FLASH
Shkruar nga Lucas Minisini
Ashtu si Nabi, ata që mbeten nuk mund ta mendojnë kthimin në shtëpi, ku rrezikojnë të burgosen ose të vriten nga talebanët. Dhe shpresat e tyre për të marrë një vizë të çmuar për në Shtetet e Bashkuara janë zbehur që nga rikthimi në pushtet i Donald Trump...
Pasi talebanët u rikthyen në pushtet në gusht 2021, shteti i vogël ballkanik, me kërkesë të Joe Biden, mirëpriti qindra afganë që po largoheshin. Por administrata Trump pezulloi aplikimet për vizë dhe familjet e refugjatëve kanë ngecur në bregdetin shqiptar, të rrethuar nga turistë.
Nabi, me origjinë nga Afganistani, nuk ka marrë asnjë lajm për aplikimin e tij për vizë në Shtetet e Bashkuara për më shumë se gjashtë muaj. Në mesin e korrikut, babai i tre fëmijëve, i cili preferon të mos zbulojë identitetin e tij të plotë për arsye sigurie, kontaktoi administratën amerikane për të paraqitur një kërkesë të re, e cila që atëherë ka mbetur pa përgjigje.
Ish-përkthyesi i ushtrisë amerikane nuk është shumë i shqetësuar. "Stresi im qëndroi në Kabul, me talebanët", thotë ai me një buzëqeshje në tarracën e një kafeneje në Shëngjin, një vendpushim bregdetar betoni në veri të Shqipërisë, në mesin e shtatorit. Falë një eksfiltrimi të guximshëm në qershor 2024, 30-vjeçari dhe familja e tij arritën të largoheshin nga Afganistani, duke kaluar nëpër Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajit për të shmangur tërheqjen e vëmendjes së regjimit taleban, përpara se të mbërrinin në bregdetin shqiptar.
I vetëshpallur si "vend tranziti" pas rikthimit të talebanëve në pushtet në gusht 2021, shteti i vogël ballkanik kishte rënë dakord të mirëpriste qindra familje afgane që po largoheshin, me kërkesë të Presidentit të SHBA-së Joe Biden, i cili kishte kontaktuar disa nga aleatët e tij të NATO-s. Shumica dërrmuese e këtyre refugjatëve, të cilët kishin punuar për amerikanët pas ndërhyrjes së tyre të armatosur në vend në vitin 2001, po kërkonin të arrinin në Shtetet e Bashkuara. Në vend që t'i mblidhte ata në një kamp refugjatësh, Qeveria e Kryeministrit Edi Rama mburrej se i kishte strehuar këta të mërguar, me shpenzimet e administratës amerikane, në Hotel Rafaelo, një vendpushim gjigant i pajisur me tre pishina në mes të të cilave qëndron një replikë e mahnitshme e Statujës së Lirisë, ndërsa kërkesat e tyre për azil politik përpunoheshin. Disa qindra afganë kanë kaluar atje gjatë katër viteve të fundit.
Kur talebanët morën Kabulin, për shkak të kaosit përreth, Nabi nuk mundi ta çonte familjen e tij në aeroport për t'u larguar me një nga aeroplanët e dërguar nga Shtetet e Bashkuara. "Përpiqu të qëndrosh i sigurt", i shkroi atij një kontakt në Departamentin e Shtetit të SHBA-së.
Një vit pa dalë në rrugë
Një shënjestër e spastrimeve të regjimit të ri, ish-përkthyesi dhe shoferi i një automjeti ushtarak për perëndimorët filloi duke u fshehur në një apartament në kryeqytet, duke mos dalë kurrë në rrugë për një vit. Për dy vitet e ardhshme, Nabi improvizoi si shofer taksie dhe mblodhi informacione të dobishme për sigurinë e tij mbi shtypjen e vazhdueshme nga zyrtarët talebanë të cilët ndonjëherë ia huazuan automjetin.
Pas evakuimit të tij të vonë në bregdetin shqiptar në verën e vitit 2024, i riu, i cili fliste anglisht në mënyrë të përsosur, ndihmoi komunitetin e refugjatëve afganë në Shqipëri të përballonte dokumentet kërcënuese amerikane. Në muajt e fundit të presidencës së Joe Biden, një aeroplan që transportonte familje afgane nisej nga Tirana, kryeqyteti i Shqipërisë, për në Shtetet e Bashkuara çdo javë. "Gruaja ime shpesh më kujton se ne i ndihmonim të gjithë me viza", thotë Nabi. "Më parë na linin të kujdeseshim vetë."
Ashtu si Nabi, ata që mbeten nuk mund ta mendojnë kthimin në shtëpi, ku rrezikojnë të burgosen ose të vriten nga talebanët. Dhe shpresat e tyre për të marrë një vizë të çmuar për në Shtetet e Bashkuara janë zbehur që nga rikthimi në pushtet i Donald Trump.
Në orët e para të mandatit të tij, më 20 janar 2025, republikani, i cili është ashpër kundër imigracionit, pezulloi programin federal të pranimit të refugjatëve. Të gjitha aplikimet në pritje për vizë u pezulluan dhe familjet afgane që prisnin një datë nisjeje për jetën e tyre të re në Amerikë, me aplikimet e tyre të miratuara tashmë nga administrata federale, mbetën të bllokuara në këtë bregdet shqiptar, i cili është specializuar në turizmin masiv.
Njëri pas tjetrit, punonjësit e Departamentit të Shtetit dhe OJQ-të amerikane të financuara nga federali u larguan nga vendi. Deri në mars, nuk kishte mbetur askush. Për të kompensuar këtë zhdukje të papritur, Arsis dhe Plan & Go, dy OJQ shqiptare pa lidhje me qeverinë amerikane, u ngarkuan me detyrën për të ndihmuar familjet e mbetura afgane me aplikimet e tyre për azil.
Asnjë organizatë nuk iu përgjigj pyetjeve të Le Monde, duke përmendur "ndjeshmërinë" dhe "konfidencialitetin" e misionit të tyre. Këto dy organizata po përfitojnë nga fondet e fundit të mbetura amerikane të ndara për të mbështetur afganët që kanë ofruar vullnetarë për Shtetet e Bashkuara.
Të privuar nga financimi nga Uashingtoni, hoteli u kërkoi refugjatëve të lironin dhomat e tyre në pranverë. Të çorientuar, pa burime ose perspektiva, ata u detyruan të grumbulloheshin në apartamentet e pakta të qytetit që nuk ishin të rezervuara për pushuesit, duke paguar disa qindra euro në muaj.
Përballë kësaj përzierjeje pasigurie, midis mesit të gushtit dhe fundit të shtatorit, 20 familje afgane, ndër të fundit në Shqipëri, zgjodhën të largoheshin ilegalisht nga vendi. Duke dështuar të shkonin në Shtetet e Bashkuara, shumica u përpoqën të arrinin në Zonën Shengen. Të gjithë kaluan nëpër të njëjtin grup kontrabandistësh boshnjakë që kërkojnë 3,000 euro për person dhe gjysmën e kësaj shume për fëmijë.
Për të përballuar këto shuma, disa refugjatëve iu desh të shisnin pronat familjare në Afganistan. Të gjitha largimet u zhvilluan në mes të natës. Në videot e filmuara nga një kujdestar ndërtese dhe të shqyrtuara nga Le Monde, mbetjet në pjata dhe rrobat që thahen në telin e rrobave përmblidhin urgjencën e kësaj arratisjeje.
Të arrestuar dhe të rrahur nga policia
Për të justifikuar largimin e tij, Jamal (emri i tij është ndryshuar për arsye sigurie), 53 vjeç, dhe 4 fëmijët e tij, na dërguan një foto të frigoriferit të tij të vjetër në Shqipëri, të hapur për të zbuluar raftet pothuajse bosh, përveç dy domatesh, dy dardhash dhe një speci të vyshkur. Jeta e përditshme ishte bërë "shumë e vështirë", shpjegoi në WhatsApp ky ish-menaxher logjistike në bazat ushtarake amerikane në Afganistan.
Nëpërmjet trafikantëve nga Bosnja dhe Hercegovina, babai fillimisht u përpoq ta çonte familjen e tij në Kroaci. Pasi ecën 13 orë nëpër pyll, ata u arrestuan nga policia, u "rrahën" dhe më pas u dërguan përsëri në një kamp refugjatësh në anën tjetër të kufirit, në fshatin boshnjak. Një përpjekje e dytë më në fund i lejoi ata të arrinin në Gjermani për të aplikuar për azil politik; ata u transferuan në një qendër pritjeje në Mynih më 3 tetor. "Nuk kishim zgjidhje tjetër veçse të rrezikonim jetën tonë, duke shpresuar për një jetë më të mirë", shpjegon Jamal.
Për të dhe familjen e tij, kthimi në Shqipëri është jashtë diskutimit.
Qeveria shqiptare tani po lëshon leje qëndrimi dhe pune për dhjetëra afganë që janë ende atje. "Ata duhet të ndalojnë së menduari për Shtetet e Bashkuara", tha Edi Rama në një intervistë me Le Monde më 15 shtator.
"Ne i inkurajojmë ata të qëndrojnë këtu dhe të integrohen", shtoi ai.
Me mbërritjen në verën e vitit 2021, Sayed Ahmad, i cili nuk e kuptoi kurrë pse kërkesa e tij për vizë në Shtetet e Bashkuara ishte refuzuar sistematikisht, beson në fjalën udhëheqësit shqiptar.
Ky ekonomist 40-vjeçar, një ish-koordinator në Ministrinë Afgane të Financave përgjegjëse për disa baza ushtarake amerikane, mësoi shqipen brenda tre muajsh para se të regjistrohej në një shkollë parukerie në Tiranë.
Familja e tij, e cila mbeti në Afganistan dhe ishte afër elitës së mëparshme politike të vendit, e hodhi poshtë rrugën e tij të re të karrierës, të cilën ai e konsideroi "të turpshme", ankohet 40-vjeçari.
"Nuk doja të isha më i stresuar, përtac dhe pa para", këmbëngul ai. Që nga kjo verë, Sayed Ahmad ka hapur berberhanën e tij, ku mirëpret rreth 15 turistë në ditë. Ish-nëpunësi i lartë civil e ngriti atë në plazh, pas Resortit ku strohet, përballë replikës së Statujës së Lirisë. /Përshtatur nga Le Monde/
Lini një Përgjigje