FLASH
Shkruar nga Pamfleti
I dettagli del documento non sono stati resi pubblici. Stati Uniti e Iran parlano di pace, mentre Israele avverte che manterrà la libertà d'azione contro qualsiasi minaccia...
Gli Stati Uniti e l'Iran hanno firmato un accordo quadro che pone fine alla guerra durata mesi, ma nessuna delle due parti ne ha ancora pubblicato il testo integrale. Lunedì, funzionari americani e iraniani hanno continuato a rilasciare dichiarazioni contrastanti sul contenuto dell'accordo.
L'attuazione immediata dell'accordo si concentra principalmente sulla fine degli attacchi militari e sul ripristino della navigazione attraverso lo Stretto di Hormuz, la rotta marittima più importante al mondo per il commercio di energia. Funzionari statunitensi e iraniani hanno riconosciuto che le discussioni sulle controversie più serie sono state rinviate a un successivo ciclo di colloqui.
Tuttavia, l'accordo non sembra raggiungere gli obiettivi che il presidente Donald Trump aveva annunciato all'inizio del conflitto, a febbraio: distruggere le capacità militari dell'Iran, eliminare le sue ambizioni nucleari e rovesciare la leadership teocratica del paese.
Il presidente iraniano Masoud Pezeshkian ha dichiarato domenica che la bozza di memorandum con gli Stati Uniti rappresenta un importante passo avanti, ma ha sottolineato che non è stato ancora raggiunto un accordo di pace a lungo termine.
In una serie di post sulla piattaforma X, ha affermato che il documento era il risultato di mesi di negoziati e godeva del sostegno di quasi tutti i membri del Consiglio Supremo per la Sicurezza Nazionale iraniano. Tuttavia, ha adottato un tono cauto, dichiarando che l'Iran era preparato a qualsiasi scenario, una possibile ammissione del rischio di un fallimento dei colloqui. Ha descritto il memorandum come una prova per verificare se gli Stati Uniti avrebbero rispettato concretamente i diritti dell'Iran.
Da parte sua, il primo ministro israeliano Benjamin Netanyahu sembra aver preso le distanze dall'accordo tra Stati Uniti e Iran, definendolo "una sua decisione", riferendosi al presidente Trump.
Netanyahu ha affermato di aver espresso le sue opinioni in diverse conversazioni con Trump, senza però specificare i punti di disaccordo. Ha dichiarato che, a prescindere da qualsiasi accordo tra Iran e Stati Uniti, Israele cercherà di mantenere la "libertà d'azione" contro potenziali minacce.
Ha aggiunto che Israele ha agito nuovamente in questa direzione uccidendo quattro persone in Libano che, a suo dire, rappresentavano una minaccia per i soldati israeliani.
Interrogato sulla possibilità che la stessa logica si applicasse all'Iran, Netanyahu ha affermato di rimanere impegnato a garantire che l'Iran non diventi mai una minaccia nucleare per Israele, senza fornire ulteriori dettagli.
Secondo fonti statunitensi, il vicepresidente JD Vance, l'inviato speciale di Trump Steve Witkoff e il genero del presidente Jared Kushner guideranno la delegazione statunitense alla cerimonia ufficiale di firma dell'accordo sul nucleare iraniano, prevista per venerdì a Ginevra.
Po sipas një zyrtari amerikan, Vance do të vazhdojë të udhëheqë negociatat në fazën e ardhshme të dialogut me Iranin.
Irani do të vendosë tarifa në Hormuz
Megjithëse Presidenti Trump deklaroi se Ngushtica e Hormuzit do të rihapej dhe do të ishte “përgjithmonë pa pagesë”, Irani la të kuptohet të hënën se synon të vendosë tarifa për shërbime të pacaktuara në këtë rrugë ujore.
Kjo do të nënkuptonte pagesa për kalimin në një arterie jetike të furnizimit global me energji, diçka që nuk kërkohej para luftës SHBA-Izrael kundër Iranit. Një masë e tillë mund të rrisë kostot dhe vështirësitë për transportin tregtar detar dhe të krijojë një precedent të rrezikshëm për lundrimin në ujërat ndërkombëtare.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, deklaroi të hënën se Irani “nuk synon të vendosë tarifa kalimi”, ndërsa shtoi se do të aplikohen pagesa në këmbim të shërbimeve që do të ofrohen. Ai nuk sqaroi se cilat do të jenë këto shërbime. Disa zyrtarë iranianë kanë përmendur mundësinë e tarifave mjedisore.
Nga pikëpamja juridike, ekziston dallim midis tarifave të kalimit dhe pagesave për shërbime konkrete, si për shembull menaxhimi i mbetjeve në një port. Ekspertët e së drejtës detare theksojnë se në disa raste tarifat për shërbime mund të jenë të ligjshme, por vendosja e pagesave për kalimin në Ngushticën e Hormuzit nuk do të ishte e tillë.
Ideja që anijet të paguajnë për kalimin nëpër Ngushticën e Hormuzit u shfaq fillimisht pas sulmit të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit në fund të muajit shkurt, kur Teherani iu përgjigj me veprime hakmarrëse kundër anijeve tregtare në ujërat rajonale.
Në muajin mars, zyrtarët iranianë deklaruan se do të fillonin të aplikonin pagesa për anijet që lundrojnë në këtë korridor detar. Deri në maj, Irani kishte krijuar Autoritetin e Ngushticës së Gjirit Persik, i cili, sipas autoriteteve, do të administronte «lejet për kalim të sigurt».
Po në maj, Irani dhe Omani, që ndodhet në anën tjetër të ngushticës, diskutuan një sistem pagesash për anijet, i bazuar në tarifa për shërbimet e ofruara.
Megjithatë, ekspertët dyshojnë nëse plani iranian mund të mbështetet juridikisht.
“Nuk ekziston asnjë dispozitë në të drejtën ndërkombëtare që i lejon një shteti bregdetar të kërkojë pagesë për kalimin nëpër një rrugë natyrore ujore, pavarësisht nëse e quan tarifë kalimi, pagesë shërbimi apo diçka tjetër”, tha James Holmes, drejtues i departamentit të strategjisë detare në Kolegjin e Luftës Detare të SHBA-së, duke shtuar se “për shembull, ne nuk paguajmë për të kaluar nëpër Ngushticën e Malakës apo Ngushticën e Tajvanit”.
Holmes vuri në dukje se situata është e ndryshme në rrugët ujore artificiale, si Kanali i Panamasë apo Kanali i Suezit, ku shtetet që i menaxhojnë ofrojnë shërbime dhe mirëmbajtje infrastrukturore, të cilat justifikojnë pagesat.
“Hormuzi është një rrugë natyrore ujore dhe, për aq sa mund të kuptoj, shërbimi i vetëm për të cilin Irani mund të kërkojë pagesë është moskryerja e sulmeve ndaj transportit detar”, tha ai.
Sipas tij, edhe pse moskryerja e sulmeve është e dëshirueshme, ajo nuk mund të konsiderohet një shërbim që justifikon pagesë.
Perspektiva e vendosjes së tarifave ka shkaktuar shqetësim tek udhëheqësit ndërkombëtarë, të cilët druajnë se Ngushtica e Hormuzit mund të mos rikthehet më në gjendjen që kishte para luftës.
“Ne mbrojmë të drejtën ndërkombëtare dhe do të bëjmë gjithçka që është e mundur për të mos lejuar vendosjen e tarifave në këtë rrugë ujore”, deklaroi presidenti francez Emmanuel Macron në një intervistë të dhënë të hënën.
Presidenti Trump ka kundërshtuar vazhdimisht gjatë muajve të fundit mundësinë që Irani të vendosë tarifa kalimi. Megjithatë, ai ka hedhur edhe idenë që vetë Shtetet e Bashkuara, siç i ka cilësuar ai “fituese të luftës”, mund të përfitonin nga të ardhurat ose t’i ndanin ato.
Në maj, Trump e hodhi poshtë kategorikisht çdo ide për pagesa tranziti. “E duam falas, nuk duam tarifa”, tha ai.
Edhe Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e kundërshtoi muajin e kaluar mundësinë e pagesave për kalimin në Hormuz. “Kjo nuk mund të ndodhë. Do të ishte e papranueshme. Një marrëveshje diplomatike do të bëhej e pamundur nëse Irani do të vazhdonte ta kërkonte këtë”, deklaroi ai.
Sfida ekonomike për Trumpin
Marrëveshja paraprake që Presidenti Trump promovoi të hënën duket se mund të ndalë luftimet në Lindjen e Mesme, por jo menjëherë pasojat ekonomike që kanë prekur familjet dhe bizneset amerikane.
Në fillim të konfliktit, Trump kishte parashikuar se ndërhyrja amerikane do të përfundonte shpejt dhe se ekonomia e SHBA-së do të përballej vetëm me një tronditje të kufizuar dhe të përkohshme.
Megjithatë, konflikti zgjati tre muaj dhe shkaktoi një sërë presionesh ekonomike që pritet të vazhdojnë edhe gjatë muajve në vijim, ndoshta deri vitin e ardhshëm.
Çmimet e naftës kanë nisur të bien, por kostot e karburanteve nuk pritet të rikthehen menjëherë në nivelet para luftës. Mund të duhen muaj të tërë derisa konsumatorët të ndjejnë lehtësim të plotë në pikat e karburanteve.
Deri të hënën, çmimi mesatar i benzinës në SHBA kishte kaluar 4 dollarë për gallon, më i ulët se kulmi i arritur gjatë luftës, por ende rreth 1 dollar më i lartë se një vit më parë.
Probleme të tjera në sektorin global të energjisë dhe transportit detar po japin shenja lehtësimi, ndërsa Ngushtica e Hormuzit, korridori jetik që lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit, po rihapet gradualisht.
Megjithatë, vonesat në zinxhirët e furnizimit nuk do të zhduken brenda natës. Produkte të rëndësishme, si plehrat kimike, mund të vazhdojnë të jenë në mungesë. Analistët paralajmërojnë se kjo mund të ndikojë në rritjen e kostos së ushqimeve edhe për një periudhë pas përfundimit të konfliktit.
Pas tre muajsh lufte, inflacioni në SHBA u përshpejtua gjatë muajit maj, duke arritur ritmin më të lartë të tre viteve të fundit. Rritja e çmimeve tejkaloi rritjen e pagave, duke shtuar presionin mbi familjet amerikane.
Kjo situatë bie në kontrast me deklaratat e përsëritura të Presidentit Trump, i cili ka këmbëngulur se ekonomia amerikane mbetet në gjendje të mirë dhe se pasojat e luftës do të jenë vetëm të përkohshme.
Muajin e kaluar, ai premtoi se amerikanët do të shihnin «çmimet e benzinës dhe të naftës të bien si gur» sapo të arrihej një marrëveshje mes dy vendeve.
Megjithatë, aftësia e Shtëpisë së Bardhë për ta përmbushur këtë premtim përbën një nga sfidat më të mëdha ekonomike dhe politike të administratës, në një kohë kur votuesit amerikanë po përgatiten për zgjedhjet afatmesme.
James Knightley, ekonomist i lartë ndërkombëtar në ING, deklaroi të hënën se ende ekzistojnë shumë pasiguri rreth marrëveshjes së arritur mes SHBA-së dhe Iranit.
Sipas tij, pyetja kryesore mbetet nëse bëhet fjalë për një paqe të qëndrueshme.
Kushtet e marrëveshjes nuk janë publikuar ende dhe mbetet e paqartë nëse armëpushimi mes dy vendeve do të mund të ruhet për një kohë të gjatë.
Knightley theksoi se edhe nëse çmimet e naftës vazhdojnë të bien, përmirësimi i plotë i kushteve ekonomike mund të kërkojë kohë.
Ai parashikoi se çmimi mesatar i benzinës në SHBA mund të mos rikthehet në nivelet para luftës, nën 3 dollarë për gallon, para vitit 2027. Po ashtu, inflacioni mund të mos rikthehet në objektivin prej 2 për qind të Rezervës Federale amerikane përpara asaj periudhe.
Sipas tij, “ndihma reale” për konsumatorët mund të vijë vetëm pas zgjedhjeve afatmesme, gjë që mund të përbëjë një pengesë politike për Partinë Republikane. Në një deklaratë zyrtare, zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë, Kush Desai, theksoi se administrata Trump ka ndërmarrë masa për të ulur kostot dhe për të nxitur rritjen ekonomike, edhe gjatë periudhës së luftës.
Ai përmendi disa prej politikave të presidentit, përfshirë iniciativat për uljen e çmimeve të barnave. “Presidenti Trump ka argumentuar vazhdimisht se çmimet e naftës dhe gazit natyror dhe për rrjedhojë inflacioni i përgjithshëm, do të bien ndjeshëm sapo të zgjidhet situata me Iranin”, tha Desai.
Kur urdhëroi sulmet e para në fund të shkurtit, Trump e paraqiti luftën kundër Iranit si një domosdoshmëri, duke argumentuar se ishte mënyra e vetme për të parandaluar zhvillimin dhe përdorimin e armëve bërthamore nga Teherani.
During the conflict, he often downplayed the economic consequences of American intervention or argued that the damage had been more limited than expected. After the release of the latest inflation data last week, Trump called the result “great” and declared: “I like inflation.”
Many Democrats saw this statement and the administration's handling of the conflict as an opportunity to argue that Republican control of Washington has worsened the economic situation of American families.
Il senatore Chuck Schumer, leader della minoranza democratica al Senato, ha dichiarato durante un discorso:
" Cosa gli passa per la testa a Trump? Ha forse perso una scommessa e doveva dire la cosa più assurda e insensata possibile in diretta televisiva nazionale?", ha aggiunto.
La Casa Bianca ha respinto queste critiche, sostenendo che i consumatori continuano a spendere e suggerendo che molti americani sono più ottimisti riguardo alle proprie finanze di quanto indichino i sondaggi.
Trump sperava di convincere gli elettori alle elezioni di novembre che l'economia statunitense stava entrando in una fase di forte espansione, mettendo in evidenza le sue politiche, tra cui un ampio pacchetto di tagli fiscali.
Il mercato del lavoro è stato una delle principali fonti di ottimismo. I datori di lavoro statunitensi hanno creato 172.000 posti di lavoro il mese scorso.
Il presidente ha visto questo ottimismo riflesso nei mercati finanziari, che lunedì hanno registrato un forte rialzo dopo la notizia della prospettiva di un accordo con l'Iran.
Nella valutazione complessiva della Casa Bianca, questi sviluppi creano le basi per quello che l'amministrazione definisce un "boom economico con minori pressioni inflazionistiche".
Joseph LaVorgna, capo economista di SMBC Nikko Securities America ed ex consulente senior del Dipartimento del Tesoro statunitense, ha affermato che la crescita economica contribuirà a ridurre gradualmente i prezzi, che continuano a rimanere elevati.
Due rapporti pubblicati la scorsa settimana da Oxford Economics hanno inoltre messo in guardia contro altri rischi economici al di là del settore energetico, tra cui l'aumento del costo dei fertilizzanti chimici.
Secondo l'analisi, ciò potrebbe portare a un aumento dei prezzi dei prodotti alimentari in molti paesi del mondo, anche dopo la fine della guerra. /Adattato da un opuscolo del New York Times/
Pse i besoni te thenat e te dypaleve qe historikisht jane kampione te genjeshtres e mashtrimit.