FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Sipas raportit më të fundit vjetor “Liria në Botë” nga Freedom House, të titulluar “Hija në rritje e autokracisë”, liria globale ra për të 20-tin vit radhazi në vitin 2025. Kur bëhet fjalë për 6 vendet e Ballkanit Perëndimor, një rënie e ndjeshme e të drejtave dhe lirive qytetare u regjistrua në Serbi, ku vendi humbi 3 pikë, pasi autoritetet u hakmorën kundër personave që morën pjesë në protesta. Të gjitha këto vende klasifikohen ende si “pjesërisht të lira” dhe korrupsioni përmendet si një nga çështjet kryesore.
“Liria në Botë” përfshin rezultate dhe raporte të detajuara të vendeve mbi të drejtat politike dhe liritë civile për 195 vende dhe 13 territore anembanë globit. Çdo vend merr një rezultat numerik nga 100 (më i liri) deri në 0 (më pak i lirë). Bazuar në rezultate, vendet ndahen në tre kategori: “të lira”, “pjesërisht të lira” dhe “jo të lira”, shkruan EWB.
Shqipëria renditet e para në rajon, e ndjekur nga Mali i Zi
Shqipëria renditet më e mira në rajon, pasi shënoi 69 pikë indeksi, dhe pa një përmirësim të lehtë krahasuar me vitin e kaluar, kur mori 68 pikë indeksi.
Sipas raportit të Freedom House: “Shqipëria ka një rekord zgjedhjesh konkurruese, megjithëse partitë politike janë shumë të polarizuara dhe shpesh të organizuara rreth personaliteteve kryesore. Liria fetare dhe liria e tubimit në përgjithësi respektohen”.
Megjithatë, dokumenti vëren se “korrupsioni dhe ryshfeti mbeten probleme të mëdha, megjithëse qeveria po punon për të adresuar korrupsionin në gjyqësor”.
Shqipëria pasohet nga Mali i Zi, i cili shënoi 68 pikë indeksi. Ai humbi një pikë indeksi krahasuar me vitin e kaluar, pasi “shumë ligje të propozuara nga qeveria u miratuan me procedurë të përshpejtuar dhe pa debat legjislativ”.
Raporti pohon se “një shumicë dhe qeveri e re parlamentare u krijuan pas zgjedhjeve konkurruese në vitin 2023, duke hapur rrugën drejt zgjidhjes së paqëndrueshmërisë politike të kohëve të fundit në Mal të Zi”.
“Korrupsioni në politikë dhe në gjyqësor mbetet një problem. Mali i Zi është shtëpia e medias dinamike dhe sektorëve të shoqërisë civile. Liritë civile dhe liritë politike në përgjithësi respektohen”, vëren raporti.
Maqedonia e Veriut shënoi 67 pikë indeksi, që është i njëjti rezultat si në vitin 2025.
“Vendi vazhdon të përballet me korrupsionin dhe, ndërsa media dhe shoqëria civile marrin pjesë në një diskurs publik të fuqishëm, gazetarët dhe aktivistët përballen me presion dhe kërcënime”, deklaron Freedom House.
Kosova dhe BiH përmirësohen pak, bie Serbia
Kosova shënoi 61 pikë indeksi dhe pa një përmirësim të lehtë krahasuar me vitin e kaluar, kur mori 60 pikë indeksi.
“Kosova mban zgjedhje të besueshme dhe relativisht të administruara mirë. Shumë institucione publike janë të dëmtuara nga korrupsioni i rrënjosur, megjithëse ka shenja se një brez i ri politikanësh po lëviz për t'u përballur me praktikat korruptive përmes reformave gjyqësore dhe administrative”, vëren raporti.
Ai shton se në Kosovë, “ligjvënësit e sapozgjedhur nuk ishin në gjendje të formonin një qeveri për pjesën më të madhe të vitit, ndërsa qeveria e përkohshme thuhet se e tejkaloi mandatin e saj teknik, duke rezultuar në zgjedhje të parakohshme”.
Bosnja dhe Hercegovina shënoi 54 pikë indeksi dhe pa një përmirësim të lehtë krahasuar me vitin e kaluar, kur mori 53 pikë indeksi.
“Çështjet politike karakterizohen nga një bllokim i rëndë partiak midis udhëheqësve nacionalistë nga komunitetet boshnjake, serbe dhe kroate të vendit. Pjesëmarrja politike e qytetarëve nga komunitetet e tjera është jashtëzakonisht e kufizuar. Korrupsioni mbetet një problem serioz në qeveri dhe gjetkë në shoqëri”, deklaron Freedom House.
Së fundmi, Serbia është renditur më keq në rajon, me rezultatin që ka rënë nga 56 në 53 pikë indeksi, për shkak të prapambetjes demokratike nën drejtimin e Presidentit Aleksandar Vuçiç dhe Partisë Progresive Serbe, vlerësoi Freedom House.
“Serbia është një demokraci parlamentare me zgjedhje shumëpartiake konkurruese, por vitet e fundit Partia Progresive Serbe (SNS) në pushtet ka gërryer vazhdimisht të drejtat politike dhe liritë civile, duke ushtruar presion mbi median e pavarur, opozitën politike dhe organizatat e shoqërisë civile”, thuhet në raport.
Freedom House sqaron se Serbia humbi 3 pikë pasi autoritetet u hakmorën kundër mësuesve dhe profesorëve që morën pjesë në protesta të gjera kundër korrupsionit të udhëhequra nga studentët duke mbajtur pagat dhe kontratat e punësimit.
“Në të njëjtën kohë, policia përdori forcë të tepruar kundër protestuesve dhe dështoi t’i mbronte ata nga bandat e armatosura. Policia dhe shërbimet e inteligjencës thuhet se kanë përdorur një sërë produktesh spiune për të mbikëqyrur gazetarët, aktorët e shoqërisë civile dhe organizatorët e protestave në Serbi. Për shembull, të paktën dhjetëra dhe ndoshta qindra pajisje personale janë shënjestruar nga një mjet unik spiune i referuar si NoviSpy, por numri i saktë nuk dihet duke qenë se autoritetet e kanë instaluar atë fshehurazi gjatë arrestimeve, ndalimeve dhe intervistave policore”, vëren Freedom House.
Ai arrin në përfundimin se “veprime të tilla kanë kontribuar në rënien e përgjithshme të rezultatit të Serbisë në Lirinë në Botë në vitet e fundit, pasi ndërgjegjësimi për mbikëqyrjen e pakontrolluar shtetërore motivon vetëcensurën midis qytetarëve të zakonshëm”. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje