edhe në krijimin e një “opsioni të brendshëm”, duke pozicionuar operativë që mund të veprojnë brenda kufijve të SHBA-së. Për shembull, një operativ i Hezbollahut në Nju Jork u vetëidentifikua si “agjent i fjetur”, ndërsa një tjetër u kap teksa po grumbullonte materiale shpërthyese në Hjuston.
Vitet e fundit, Irani ka filluar të përdorë edhe rrjetet kriminale për të ruajtur mundësinë e mohimit të përfshirjes. Ai ka rekrutuar kriminelë në Evropë përmes platformave si Telegram, duke u ofruar para në këmbim të vëzhgimeve dhe akteve të dhunës.
Në disa raste, këto rrjete kanë shfrytëzuar edhe adoleshentë të zonës për të sulmuar institucionet hebraike. Sipas vlerësimeve të inteligjencës amerikane, Irani nuk do të ndalet në përpjekjet për të kërcënuar qytetarët amerikanë dhe për të zhvilluar rrjetet e tij brenda SHBA-së.
Pas goditjeve të fundit ndaj kapaciteteve bërthamore dhe elitës drejtuese, ky rrezik është përshkallëzuar ndjeshëm. Raportet sugjerojnë se Irani ka kërcënuar me aktivizimin e qelizave terroriste në SHBA nëse vazhdojnë sulmet ushtarake.
Ndërkohë, autoritetet evropiane kanë zbuluar komplote kundër ambasadave dhe qendrave komunitare hebraike në disa vende të ndryshme. Zyrtarët izraelitë besojnë se Teherani e ka ndryshuar tashmë doktrinën e tij operative, duke hequr çdo kufizim dhe duke urdhëruar agjentët e tij që të godasin kudo që munden.
Sipas tyre, Irani po rekruton masivisht: nga grupet e krimit të organizuar te militantët shiitë dhe deri te individët e vetmuar. Edhe autoritetet amerikane ndajnë të njëjtin mendim. Shërbimet sekrete sugjerojnë se mesazhe të koduara nga Irani mund të kenë shërbyer si sinjale për aktivizimin e operativëve jashtë vendit.
Po ashtu, ekziston një frikë e madhe për sulme nga “ujqërit e vetmuar”, të frymëzuar nga thirrjet e ethshme të regjimit për hakmarrje. Fakti që shumë komplote iraniane kanë dështuar deri më sot i detyrohet vigjilencës së autoriteteve, por tregon edhe kufizimet profesionale të vetë operativëve iranianë.
Megjithatë, rreziku mbetet i lartë, sidomos tani që Irani ndihet më i dobët ushtarakisht dhe politikisht. Sa më shumë që regjimi ta ndjejë “litarin” që t’i shtrëngohet, aq më shumë ka gjasa t’i drejtohet terrorizmit si mjeti i fundit.
Pas çdo goditjeje ndaj udhëheqjes, Garda Revolucionare ka tendencën të marrë kontrollin e plotë dhe të kërkojë hakmarrje me çdo kusht. Teherani mund të shpresojë se një sulm i përgjakshëm në territorin amerikan do të shkaktonte krizë politike në SHBA dhe do të detyronte tërheqjen e ushtrisë.
Megjithatë, kjo mund të jetë një llogari e gabuar që mund të kthehet në bumerang, duke e bashkuar opinionin publik amerikan në mbështetje të një lufte totale. Në këto momente dëshpërimi, regjimi mund të mos shohë rrugëdalje tjetër përveçse të godasë kudo dhe sa më fort që të mundet.
Ky dëshpërim përbën një rrezik serioz, të cilin autoritetet amerikane duhet ta trajtojnë me seriozitetin më të lartë./Përshati "Pamfleti", nga “Foreign Affairs”
Shënim: Matthew Levitt, është drejtor i programit “Reinhard” për Kundërterrorizmin dhe Inteligjencën në Institutin e Uashingtonit për Politikën e Lindjes së Afërt.
Lini një Përgjigje