FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Formimi i shumicës parlamentare shihet si i arritshëm për Vetëvendosjen, por zgjedhja e Presidentit pritet të kërkojë një marrëveshje më të gjerë politike
Procesi i krijimit të institucioneve të reja të Kosovës po hyn në fazën më vendimtare pas zgjedhjeve parlamentare të 7 qershorit. Ndërsa Lëvizja Vetëvendosje e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, mbetet forca më e madhe politike dhe konsiderohet se ka mundësi të sigurojë shumicën e nevojshme për formimin e qeverisë, zhvillimet e fundit tregojnë se negociatat pritet të shtrihen përtej krijimit të kabinetit të ri qeveritar.
Konsultimet e paralajmëruara nga Kurti do të përfshijnë jo vetëm ndërtimin e qeverisë së ardhshme, por edhe konstituimin e Kuvendit dhe zgjedhjen e Presidentit të Republikës. Kjo e shndërron procesin në një negociatë të gjerë politike për mënyrën se si do të funksionojnë institucionet kryesore të shtetit gjatë viteve të ardhshme.
Në një sistem parlamentar si ai i Kosovës, ku zakonisht asnjë forcë politike nuk arrin të qeverisë e vetme, balanca ndërmjet institucioneve konsiderohet po aq e rëndësishme sa vetë krijimi i qeverisë. Për këtë arsye, rezultati i negociatave nuk do të përcaktojë vetëm përbërjen e ekzekutivit, por edhe stabilitetin institucional të vendit në një periudhë të rëndësishme për reformat e brendshme dhe marrëdhëniet ndërkombëtare.
Gjatë mbledhjes së parë të qeverisë në detyrë, pas zgjedhjeve, Albin Kurti deklaroi se konsultimet politike do të nisin menjëherë pas certifikimit të rezultateve zgjedhore. Sipas tij, prioritet mbetet shndërrimi i rezultatit zgjedhor në institucione funksionale, demokratike dhe të afta për t'u përballur me sfidat ekonomike, investimet, zhvillimin e infrastrukturës, sigurinë dhe modernizimin e administratës publike. Kurti përsëriti gjithashtu qëndrimin se zgjedhjet e parakohshme nuk ishin të domosdoshme, duke argumentuar se kriza politike që çoi në shpërndarjen e Kuvendit ishte përgjegjësi e partive të tjera parlamentare.
Sipas të dhënave zyrtare, shpërndarja e mandateve është si vijon: Vetëvendosje – 53 deputetë, Partia Demokratike e Kosovës (PDK) – 22 deputetë, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) – 18 deputetë, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) – 7 deputetë
Për formimin e qeverisë nevojiten të paktën 61 vota. Matematikisht, kjo shumicë mund të sigurohet me mbështetjen e deputetëve që përfaqësojnë komunitetet joshumicë.
Megjithatë, zgjedhja e Presidentit të Republikës paraqet një sfidë më të madhe politike. Kushtetuta kërkon pjesëmarrjen e të paktën 80 deputetëve në dy raundet e para të votimit, çka e bën të pamjaftueshme mbështetjen vetëm nga shumica qeverisëse.
Pikërisht kjo dispozitë kushtetuese i detyron partitë politike të kërkojnë marrëveshje më të gjera për ndërtimin e institucioneve. Historia politike e Kosovës ka treguar se marrëveshjet për krijimin e institucioneve shpesh nuk janë kufizuar vetëm në ndarjen e posteve ministrore.
Në shumë raste, qeveria, Kuvendi dhe Presidenca janë negociuar si pjesë e një pakete të vetme politike. Edhe këtë herë po shfaqet e njëjta logjikë, ku diskutimet nuk lidhen vetëm me formimin e qeverisë, por edhe me mënyrën se si do të ndahet pushteti institucional ndërmjet forcave politike për të garantuar funksionimin normal të shtetit.
Ministri në detyrë i Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi, deklaroi se Vetëvendosje mund të sigurojë shumicën parlamentare me mbështetjen e tetë ose nëntë deputetëve të komuniteteve joshumicë. Sipas tij, votat e nevojshme për formimin e qeverisë ekzistojnë dhe procesi mund të vazhdojë edhe pa pjesëmarrjen e partive kryesore opozitare. Ky qëndrim tregon se Vetëvendosje e konsideron të realizueshme krijimin e ekzekutivit, por jo domosdoshmërisht përmbylljen e të gjithë ciklit institucional.
Deklaratat publike të partive tregojnë se ende nuk ekziston një konfigurim i qartë politik. Bashkëkryetarja e partisë Guxo, Donika Gërvalla, përjashtoi mundësinë e bashkëpunimit me Partinë Demokratike të Kosovës, duke përmendur dallime të thella politike.
Sa i përket Lidhjes Demokratike të Kosovës, ajo vlerësoi se zhvillimet dhe debatet e brendshme e bëjnë të vështirë parashikimin e një partneriteti të mundshëm. Ndërkohë, LDK po përballet me presione të brendshme pas rezultatit zgjedhor. Disa degë të partisë kanë kërkuar dorëheqjen e kryetarit Lumir Abdixhiku, ndërsa ai i ka refuzuar këto kërkesa.
Në të njëjtën kohë, nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, ka lënë të hapur mundësinë e një marrëveshjeje të gjerë politike që do të përfshinte njëkohësisht qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën. Këto zhvillime e vendosin LDK-në në një pozicion potencialisht vendimtar për ndërtimin e konsensusit institucional.
Nga ana tjetër, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka bërë të ditur se nuk do të marrë pjesë në një qeveri të udhëhequr nga Albin Kurti. Megjithatë, ish-kryeministri Ramush Haradinaj u ka bërë thirrje partive opozitare të koordinohen rreth një kandidati të përbashkët për President, duke sinjalizuar se opozita e sheh Presidencën si një element kyç në konfigurimin e ardhshëm institucional.
Një zhvillim me rëndësi është deklarata e Arbërie Nagavcit, ish-kryetares së Grupit Parlamentar të Vetëvendosjes. Ajo deklaroi se partia është e gatshme të diskutojë për zgjedhjen e një presidenti konsensual dhe jopartiak.
Ky qëndrim sinjalizon se edhe Vetëvendosje e konsideron të domosdoshëm kompromisin politik për zgjedhjen e Presidentit, pasi ky proces nuk mund të përfundojë vetëm me votat e shumicës qeverisëse.
Negociatat zhvillohen në një periudhë kur Kosova përballet me disa procese strategjike. Vendit i duhet të vazhdojë reformat e brendshme, të avancojë procesin e integrimit evropian, të përmirësojë marrëdhëniet me Bashkimin Evropian dhe të vijojë dialogun për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë.
Në këtë kontekst, ekzistenca e institucioneve stabile dhe funksionale konsiderohet një kusht i rëndësishëm për përparimin e këtyre proceseve.
Para fillimit formal të negociatave duhet të përfundojë certifikimi i rezultateve zgjedhore, proces që është shtyrë për shkak të ankesave dhe rinumërimeve. Vetëm pas përfundimit të kësaj procedure do të mund të nisë procesi kushtetues për krijimin e institucioneve të reja.
Megjithatë, deklaratat e deritanishme të aktorëve politikë tregojnë se konsultimet kanë hyrë tashmë në fazën përgatitore dhe se ato do të përfshijnë të gjithë arkitekturën institucionale të Kosovës.
Zhvillimet e fundit tregojnë se sfida kryesore për Kosovën nuk është vetëm krijimi i një shumice parlamentare për formimin e qeverisë. Sfida më e madhe mbetet ndërtimi i një konsensusi politik që garanton funksionimin afatgjatë të institucioneve kryesore të shtetit.
Edhe nëse Vetëvendosje arrin të formojë qeverinë me mbështetjen e deputetëve të komuniteteve joshumicë, zgjedhja e Presidentit mbetet një proces që kërkon bashkëpunim më të gjerë politik. Për këtë arsye, konsultimet e paralajmëruara nga Albin Kurti pritet të shndërrohen në negociata që do të përcaktojnë balancën e pushtetit në Kosovë, duke trajtuar qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën si pjesë të së njëjtës marrëveshje institucionale. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje