FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Për pesë vjet me radhë, e gjithë vëmendja e politikës, medias dhe aktorëve ndërkombëtarë është përqendruar te SPAK. Çdo arrestim i zyrtarëve të lartë, çdo sekuestrim pasurie apo konflikt me pushtetin bëhet menjëherë kryefjalë. Në këtë “teatër” të luftës kundër krimit, prokuroritë e rretheve Tiranë, Durrës, Shkodër, Elbasan etj, duken se kanë rënë në një lloj vakuumi të mbikëqyrjes publike.
Paradoksi është i dyfishtë: ndërsa SPAK përballet me një presion të paprecedentë; ndonjëherë të drejtë, ndonjëherë të njëanshëm; prokuroritë e zakonshme veprojnë nën nivelin e radarit. Por a është kjo thjesht një “drejtësi me dy standarte” apo po krijohet një terren pjellor për abuzime dhe mbrojtje të klientelave lokale?
Pse i gjithë presioni përfundoi te SPAK?
Kur u krijua SPAK-u në vitin 2019, ideja ishte që të gjitha rastet e korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar të trajtoheshin nga një strukturë e specializuar, e pastruar nga vetingu dhe e mbikëqyrur nga ndërkombëtarët. Në letër, kjo kishte kuptim. Në praktikë, kjo specializim u shndërrua në një justifikim për të lënë pas dore pjesën tjetër të sistemit.
Politika e ka përqendruar retorikën e saj te SPAK-u. Opozita kërkon llogari vetëm prej SPAK, ndërsa shumica e mbron ose e sulmon po atë institucion. Mediat, të tërhequra nga emrat e mëdhenj dhe efektet e bujshme, i kanë vendosur kamerat përballë hyrjes së SPAK-ut, duke harruar se shumica e krimeve; nga vjedhjet e rënda te trafiku i qenieve njerëzore dhe korrupsioni i nivelit të ulët e të mesëm; trajtohen në prokuroritë e rretheve.
Ndërkohë, SPAK-u vetë nuk është i papërlyer. Kritikat ndaj tij janë të shumta: për zgjatje të paraburgimit mbi afatet e arsyeshme, për rrjedhje të vazhdueshme të dosjeve, për përdorim selektiv të hetimeve dhe për mungesë transparence e goditje selektive. Por pikërisht ky nivel i lartë i vëmendjes ka bërë që dobësitë e SPAK-ut të ekspozohen, ndërsa të njëjtat dobësi, ndoshta më shumë në prokuroritë e tjera kalojnë pa u vënë re.
Prokuroritë e rretheve, sidomos ato të mëdha si Tirana, Durrësi, Shkodra, Elbasani dhe Fieri, janë ato që trajtojnë vëllimin më të madh të çështjeve penale. Në mungesë të një spotlajti të vazhdueshëm, ato kanë fituar një autonomi të heshtur. Asnjë komision parlamentar nuk kërkon rregullisht raporte për punën e tyre, asnjë organizatë ndërkombëtare nuk vendos ekspertë të përhershëm për të monitoruar çdo lëvizje të tyre. Kjo liri mund të jetë e shëndetshme kur përdoret për efikasitet, por është shumë e rrezikshme kur shfrytëzohet për të shmangur llogaridhënien.
Ky ekuilibër i shtrembëruar po krijon dy standarde drejtësie. Për një qytetar që akuzohet për korrupsion, nuk është e njëjta gjë të përballet me një prokuror të SPAK-ut, i monitoruar nga çdo sy, sesa të përballet me një prokuror të rrethit që mund të ketë marrëdhënie personale me të pandehurin apo që thjesht “e lë në sirtar” dosjen pa u pyetur askush.
Më serioz është fakti se krimi i organizuar dhe korrupsioni janë të shpërndarë në të gjithë vendin. Ndërsa SPAK kap peshqit e mëdhenj, rrjetet e nivelit të mesëm po rrisin influencën e tyre pikërisht në juridiksionet ku mbikëqyrja është minimale. Nëse në pesë vjet nuk kemi parë asnjë hetim të thelluar nga prokuroria e Durrësit për trafikun e drogës në port, apo nga prokuroria e Shkodrës për klanet që veprojnë në kufi, atëherë pyetja nuk është vetëm për SPAK-un, por për të gjithë sistemin e akuzës.
Në qarqe të tilla si Shkodra, Elbasani apo Durrësi, prokuroritë kanë historikisht lidhje të ngushta me pushtetin vendor dhe me aktorët ekonomikë lokalë. Në mungesë të presionit nga qendra dhe nga opinioni publik, këto lidhje jo vetëm që nuk janë prerë, por mund të jenë forcuar. Prokurorët e rretheve janë më pak të ekspozuar ndaj kontrolleve të shpeshta, ndaj vetingut të ri dhe ndaj kritikës publike. Ata operojnë në një sistem ku emërimet dhe transferimet vendosen shpesh nga brenda, pa ndërhyrjen e jashtme që ndihet te SPAK.
SPAK-u ka marrë pjesën më të madhe të investimeve: prokurorët më të paguar, ambientet më të sigurta, asistencën teknike të huaj. Prokuroritë e rretheve, nga ana tjetër, ankohen vazhdimisht për mungesë stafi, mbingarkesë dhe kushte të dobëta. Kjo ankesë u bën atyre një mburojë të përsosur: kur një çështje e rëndë në Tiranë apo Durrës nuk përparon, fajësohet mungesa e burimeve, ndërsa kur SPAK-u nuk përparon, kjo cilësohet si skandal.
SPAK-u nuk është as zgjidhja e vetme, as i paprekshëm nga kritika. Por të gjithë vëmendjen ta hedhim mbi të dhe të lëmë në hije pjesën tjetër të sistemit është një gabim që duhet pranuar nga të gjithë. Duke krijuar një “presion të tepërt” në një pikë dhe “mungesë presioni” në të gjitha pikat e tjera, ne nuk po reformojmë drejtësinë; po riprodhojmë të njëjtat dobësi të së kaluarës, vetëm me një emër të ri në qendër.
Derisa prokuroritë e Tiranës, Durrësit, Shkodrës, Elbasanit dhe të gjitha të tjerat të mos vihen nën të njëjtin dritë dhe të njëjtën llogaridhënie si SPAK-u, lufta kundër krimit dhe korrupsionit do të mbetet gjysmë e plotë. Dhe siç e tregon përvoja, gjysma e mbushur mirë shpesh përdoret për të fshehur gjysmën tjetër të zbrazët. /Pamfleti
prokurorite e rrethe po perfitojn sakt.e ke
Prokuroritë e rretheve e marin direktivën nga vllami i tyre i madh SPAK. Dhe të gjithë nga vllaznia Rama- Vuçiç-Soros - Miçotaqis- Netanjahu.
Titulli: “Korrupsioni në Shqipëri – Virus Kombëtar që Duhet Shkatërruar” Mesazhi: Korrupsioni nuk është vetëm një shkelje ligjore; është një armik i gjallë i çdo shqiptari që punon, rrit fëmijët dhe ëndërron për një të ardhme të ndershme. Ky sistem klientelist, i ngritur mbi paaftësi dhe ego, ka kapur çdo degë të shtetit dhe ka shndërruar pushtetin në mjet për pasurim personal. Ne nuk mund të heshtim më. Nuk mund të pranojmë që dora e drejtësisë të jetë e shurdhër përballë abuzimeve, që taksat tona të hanë struktura fiktive dhe që shpresat e të rinjve të groposen nga një sistem i mbushur me të korruptuar. Ky është momenti që çdo qytetar, çdo profesionist, çdo ekspert – të ngrihet dhe të thotë: mjaft! Ne kemi njohur, kemi dokumentuar dhe nuk do të ndalojmë derisa çdo nivel korrupsioni të çmontohet dhe të vendoset drejtësi. Thirrja: Mos e lejoni të heshtë. Fol, raporto, vepro. Çdo zë ka rëndësi. Çdo akt transparence është një armë kundër kësaj epidemie kombëtare.