FLASH
Shkruar nga Alessandro Cappelli 
L'Europa sta attraversando una crisi strutturale che la mantiene ancorata alla logica del secolo scorso, impedendole di tenere il passo con le due superpotenze di oggi: Stati Uniti e Cina. Senza una trasformazione radicale, il continente rischia di rimanere ai margini della storia. Tuttavia, le nuove tecnologie, dall'intelligenza artificiale all'energia pulita, rimangono l'unica via d'uscita verso una nuova era.
Il declino economico, la polarizzazione politica e la crisi delle democrazie liberali possono sembrare la materia di un romanzo distopico, ma sono la nostra realtà quotidiana. Wolfgang Münchau, uno dei più acuti analisti dell'economia globale e editorialista di lunga data del Financial Times, non offre facili promesse ottimistiche.
Ha costruito la sua reputazione sulla capacità di affrontare la realtà così com'è, senza timore di giudizi negativi. Secondo lui, se questa crisi si risolverà, non sarà grazie alla volontà degli attuali governi, ma grazie all'innovazione tecnologica.
L'innovazione è il "filo rosso" che determina chi salirà e chi cadrà. È proprio quella che ha trasformato la Cina in una superpotenza, mantiene gli Stati Uniti al vertice della gerarchia mondiale e sta sfuggendo dalle mani di un'Europa ancora ostaggio di modelli incapaci di rigenerarsi.
Quali sono i principali fattori politici, economici e tecnologici che stanno plasmando il nostro futuro?
L'innovazione tecnologica è senza dubbio al centro di tutto. Non è solo uno strumento di lavoro, ma la vera misura della potenza di uno Stato. Si prenda l'esempio della Cina: la sua potenza negli ultimi decenni non si è costruita sul predominio militare-diplomatico come quello degli Stati Uniti, ma sull'innovazione industriale e tecnologica.
Mentre gli Stati Uniti sono riusciti a mantenere la leadership globale grazie al loro ecosistema tecnologico, l'Unione Europea non è riuscita a fare altrettanto. Siamo rimasti troppo a lungo intrappolati nelle tecnologie del XX secolo, mentre il mondo si sta dividendo in due poli trainati dall'innovazione.
Personalmente, considero l'innovazione più importante della potenza militare, perché determina il successo duraturo di una civiltà.
Perché le economie occidentali stanno attraversando questa stagnazione, mentre nuovi mercati stanno crescendo?
Non è un paradosso, ma la fine di un modello economico che ha funzionato a lungo, ma che ora ha cessato di esistere. Il nostro modello europeo si basava sulle eccedenze industriali e sull'espansione delle esportazioni tradizionali. Ma il mondo è cambiato radicalmente.
Ndikimi i vërtetë i Kinës nuk ishte “marrja” e industrive tona, por krijimi i industrive të reja që na tejkalojnë jo vetëm në kosto, por edhe në cilësi. Ne nuk kemi qenë në gjendje të ndërtojmë modele të reja zhvillimi sepse sistemet tona janë të ngurta dhe i tremben atij që Jozef Shumpeter e quajti “shkatërrim krijues”. Pa fleksibilitet dhe pa rishpikje të vetvetes, rënia është e pashmangshme.
Si mund të dalin vendet perëndimore nga ky ngërç strukturor?
Rënia do të vazhdojë për aq kohë sa ne do të mbetemi kaq të ngurtë në raport me sfidat që kemi përpara. Sigurisht, mund të ketë ndryshime nëse qeveritë vendosin të bëjnë sakrifica dhe të kryejnë reforma të dhimbshme strukturore: rritjen e moshës së pensionit, rritjen e orëve të punës, reformimin e thellë të arsimit dhe integrimin e plotë të sistemeve financiare.
Gjithçka është teorikisht e mundur, por kjo do të kërkonte një radikalizëm politik që
nuk ekziston aktualisht në Evropë. Prandaj, në një periudhë afatshkurtër unë nuk pres ndryshime, edhe pse nuk e përjashtoj mundësinë e një kthese të madhe në një periudhë afatgjatë, atëherë kur kriza të bëhet e papërballueshme.
A janë dukuri kalimtare populizmat dhe kriza e demokracisë?
Për fat të keq, jo. Ato janë simptoma të një ndryshimi strukturor. Kur Donald Trump u zgjodh herën e parë president, shumë njerëz menduan se pas ikjes së tij gjithçka do të kthehej në “normalitet” me Bajdenin. Në fakt, asgjë nuk u kthye si më parë.
Transformimet që solli ai - nga tarifat tregtare tek qasja ndaj sigurisë transatlantike - përfaqësojnë një ndryshim të madh në kulturën politike amerikane. E njëjta gjë vlen për ngritjen e Kinës dhe ndryshimet klimatike. Ajo që kemi parë dekadën e fundit nuk është një anomali, por “normaliteti i ri”, i cili do të zgjasë për shumë kohë.
Sa do të ndikojë Inteligjenca Artificiale (IA) në këtë revolucion të ri industrial?
Inteligjenca Artificiale do ta ndryshojë rrënjësisht natyrën e prodhimit, duke krijuar nivele efikasiteti që më parë ishin të paimagjinueshme. Ajo do t’i bëjë tregjet “më të sheshta” dhe po ashtu do ta bëjë më të vështirë ruajtjen e monopoleve tradicionale perëndimore.
Ne priremi ta mbivlerësojmë shpejtësinë e saj të menjëhershme, por e nënvlerësojmë ndikimin e saj kumulativ. Sot shohim vetëm mjete si ChatGPT që na ndihmojnë në detyra specifike. Por revolucioni i vërtetë do të vijë kur IA të integrohet me të dhënat e mëdha (Big Data) dhe informatikën kuantike. Kjo do të sjellë një rritje të madhe të produktivitetit, e cila do të ndryshojë balancën e fuqisë globale.
Cilat janë gabimet kryesore fiskale dhe politike të qeverive perëndimore?
Aktualisht po shohim një ndërveprim toksik midis borxhit të lartë publik dhe produktivitetit të ndenjur. Franca, Italia, Britania dhe tashmë edhe Gjermania po përballen me të njëjtin problem: shpenzime publike që janë përtej mundësive të tyre.
Shumë forca politike e reduktojnë debatin tek pyetja “Kë të taksojmë?” apo “Kë të ndihmojmë?”, duke harruar se pa një rritje të produktivitetit, çdo sistem rishpërndarjeje do të dështojë herët a vonë. Zgjidhja e kësaj sfide kërkon investime të mëdha dhe reforma që e prishin ekuilibrin e tanishëm negativ. Por aktualisht ky vizion mungon plotësisht në kontinentin tonë.
Quale scenario è più probabile per l'umanità entro il 2050?
Penso che il conflitto sia molto probabile. Non vedo un futuro di pace universale duratura. Vivremo in un nuovo bipolarismo tra Stati Uniti e Cina. L'Europa, come l'Argentina nel secolo scorso, potrebbe subire un lento declino che durerà decenni.
Non credo che vivremo una guerra mondiale classica, ma una proliferazione di conflitti regionali e frammentati. È un mondo instabile, dove la vecchia difesa americana non è più garantita e dove ogni regione deve trovare la forza di reinventarsi. /Adattato da "Pamphlet", tratto da "Linkiesta"
Perzini sllavet qe jane kelyshet e ruseve e Europa do ia kaloje te gjitheve.