FLASH
Shkruar nga James Imam
Politikani, administrata e të cilit është përballur me akuza për korrupsion, ka nënshkruar një kontratë me galerinë e Berlinit Société...
Në panairet e këtij viti Frieze London dhe Art Basel Paris, shumë vizitorë u habitën kur gjetën vepra nga një artist i papritur: Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama.
Rama, i cili siguroi një mandat të katërt të paprecedentë në detyrë në maj, pasi bëri fushatë për anëtarësimin e Shqipërisë në BE, është gjithashtu një artist i afirmuar. I trajnuar në Akademinë e Arteve të Bukura të Tiranës, ai kaloi disa vite duke punuar në Paris përpara se të hynte në politikë në fund të viteve 1990.
Që atëherë, ai ka vazhduar të krijojë art, duke ekspozuar në Qendrën Pompidou në Paris dhe dy herë në Bienalen e Venedikut, dhe shpesh duke vënë në dukje se vizatimi e ka ndihmuar të përballojë mbledhjet e gjata qeveritare.
Më 9 tetor, galeria Societe e Berlinit njoftoi se kishte shtuar Ramën, një udhëheqës karizmatik dhe shpesh kontrovers, aktualisht i përfshirë në skandale të shumta, në listën e saj prej një duzine artistësh.
Galeria nuk humbi kohë për të shfaqur shtesën e saj më të re, duke i kushtuar një mur të tërë në Frieze London në tetor rreth 25 vizatimeve shumëngjyrëshe me stilolaps dhe vaj të Ramës, të shoqëruara nga dy skulptura bronzi të pikturuara të ekspozuara mbi baza qeramike. Një përzgjedhje më e vogël veprash, tre vizatime dhe një skulpturë, u shfaqën në Art Basel Paris javën pasardhëse.
Julia Ballantyne-Way, një partnere në Societe, i thotë The Art Newspaper se rreth gjysma e vizatimeve janë shitur dhe diskutimet janë duke vazhduar me blerësit potencialë për të tre skulpturat. "Ato janë pritur shumë mirë", thotë ajo për artin e Ramës. "Shumë njerëz nuk e dinë [për Ramën, artistin] dhe ata janë sigurisht shumë të befasuar dhe të intriguar kur e zbulojnë atë."
Ajo shton se “keni edhe njerëz që e kanë ndjekur atë për një kohë të gjatë dhe janë të emocionuar ta shohin tani me ne dhe të përfaqësuar”.
Ballantyne-Way thotë se kishte qenë prej kohësh “në kontakt të ngushtë” me Ramën dhe kohët e fundit filloi të diskutonte përfaqësimin pasi mori pjesë në ekspozitën e tij personale në Galerinë Marian Goodman në Paris vitin e kaluar.
«Është një profil i ri për ne, nuk kemi asnjë artist-politikan tjetër», thotë ajo, duke shtuar se «vepra e re është vërtet emocionuese. Ai po përfshin shumë më tepër bronz në qeramikë».
Oltsen Gripshi, një artist dhe kritik bashkëkohor shqiptar i cili botoi një libër mbi artin e Ramës vitin e kaluar, thotë se artisti ishte larguar nga realizmi i epokës komuniste për të krijuar një gjuhë unike abstrakte të frymëzuar nga Kandinski. “E konsideroj atë një formë të re të neo-ekspresionizmit për përzierjen e saj të ekspresionizmit, abstraksionizmit dhe formalizmit”, thotë Gripshi.
Duke pastruar imazhin e tij?
Rama u kthye në Shqipëri në vitin 1998 për të shërbyer si ministër i kulturës, duke fituar më vonë vëmendjen ndërkombëtare si kryetar bashkie i Tiranës (2000-11) për lyerjen me ngjyra të theksuara të blloqeve të apartamenteve të zymta të epokës komuniste. Që kur u bë kryeministër në vitin 2013, qeveria e tij ka mbikëqyrur restaurimin e vendeve të mëdha të trashëgimisë kulturore, duke përfshirë Muzeun Historik Kombëtar, Kullën Veneciane të Durrsit dhe Urën e Kurçajt.
Megjithatë, administrata e tij është ndjekur edhe nga skandale korrupsioni. Në vitin 2023, ish-Ministri i Mjedisit Lefter Koka mori një dënim me pesë vjet burg për pranim ryshfeti në të ashtuquajturin "skandali i inceneratorit", ndërsa Arben Ahmetaj, një ish-zëvendëskryeministër, mbetet në kërkim ndërkombëtar për akuzat e pastrimit të parave, deklarimit të rremë të pasurisë dhe shpërdorimit të detyrës.
Është një profil i ri për ne, nuk kemi asnjë artist-politikan tjetër. Puna e re është emocionuese.
Pasi Rama kritikoi autoritetin antikorrupsion të Shqipërisë pas arrestimit të kryetarit të bashkisë së Tiranës Erion Veliaj, një aleat i ngushtë, autoriteti e akuzoi atë në shkurt për minimizimin e pavarësisë gjyqësore.
Armando Lulaj, një artist bashkëkohor dhe kritik i hershëm i Ramës, e quajti artin e kryeministrit një marifet PR për të pastruar imazhin e tij, duke pretenduar se kryeministri ua mbajti fondet kritikëve.
“Grupi im, i cili kritikon artin e tij dhe përdorimin e artit kulturor nga qeveria, është i margjinalizuar dhe nuk mund të marrë para publike”, thotë ai.
Ballantyne-Way mohon që aktiviteti artistik i Ramës ka të bëjë me optikën. “Ai studioi art, dha mësim arti dhe ishte një artist praktikues në Paris përpara se të hynte në politikë”, thotë ajo.
Veprat e Ramës u shfaqën gjithashtu në Art Basel Miami Beach javën e kaluar dhe do të paraqiten në një ekspozitë personale gjatë Gallery Weekend Berlin prillin e ardhshëm. / Përshtatur nga Theartnewspaper/
Pse shapi ndonje ekspozite kur nuk ishte kryeminister ky deshtak?