FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Projektet portuale në Shqipëri po marrin një dimension gjithnjë e më të fortë gjeopolitik, të lidhur me Korridorin VIII, interesin strategjik perëndimor në Adriatik dhe rolin e vendit si nyje logjistike rajonale…
Debati rreth porteve të Shqipërisë tashmë po shkon përtej kufijve të një investimi teknik në infrastrukturë. Porto Romano dhe transformimi i Portit të Durrësit po shfaqen si projekte kyçe të lidhura me Korridorin VIII, me zinxhirët logjistikë të Ballkanit Perëndimor dhe me interesin në rritje të Perëndimit për infrastrukturën kritike në Adriatik.
Strategjia e Shqipërisë në sektorin portual po merr gjithnjë e më shumë një dimension të qartë gjeopolitik, ndërsa qeveria e kryeministrit Edi Rama synon ta pozicionojë vendin si një qendër në zhvillim për transportin dhe logjistikën në Ballkanin Perëndimor. Në qendër të kësaj strategjie qëndron porti i ri në Porto Romano, një projekt që Qeveria shqiptare e lidh drejtpërdrejt me Korridorin VIII dhe me ambicien për ta shndërruar vendin në një pikë kritike lidhjeje mes Adriatikut, Ballkanit dhe rrjeteve të Europës Qendrore.
Edi Rama iu rikthye publikisht kësaj çështjeje pas anulimit të tenderit me vlerë rreth 400 milionë euro për ndërtimin e portit të ri, pasi e vetmja kompani e mbetur në garë u tërhoq përpara paraqitjes së ofertës së saj përfundimtare financiare. Pavarësisht këtij zhvillimi, kryeministri shqiptar theksoi se projekti nuk është braktisur dhe se qeveria është e gatshme të ecë përpara me një plan alternativ më të shpejtë dhe më agresiv për të siguruar nisjen e ndërtimit.
Në argumentimin e tij, Edi Rama e paraqiti Porto Romanon jo thjesht si një port të ri tregtar, por si pjesë të një zinxhiri më të gjerë infrastrukturor strategjik që përfshin lidhje tokësore dhe “porte të thata” në Prishtinë dhe Shkup. Përmes kësaj qasjeje, qeveria kërkon ta vendosë projektin brenda një logjike më të gjerë të rritjes së rolit rajonal të Shqipërisë, duke zhvendosur qendrën e gravitetit nga një investim thjesht kombëtar në një korridor lidhës që shtrihet përtej kufijve të vendit.
Rëndësi të veçantë ka edhe referenca e kryeministrit shqiptar ndaj kuadrit ndërkombëtar dhe atij të aleatëve që rrethon projektin. Edi Rama argumentoi se as Shtetet e Bashkuara dhe as Bashkimi Europian nuk kanë shprehur shqetësime dhe se, përkundrazi, plani i përgatitur nga kompania Royal Haskoning ka kaluar tashmë verifikimet teknike të nevojshme dhe po pret një vlerësim politik për shkak të vlerës së tij gjeopolitike. Ky formulim ka domethënie politike, pasi sugjeron se qeveria shqiptare synon ta pozicionojë projektin jo vetëm në sferën e zhvillimit ekonomik, por edhe në atë të infrastrukturës strategjike të harmonizuar me prioritetet e sigurisë së Perëndimit.
Nga ana tjetër, debati publik në Shqipëri nuk kufizohet vetëm në narrativën e qeverisë. Gazetari Artan Hoxha ka paralajmëruar se zhvendosja e qendrës së gravitetit nga Porti aktual i Durrësit drejt skemave të reja të zhvillimit mund të dobësojë një nga nyjet më të rëndësishme strategjike të vendit. Sipas kritikës së tij, Durrësi nuk është vetëm një strukturë portuale ekzistuese, por një aset rajonal që lidh hinterlandin ballkanik me rrugët kryesore të tregtisë detare.
Çështja kryesore në këtë debat nuk lidhet vetëm me përshtatshmërinë teknike të projektit të ri, por edhe me faktin nëse arkitektura e re e investimeve portuale do ta forcojë apo do ta dobësojë kapacitetin e përgjithshëm detar dhe të transshipment-it të Shqipërisë. Kritikat e ngritura theksojnë se një tranzicion i paekuilibruar nga Durrësi drejt Porto Romanos mund të çojë jo në një përmirësim, por në një fragmentim të rolit strategjik të porteve të vendit.
Në këtë pikë, çështja merr një rëndësi edhe më të madhe kur lidhet me zhvillimet e fundit diplomatike dhe të biznesit në Tiranë. Vizita e ambasadores së Shteteve të Bashkuara në Greqi, Kimberly Guilfoyle, në Tiranë, e shoqëruar nga drejtuesi ekzekutiv i kompanisë AKTOR, shkruan Ibna, ka përforcuar perceptimin se projektet e mëdha infrastrukturore në Shqipëri po shihen jo vetëm si mundësi investimi, por edhe si elementë të një kuadri më të gjerë të pranisë strategjike perëndimore në rajon.
Në këtë kontekst, portet shqiptare po evoluojnë gradualisht në infrastrukturë me rëndësi të dyfishtë: nga njëra anë shërbejnë si instrumente për zhvillimin ekonomik, tregtinë dhe lidhshmërinë rajonale; nga ana tjetër përfaqësojnë asete strategjike kritike të lidhura me interesat e NATO-s, kontrollin e rrjeteve detare dhe balancën e ndikimit në Adriatik. Kjo shpjegon pse debati rreth Porto Romanos dhe Durrësit tashmë po del përtej arenës politike të brendshme shqiptare dhe po merr një domethënie më të gjerë ballkanike dhe euro-atlantike.
Tendenca më e gjerë është e qartë: Shqipëria po kërkon të shndërrojë infrastrukturën e saj portuale në një avantazh gjeoekonomik. Megjithatë, suksesi i kësaj strategjie nuk do të përcaktohet vetëm nga shpejtësia e zbatimit apo nga aftësia për të siguruar financim. Ai do të varet edhe nga fakti nëse projektet e reja mund të kombinojnë qëndrueshmërinë tregtare, pranimin politik nga partnerët perëndimorë dhe integrimin efektiv në një rrjet transporti rajonal gjithnjë e më konkurrues.
Beteja për portet e Shqipërisë nuk ka të bëjë vetëm me vendin ku do të ndërtohet terminali i ardhshëm i madh. Ajo lidhet me kontrollin e pikave të hyrjes, korridoreve të tranzitit dhe projeksionin strategjik të ndikimit në një nga hapësirat gjeopolitike më të ndjeshme të Europës Juglindore. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje