FLASH
Shkruar nga Pamfleti
La guerra in Medio Oriente ha reso la geopolitica ancora più imprevedibile. Trump e Putin sono sotto pressione. Tuttavia, la situazione attuale apre anche nuove opportunità, soprattutto grazie alla diplomazia e alla stabilità dell'Ucraina...
L'Europa si sta posizionando militarmente a est del Canale di Suez: la portaerei francese "Charles de Gaulle" e le navi che la scortano hanno attraversato il Mar Rosso nei giorni scorsi e ora si dirigono verso lo Stretto di Hormuz. Anche una fregata italiana e una olandese sono state integrate nel "groupe aéronaval français" (gruppo aeronavale francese).
Questo mini-esercito europeo dovrebbe supportare le formazioni americane in Medio Oriente per riaprire il passaggio dal Golfo Persico. Ma in realtà si tratta più di una sostituzione che di un rinforzo: la "Charles de Gaulle" sta rimpiazzando il gruppo navale della portaerei "Gerald Ford", che dopo quasi undici mesi di attività sta tornando al suo porto di origine nel Norfolk.
La guerra con l'Iran sta mettendo a dura prova le capacità della Marina statunitense. La credibilità della deterrenza americana ha subito un duro colpo. Il presidente Donald Trump non è riuscito a placare i focolai di crisi ai confini del suo ordine mondiale: né esercitando pressioni sull'Ucraina, né con una campagna di bombardamenti nel Golfo Persico.
Trump e Putin sotto pressione
In Medio Oriente in particolare, Washington sta gradualmente esaurendo le opzioni a sua disposizione. La CIA, secondo un articolo del Washington Post, stima che la resistenza della Repubblica Islamica sia significativamente maggiore di quanto affermato da Trump e dal suo entourage. Anche se il regime di Teheran accettasse un piano di pace americano, il rischio di un'ulteriore escalation resterebbe tutt'altro che scongiurato.
Ora, a quanto pare, l'Europa è tornata al centro dell'attenzione di Trump. Di recente ha avuto una lunga telefonata con il presidente russo Vladimir Putin. Ufficialmente, l'argomento era un cessate il fuoco temporaneo tra Russia e Ucraina per il 9 maggio, giorno della vittoria sovietica nella "Grande Guerra Patriottica" contro la Germania nazista. Il Cremlino temeva attacchi ucraini con droni a lungo raggio contro la parata militare.
In breve, i festeggiamenti del fine settimana sono chiari: Kiev ha temporaneamente preso il sopravvento nella guerra a lungo raggio. Nelle ultime settimane, l'Ucraina ha utilizzato per la prima volta più droni a lungo raggio della Russia. Gli attacchi al cuore industriale della Russia sembrano avere un impatto sia economico che psicologico. Persino sul campo, l'esercito russo fatica a rimpiazzare le perdite con nuove reclute. Le critiche dell'opinione pubblica al Cremlino sono in aumento.
Putini ndodhet nën presion të ngjashëm me Trumpin. Sipas versionit rus, të dy presidentët ishin të mendimit gjatë bisedës së fundit se Ukraina, nën shtysën e shteteve europiane, po e zgjat luftën. Kremlini dhe Shtëpia e Bardhë duket se vazhdojnë të jenë në një linjë në thelb, edhe pse SHBA-ja sulmoi Iranin, aleatin e Rusisë.
Dy skenarë të rinj për Europën
Pavarësisht gatishmërisë europiane për të mbështetur SHBA‑në në garantimin e lundrimit të lirë në Lindjen e Afërt dhe të Mesme, Trump ka ashpërsuar retorikën kundër NATO‑s. Kush kritikon politikën e tij, ndëshkohet. Kështu, Trump planifikon të tërheqë 5000 nga 35 000 ushtarët amerikanë të stacionuar në Gjermani, mes tyre edhe një brigadë luftarake, siç raporton “The Guardian”.
Në këtë mënyrë, presidenti amerikan po dobëson frenimin konvencional në Europë. Me sa duket, Uashingtoni ka hequr dorë edhe nga dërgimi në Gjermani i një batalioni për “long‑range fires”, i cili do të kishte mundësi të godiste objektiva thellë në territorin rus. Kremlini do të duhej të llogariste gjithmonë me një kundërgoditje në rast se sulmonte një vend europian me armë me rreze të gjatë.
Trump po pranon që liria e veprimit të Putinit në Europë të forcohet dhe duket se po i afrohet një kërkese thelbësore të Kremlinit, për të “eliminuar shkaqet e thella të luftës në Ukrainë”. Është e diskutueshme nëse Trump mendon vërtet në mënyrë kaq strategjike. Por lufta në Lindjen e Mesme po ndryshon edhe situatën fillestare në Europë, shkrirja e dy konflikteve tashmë ka ndodhur.
Vijat e konfliktit po humbasin qartësinë. Në këtë sfond lindin afatshkurtër dy skenarë të rinj, të diskutuar deri tani shumë pak:
1. Marrëveshje Iran‑Ukrainë
Trump dhe Putin dalin së bashku nga luftërat e tyre duke detyruar Kievin dhe Teheranin të bëjnë lëshime. Ndërsa SHBA‑ja nuk e paralajmëron më Ukrainën për sulmet ruse, Rusia kërcënon udhëheqjen në Teheran se do të ndërpresë çdo mbështetje. Shtëpia e Bardhë i jep Kremlinit territoret e papushtuara në Donbas; në këmbim, Republika Islamike hap Ngushticën e Hormuzit. Si Trumpi, ashtu edhe Putini do të mund të shpallnin të paktën një fitore të pjesshme dhe do të gjendeshin sërish në një pozicion më të favorshëm strategjik. Gjithashtu do të hapej rruga për marrëveshjen ekonomike mes Rusisë dhe SHBA‑së që synojnë të dy presidentët.
Edhe për këtë arsye, Putini duket se është përmbajtur nga kritikat ndaj veprimeve të Trumpit kundër aleatit rus në Lindjen e Mesme. Marrëveshje të tilla transaksionale janë pika e fortë e Trumpit, gjë që Putini dhe rrethi i tij e kanë parashikuar prej kohësh. Nuk kanë rëndësi vlerat, por përfitimi i menjëhershëm.
2. Humbje e Rusisë
Ukraina ka arritur muajt e fundit të marrë iniciativën në luftë dhe ta zhvillojë atë sipas rregullave të veta. Ofensiva pranverore ruse në terren ka dështuar, ndërsa trupat ukrainase në disa raste po rimarrin më shumë territor sesa humbasin. Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike, përfshirë flotën “në hije”, po godasin qendrën e fuqisë ruse.
Kievi po zgjeron ndjeshëm rrezen e veprimit dhe njëkohësisht po kufizon lirinë gjeopolitike të veprimit të Kremlinit. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky po eksporton njohuritë e vendit të tij për luftën kundër dronëve në Lindjen e Mesme dhe në këtë mënyrë po fiton partnerë të rinj në luftën kundër Rusisë. Kremlini mund të humbasë në Gjirin Persik nyjën e tij valutore dhe në Siri bazat e tij.
Strategjia e Kievit për të mos e humbur luftën në terren, por për ta vendosur atë në distancë, mund të japë rezultat, jo më pak edhe në perceptimin e Trumpit. Ai dëshiron të jetë në anën e fituesve.
Megjithatë, skenari i dytë, pozitiv për Europën, duhet trajtuar me kujdes ekstrem. Edhe një herë më parë, optimizmi u përhap mes mbështetësve të Ukrainës se Rusia mund të pësonte një humbje strategjike. Ky vlerësim i gabuar e detyroi ushtrinë ukrainase në vitin 2023 të ndërmerrte një kundërofensivë të mekanizuar, edhe pse trupat ruse kishin ngritur tashmë pengesa mbrojtëse. Sulmi dështoi në fushat e para të minuara.
Megjithatë, deri më sot nuk ka pasur një depërtim vendimtar rus. Për më tepër, përtej frontit europian të luftës ka shenja të qarta se Rusia është dobësuar si ushtarakisht, ashtu edhe ekonomikisht. Kremlini është i detyruar të përqendrohet te ambiciet e tij ndaj Europës dhe këto objektiva mund t’i arrijë pikërisht falë Trumpit.
Për këtë arsye, një marrëveshje transaksionale në Lindjen e Mesme do të ishte jashtëzakonisht e rrezikshme për Europën: nëse SHBA‑ja e detyron Ukrainën drejt humbjes, Rusia fiton mundësinë të përgatitet për një ofensivë tjetër. Pavarësisht të gjitha pengesave, Putini nuk ka hequr dorë nga koncepti “russki mir”: një zonë ndikimi ruse e “paqësuar”, që shtrihet thellë në Europën Qendrore.
Vetëm Kina po pret
Në të kundërt, një humbje strategjike e Rusisë përballë Ukrainës do të rriste mundësinë për ulje tensionesh. Europa do të përfitonte nga Ukraina si partnere e fortë. Prandaj, Kievi duhet të përfshihet që tani në mënyrë të detyrueshme në strukturat europiane të sigurisë.
Aktualisht, këto struktura mbështeten kryesisht në kapacitetet operative të Francës, siç dëshmohet qartë nga dislokimi i “Charles de Gaulle” në Lindjen e Mesme. Investimet gjermane në riarmatimin e vendit pritet të mbushin boshllëqet e frenimit konvencional që po lënë SHBA‑të në Europë vetëm pas vitit 2030.
Ndërkohë vijnë zgjedhjet në Francë dhe mundësia e rrëzimit të qeverisë së kancelarit Friedrich Merz në Gjermani. Në të dy vendet, raportet e forcave mund të ndryshojnë në favor të Moskës. Fakti që Putini po përmend tani mikun e tij Gerhard Schröder, ish‑kancelarin socialdemokrat gjerman, si ndërmjetës të mundshëm në luftën në Ukrainë, synon drejtpërdrejt koalicionin e brishtë në Berlin.
Kremlini e di: një erozion i Europës mbetet skenari më i rrezikshëm për Perëndimin në zhvillimin e mëtejshëm të ngjarjeve.
Megjithatë, në trazirat aktuale gjeopolitike dhe ekonomike, edhe mendimi në formë skenarësh arrin kufijtë e vet.
Cosa succederebbe se lo Stretto di Hormuz rimanesse chiuso e la crisi energetica si aggravasse?
Cosa succederebbe se gli europei non potessero viaggiare durante le vacanze estive?
O peggio ancora: cosa succederebbe se la mancanza di fertilizzanti chimici nell'Africa subsahariana provocasse la carestia?
A metà maggio, Trump dovrebbe finalmente incontrare il leader cinese Xi Jinping. Xi ha atteso nelle ultime settimane, consapevole delle difficoltà che gli Stati Uniti incontrano attualmente nell'imporre la propria forza militare nel Pacifico.
Né Trump né Putin dispongono attualmente di molte opzioni strategiche; Xi, al contrario, sì. /Adattato da NZZ /
Good bye!