FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Da dissidente liberale a figura vicina al MAGA, la trasformazione del primo ministro che ha avvicinato Budapest a Mosca.
Zsuzsanna Szelenyi ricorda che fu Viktor Orbán a dire ai russi di lasciare l'Ungheria. Era il 1989. La Cortina di Ferro stava cadendo e Orbán era stato scelto per pronunciare un discorso alla cerimonia di risepoltura di Imre Nagy, il primo ministro del dopoguerra che guidò la rivoluzione ungherese del 1956 contro i sovietici e per questo fu giustiziato.
Szelenyi, che faceva parte della guardia d'onore a quella cerimonia, ricorda come l'uomo che sarebbe poi diventato il primo ministro più longevo del paese salì sul palco per chiedere il ritiro dell'esercito sovietico.
"Se crediamo nelle nostre forze, siamo in grado di porre fine alla dittatura comunista", ha affermato Orbán, aggiungendo: "Se siamo abbastanza determinati, possiamo costringere il partito al potere ad accettare elezioni libere".
Secondo Szelenyi, ex parlamentare del partito di governo Fidesz, all'epoca non c'era alcun segno di ciò che Orbán sarebbe diventato in futuro.
Da leader liberale che auspicava la separazione dell'Ungheria da Mosca, il primo ministro ungherese si è trasformato in un autoproclamato difensore dell'"illiberalismo" e in uno dei più stretti alleati del Cremlino in Europa.
In un momento in cui l'Unione Europea fatica a contrastare l'aggressione russa in Ucraina e altrove, Orbán è diventato una figura su cui il presidente russo Vladimir Putin può contare.
In vista delle cruciali elezioni ungheresi del 12 aprile, Orbán ha bloccato un pacchetto di prestiti UE da 90 miliardi di euro che Kiev ritiene vitale per la prosecuzione della guerra. Nel frattempo, il ministro degli Esteri ungherese è stato costretto a spiegare perché avesse condiviso informalmente informazioni riservate con il Cremlino.
"Questo processo si è svolto nel tempo, in diverse fasi e punti di svolta", ha affermato Szelenyi, aggiungendo: "Ciò che sorprende di più è la propensione filorussa. Ma non è cambiata da un giorno all'altro".
"Rendiamo di nuovo grande l'Ungheria"
Quando si tennero le prime elezioni libere in Ungheria nel 1990, Orbán e Szelenyi furono tra i 22 membri di Fidesz, all'epoca un gruppo liberal-centrista di studenti e intellettuali anticomunisti, eletti in parlamento.
Secondo lei, la trasformazione di Orbán iniziò poco dopo. Eletto leader del partito nel 1990, ottenne il controllo completo di Fidesz ed eliminò gradualmente gli oppositori e i critici all'interno del partito. Vedendo ciò, Szelenyi e molti altri parlamentari lasciarono il partito nel 1994, quando Orbán improvvisamente lo spostò da un profilo liberale a un orientamento nazional-conservatore.
"Coloro che sono rimasti in Fidesz erano più omogenei e più fedeli a lui", ha affermato, aggiungendo: "da allora, la storia del partito e quella di Orbán sono una cosa sola".
Transformimi i tij ndodhi me hapa: pas një mandati si kryeministër në fund të viteve 1990, ai kaloi 8 vite në opozitë duke penguar proceset parlamentare dhe duke sfiduar qeverinë socialiste-liberale të kohës.
Kur u rikthye në pushtet në vitin 2010, ai ndërmori reforma për të mos e humbur më pushtetin: ndryshoi kushtetutën, dobësoi balancat demokratike, kufizoi lirinë e medias dhe pavarësinë e gjyqësorit, si dhe ndryshoi sistemin elektoral në favorin e tij.
Sipas Szelenyi-t, faza e parë e transformimit lidhej me ambicien personale, ose siç e quan ajo, “vullneti për pushtet”.
Afrimi me Rusinë
Afrimi i Orban me Rusinë ishte më gradual, por i dukshëm.
Një moment kyç ishte viti 2014, kur ai nënshkroi një marrëveshje me Kremlinin për një kredi të madhe për zgjerimin e centralit bërthamor Paks II. Kjo marrëveshje sinjalizoi jo vetëm varësi ekonomike nga Moska, por edhe një afrim ideologjik.
Gjashtë muaj më vonë, Orban shpalli synimin për të ndërtuar një “shtet joliberal” të bazuar në vlera kombëtare dhe të krishtera, duke përmendur Rusinë e Putinit si model.
Më parë, në vitin 2007, ai kishte deklaruar se Rusia ishte një perandori që kërkonte të dominonte fqinjët dhe nuk mund t’i besohej.
Ndërsa edhe kryeministra të tjerë hungarezë kishin kërkuar marrëdhënie ekonomike me Rusinë, nën Orban bashkëpunimi u thellua dhe u shndërrua në lidhje politike. Ai promovoi politikën e “hapjes lindore”, duke kërkuar marrëdhënie më të ngushta jo vetëm me Rusinë, por edhe me Kinën dhe Turqinë.
Ambicia dhe pushteti
Peter Molnnr, ish-koleg dhe bashkëpunëtor i Orban, e lidh këtë transformim me ambiciet e tij ndërkombëtare. “Orban nuk mund ta bëjë Hungarinë më të madhe,” tha ai, duke iu referuar humbjeve territoriale pas Luftës së Parë Botërore. Ai shtoi “por ndoshta mendon se mund ta bëjë më të rëndësishme.”
Gazetari Pal Daniel Renyi ndan një vlerësim të ngjashëm: Orban është i tërhequr nga vetë pushteti dhe përshtat pozicionet e tij sipas mundësive politike.
Ai vëren se në vitet ’90, Orban kuptoi se orientimi konservator i jepte më shumë hapësirë për të ndërtuar mbështetje dhe për të kontrolluar strukturat politike.
Marrëdhëniet me BE-në
Sipas disa mbështetësve të Orban, nuk është vetëm ai që ka ndryshuar, por edhe Bashkimi Europian.
Frank Furedi argumenton se BE-ja është bërë më liberale dhe më ndërhyrëse ndaj sovranitetit të shteteve anëtare, gjë që ka ndikuar në qëndrimin e Orban.
Kriza e refugjatëve në vitin 2015 shënoi një pikë kthese: përplasja me politikat e migracionit të BE-së e thelloi konfliktin me Brukselin.
Në diskursin e tij politik, Orban shpesh e paraqet Hungarinë si një vend nën presion nga fuqi të jashtme, duke krahasuar Brukselin me ndikimet e mëparshme nga Vjena apo Moska.
Në një fjalim në vitin 2011, ai deklaroi: “në vitin 1848 nuk pranuam diktat nga Vjena, në 1956 jo nga Moska, dhe tani nuk do të pranojmë diktat nga Brukseli.”
Questa strategia continua ad avere effetto, soprattutto nelle zone rurali, dove gli avvertimenti sul coinvolgimento dell'Ungheria nei conflitti internazionali trovano sostegno.
Tuttavia, i critici sottolineano che il cambiamento è reale e profondo.
In una delle sue poesie, Peter Molnar rievoca una conversazione avuta con Orbán durante la loro giovinezza:
"E se creassimo una democrazia e qualcuno acquisisse troppo potere?"
«Impossibile», fu la risposta di Orban.
"E se succedesse?"
"Se qualcuno acquisisce troppo potere, dovrà vedersela con me."
Oggi, questa affermazione viene vista da alcuni come un netto contrasto con la realtà politica costruita da Orbán. /Adattato da Politico /
Lini një Përgjigje