FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Carnegie Europe mette in guardia dai rischi politici all'interno dell'UE che potrebbero rallentare il processo di allargamento.
L'allargamento dell'Unione europea procede a ritmo costante, sebbene spesso passi inosservato. La Commissione europea è prossima alla conclusione dei negoziati di adesione con il Montenegro e il Consiglio potrebbe presto istituire un gruppo di lavoro per redigere il trattato di adesione. Anche l'Albania, altro Paese chiave in questo processo, punta ad aderire all'UE entro il 2030. La Commissione potrebbe presto pubblicare una relazione positiva sulle riforme dello Stato di diritto, aprendo così la fase finale dei negoziati con Tirana.
In un'analisi pubblicata su Carnegie Europe, si afferma che, tuttavia, quello che oggi sembra uno sviluppo positivo potrebbe trasformarsi in una sfida per i responsabili politici europei.
Nel commentario intitolato "Come entrare nell'UE in tre semplici passi", il ricercatore senior Dimitar Bechev e l'analista Iliriana Gjoni sottolineano che il processo di allargamento dell'UE sta procedendo a ritmo sostenuto, ma si trova ad affrontare rischi politici crescenti all'interno dell'Unione.
L'analisi rileva che è solo questione di tempo prima che le forze populiste di destra in Francia, Germania o Paesi Bassi reagiscano all'imminente allargamento dell'UE. Si prevede che alimenteranno i timori legati all'immigrazione per aumentare il consenso elettorale. Dei due Paesi principali, l'Albania è il più esposto a causa dei persistenti problemi di corruzione e criminalità organizzata.
Tuttavia, nemmeno il Montenegro, un paese molto più piccolo con circa 600.000 abitanti, è immune da percezioni negative. Il processo di ratifica non si preannuncia facile. In Francia, ad esempio, è richiesta una maggioranza di tre quinti in entrambe le camere del parlamento oppure si terrà un referendum, una disposizione ereditata dai tentativi di bloccare l'adesione della Turchia.
Di fronte a questa situazione, il Montenegro e l'Albania, insieme agli altri paesi dei Balcani occidentali, devono costruire una solida argomentazione a favore della loro adesione. Argomentazioni geopolitiche, come il rischio di una crescente influenza russa e cinese, non sono sufficienti. I paesi candidati devono sottolineare il contributo concreto che possono apportare alla sicurezza e al benessere dell'Europa, presentandosi come un valore aggiunto per l'Unione e non come un peso. Questo messaggio deve essere rivolto non solo alle istituzioni di Bruxelles, ma anche ai principali Stati membri.
Së pari, në fushën e mbrojtjes, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Shqipëria janë tashmë anëtare të NATO-s. Ato kontribuojnë me trupa në grupet luftarake të aleancës të vendosura në Letoni dhe Bullgari, marrin pjesë në stërvitje të përbashkëta dhe kanë dërguar pajisje në Ukrainë. Gjithashtu, ato marrin pjesë në misione paqeruajtëse në Kosovë dhe Bosnje, të udhëhequra përkatësisht nga NATO dhe BE, si dhe në operacione të Politikës së Përbashkët të Sigurisë dhe Mbrojtjes në mbarë botën. Edhe pse forcat e tyre të armatosura janë të vogla, këto vende mund të rrisin më tej këto angazhime, duke i lejuar vendet e BE-së të përqendrojnë më shumë përpjekje në krahun lindor dhe në Ukrainë.
Vendet kandidate mund dhe duhet të përfshihen në përpjekjet e vazhdueshme të Evropës për riarmatim dhe modernizim të forcave. Këto tre vende anëtare të NATO-s janë angazhuar të rrisin shpenzimet për mbrojtjen nga rreth 2 për qind në 3.5 për qind të PBB-së, një objektiv që mund të arrihet deri në mesin e viteve 2030. Ato kanë nënshkruar partneritete sigurie me BE-në, duke hapur rrugën për pjesëmarrje në programe të përbashkëta si ai i industrisë evropiane të mbrojtjes.
Rajoni ka edhe industri të trashëguara, fabrika në Bosnje dhe Serbi kanë furnizuar Ukrainën me sasi të mëdha predhash artilerie. Megjithatë, modernizimi kërkon investime në kapacitete specifike dhe në infrastrukturë me përdorim të dyfishtë. Rajoni do të forconte gjithashtu sigurinë evropiane për shkak të pozicionit të tij gjeografik: korridoret rrugore dhe hekurudhore që lidhin Adriatikun me Detin e Zi duhet të konsiderohen prioritet për lëvizjen e trupave dhe pajisjeve drejt krahut lindor.
Së dyti, Ballkani Perëndimor duhet të theksojë rëndësinë e tij në tranzicionin e gjelbër. Shqipëria dhe Mali i Zi janë ndër vendet më të avancuara në dekarbonizim. Shqipëria është një nga vendet e pakta në botë ku pothuajse 100 për qind e energjisë prodhohet nga burime të rinovueshme, kryesisht hidroenergji. Edhe sistemi energjetik i Malit të Zi dominohet nga burimet e rinovueshme, ku hidroenergji përbën 48 për qind të kapacitetit, energjia e erës 9 për qind dhe ajo diellore 2 për qind.
Mali i Zi është gjithashtu i vetmi vend kandidat që operon një skemë kombëtare të tregtimit të emetimeve në përputhje me acquis të BE-së. Kjo nuk do të thotë se pjesa tjetër e rajonit mbetet pas; përkundrazi, Serbia, mes viteve 2024 dhe 2025, rriti kapacitetin e energjisë së rinovueshme me 11 për qind, duke arritur në katër gigavat, një nivel i barabartë me pjesën e qymyrit në furnizimin energjetik.
Rritja e shpejtë e energjisë së gjelbër forcon qëndrueshmërinë dhe hap mundësi për zhvillim ekonomik dhe inovacion. Sektori i turizmit, i cili historikisht është penguar nga ndërprerjet e energjisë gjatë sezonit veror, varet nga furnizimi i lirë dhe i qëndrueshëm me energji. Edhe prodhimi, përfshirë industrinë e mbrojtjes, përfiton nga kjo.
Tuttavia, il maggiore potenziale risiede nel settore delle tecnologie dell'informazione, in particolare nei data center, che richiedono grandi quantità di energia e sono essenziali per lo sviluppo dell'intelligenza artificiale. Alcuni governi della regione stanno adottando misure a sostegno di questo sviluppo, digitalizzando i servizi pubblici, migliorando la connettività e offrendo incentivi agli investitori stranieri. I minori costi di terreni e manodopera, uniti all'integrazione europea e all'armonizzazione della legislazione digitale, rendono la regione attraente. In questo modo, i Balcani occidentali potrebbero offrire un'alternativa ai data center dell'UE, incrementando la produttività e l'innovazione nel continente.
Infine, per sfruttare appieno queste opportunità, i governi dei Balcani occidentali devono intensificare gli sforzi per l'integrazione nel mercato comune. Devono concentrarsi sulle riforme istituzionali e sul miglioramento dei collegamenti transfrontalieri. I mercati nazionali piccoli e frammentati rimangono un ostacolo alla competitività e all'attrazione di investimenti strategici. La cattura dello Stato, lo sviluppo insufficiente del settore finanziario e la carenza di manodopera dovuta all'emigrazione di lunga durata continuano a rappresentare sfide importanti.
Tuttavia, queste sfide non impediranno alla regione di presentare l'adesione all'UE come un contributo all'aumento della competitività dell'Unione, una priorità che ha ricevuto maggiore attenzione dopo la pubblicazione del rapporto Draghi nel 2024. Quanto più evidente sarà il loro contributo alla sostenibilità e alla crescita economica dell'Europa, tanto più difficile diventerà giustificare il rinvio dell'adesione.
Esiste uno scenario positivo in cui Montenegro e Albania potrebbero aderire insieme all'Islanda, che gode di ampio sostegno. Ma c'è anche la possibilità che le loro prospettive siano legate ai processi di adesione più complessi di Ucraina e Moldavia, che dominano il dibattito attuale. Per questo motivo, non possono rimanere candidati passivi. Per raggiungere l'obiettivo del 2030, devono convincere sia Bruxelles che i principali Stati membri che la loro adesione rafforza la sicurezza, la competitività e la coesione dell'Europa. / Opuscolo adattato /
Lini një Përgjigje