FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Simbolika është e fortë. Shqipëria shpreson ta shndërrojë një plagë historike në një vitrinë teknologjike, në një kohë kur vendi synon të anëtarësohet në BE deri në vitin 2030...
Kur do të na zërë vërtet vendin inteligjenca artificiale në punë? Pyetja nuk është më thjesht fantastiko-shkencore.
Sot, ose duhet të bashkëpunojmë me to, ose rrezikojmë të lihemi mënjanë. Dhe në Shqipëri, surpriza është e madhe: ministrat tani po sfidohen nga një inteligjencë artificiale. Emri i saj është Diella, dhe sapo ka bërë një hyrje spektakolare brenda qeverisë së Tiranës.
Edi Rama emëroi Diellën, një ministre virtuale të inteligjencës artificiale, për të mbikëqyrur tregjet publike shqiptare. Avatari i saj, me kostum tradicional, simbolizon një përzierje të modernitetit teknologjik dhe identitetit kulturor.
Opozita e denoncoi emërimin si jokushtetues, duke bojkotuar një votim të miratuar nga 82 parlamentarë. Tashmë e integruar në e-Albania, Diella menaxhon 95% të shërbimeve publike të aksesueshme në internet.
Shqipëria, e cila akuzohet rregullisht nga Bashkimi Evropian për skandalet e saj të korrupsionit, po provon një qasje radikale. Kryeministri Edi Rama emëroi Diellën, një avatar të gjeneruar nga inteligjenca artificiale, si ministre përgjegjëse për tenderat publikë.
Qëllimi është i qartë: të bëhet çdo tender “100% i pakorruptueshëm” dhe “100% i lexueshëm”.
Rama shpjegoi se vendimet e prokurimit do t'u merreshin ministrive dhe do t'i besoheshin Inteligjencës Artificiale.
Diella është anëtari i parë i qeverisë që nuk është fizikisht i pranishëm, por është krijuar virtualisht nga inteligjenca artificiale.
Simbolika është e fortë. Shqipëria shpreson ta shndërrojë një plagë historike në një vitrinë teknologjike, në një kohë kur vendi synon të anëtarësohet në BE deri në vitin 2030. Por sfida shkon përtej teknologjisë: është një bast politik dhe institucional.
Diella nuk shfaqet nga hiçi. Ajo ekziston tashmë nëpërmjet e-Albania, platformës online që u lejon qytetarëve të kenë akses në 95% të shërbimeve publike.
Në vitin 2025, më shumë se një milion kërkesa u përpunuan falë sistemit të saj. Për kalimin e saj në “ministre”, inteligjenca artificiale mori një avatar të një gruaje të re të veshur me kostum tradicional shqiptar, një simbol i një martese midis kulturës dhe modernitetit.
Partneriteti me Microsoft dhe Agjencinë Kombëtare për Shoqërinë e Informacionit lejoi integrimin e modeleve më të fundit të IA-së. Më 19 shtator, ajo madje foli para Parlamentit nëpërmjet dy ekraneve, duke mbajtur një fjalim tre-minutësh. Në ndërhyrjen e saj , IA deklaroi:
Unë nuk jam këtu për të zëvendësuar njerëzit, por për t'i ndihmuar ata. Nuk kam shtetësi, as ambicie, as interesa personale.
Si përfundim, Diella nuk synon të jetë një kërcënim, por një mjet i projektuar për të përmirësuar dhe bërë veprimet shtetërore më transparente.
Një ministër i inteligjencës artificiale, midis entuziazmit dhe shqetësimeve demokratike
Pavarësisht entuziazmit të shfaqur nga qeveria, opozita parlamentare ankohet për paligjshmëri. Deputetët vënë në pikëpyetje legjitimitetin e një “ministri” pa shtetësi apo humanitet. Disa madje u larguan nga salla e votimit, duke bojkotuar votimin, i cili megjithatë u miratua me 82 vota nga 140.
Kritikat vërshojnë edhe në hapësirën publike. Në rrjetet sociale, një koment ironik nxjerr në pah atmosferën e përgjithshme: në Shqipëri, disa besojnë se edhe Diella do të përfundojë e korruptuar.
Këto reagime zbulojnë një shqetësim të thellë. A mund t’i besohet vërtet një mision ministror një inteligjence artificiale pa dobësuar demokracinë? Debati është i hapur, sepse pas argumentit të transparencës fshihet frika e një pushteti që i besohet gjithnjë e më shumë algoritmeve.
Frika që lidhet me inteligjencën artificiale është e ligjshme, por një gjë duket e sigurt: ato do ta shoqërojnë njerëzimin në sfidat e tij të ardhshme. Larg nga shurdhimi, ato madje mund të na shtyjnë më tej. Kohët e fundit, një inteligjencë artificiale e Google arriti të zgjidhë një problem matematikor që konsiderohet i pamundur. Një zbulim i madh që tregon të ardhmen e njeriut dhe makinave do të shkruhet, në një mënyrë ose në një tjetër, së bashku. /Përshtatur nga Cointribune/
Lini një Përgjigje