FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Il governo ha recentemente ammesso il fallimento di un tentativo di concedere in concessione la costruzione di un tratto stradale per aggirare Alessio, mentre il programma di bilancio a medio termine lascia senza fondi assi stradali chiave già congestionati dal traffico. Sono stati invece stanziati ben 870 milioni di euro per la costruzione di un nuovo porto, in modo da liberare quello di Durazzo per la costruzione di palazzi.
I viaggiatori che utilizzano frequentemente la tratta Milot-Lezhë-Scutari, già nota per gli ingorghi nella zona di Alessio e per la lentezza del traffico lungo tutto l'asse successivo verso Scutari, dovranno probabilmente pazientare a lungo perché il programma di bilancio a medio termine del governo albanese non ha pianificato alcun miglioramento su questa tratta, mentre un tentativo di concessione della problematica tratta Milot-Balldre è fallito per mancanza di offerte.
È la seconda volta che gli sforzi del governo per trovare finanziamenti alternativi per questo asse stradale falliscono, ma questo è ben lungi dall'essere l'unico asse stradale per il quale il bilancio non prevede finanziamenti e il finanziamento privato è incerto. Infatti, ovunque si guardi la roadmap dell'Albania, si può notare la necessità di alcuni miglioramenti, mentre nel piano di bilancio a medio termine del governo non sono previsti fondi a tal fine. Di conseguenza, il traffico a Lezha, all'ingresso di Scutari, a Elbasan, a Pogradec o persino sull'autostrada Tirana-Durazzo, nel tratto da Vora a Durazzo, sarà probabilmente una storia inseparabile per i cittadini per il quarto mandato dell'attuale governo, e forse anche oltre.
Bilancio a medio termine
I principali progetti infrastrutturali albanesi, poiché richiedono diversi anni per essere realizzati, sono pianificati in uno strumento di governance noto come bilancio a medio termine. In questo strumento, il governo adegua il fabbisogno triennale previsto alle capacità finanziarie del bilancio. In breve, se il bilancio è, ad esempio, di 100 lekë, il governo determina quali progetti saranno finanziati con questa somma. Per altri progetti, il governo ha la possibilità di ricorrere a diversi programmi di aiuto, come quelli dell'Unione Europea, o di cercare finanziamenti privati attraverso un partenariato pubblico-privato. L'ultima legge di bilancio approvata dal Parlamento lo scorso anno è disponibile qui [link], mentre l'elenco degli investimenti con programmi triennali è disponibile nel documento Excel intitolato "Elenco dei progetti di investimento pubblico 2025-2027" [qui]. Il documento contiene due tabelle, una che presenta gli investimenti pianificati con risorse nazionali e l'altra con risorse estere, inclusi prestiti e donazioni.
Progetti finanziati
Lista e projekteve që kanë lidhje me infrastrukturën rrugore të financuara nga burimet e brendshme paraqitet në qelizat 140 deri në 166. Në këto qeliza dallohet se shumica dërrmuese e parave pritet të shkojnë për kontratat koncesionare ekzistuese si dhe për autostradën Elbasan – Qafë Thanë dhe Elbasan Lekaj. Këto dy projekte të ndara në 14 faza pritet të kushtojnë në total 40 miliardë lekë ose rreth 400 milionë euro dhe do t’i shtojnë vendit rreth 100 kilometra autostradë, me një kosto mesatare prej mbi 4 milionë eurosh për kilometër, pa shtesat e zakonshme të punimeve. Punimet për këtë aks janë planifikuar të përfundojnë në vitin 2027.
Projekti tjetër i madh është zgjerimi i superstradës Tiranë – Durrës. Në buxhet parashikohet që do të kushtojë 12.5 miliardë lekë ose 125 milionë euro por shqiptarët do të duhet të presin së paku vitin 2029, nëse punimet nuk shtyhen, për ta parë të përfunduar. Faza e parë dhe e dytë ka nisur, por pritet të përfundojë pas vitit 2027 ndërsa faza e tretë pritet të nisë në vitin 2026 dhe faza e katërt dhe e pestë, në vitin 2027. Afati i përfundimit të punimeve për këto tre fazat e fundit është viti 2029.
Projekt tjetër i kushtueshëm është rruga Berat – Ballaban, e cila pritet të kushtojë 66 milionë euro sipas vlerësimit të buxhetit dhe do të mbarojë gjithashtu pas vitit 2027. Përmirësimi i rrugës ekzistuese Kombinat – Ndroq – Plepa do të kushtojë afërsisht 48 milionë euro dhe pritet të përfundojë në vitin 2028 nëse nuk do të ketë shtesa.
Unaza e Tiranës, e cila aktualisht është e hapur për trafikun, do të ketë punime plotësuese që do të vijojnë deri pas vitit 2029.
Aktualisht qeveria ka tre kontrata koncesionare për rrugët, të cilat i kushtojnë taksapaguesve miliona. Kontrata e Rrugës së Arbrit na kushton rreth 36 milionë euro në vit për një total prej 400 milionë eurosh dhe do të vijojmë ta paguajmë deri në vitin 2031. Kontrata e Rrugës së Kombit na kushton 7 milionë euro në vit në formën e “subvencioneve” nga buxheti, përveç dhjetëramilionëve të paguara nga përdoruesit dhe sipas dokumentit të buxhetit, do të vijojë të na kushtojë deri në vitin 2032 për një total prej gati 100 milionë eurosh. Kontrata e tretë është ajo e segmentit rrugor nga Porti i Jahteve në Orikum për te tuneli për në Palasë, e cila do të marrë afërsisht 9.5 milionë euro në vit deri në vitin 2034.
Sa i përket projekteve me financim të huaj, projekti i ‘Bypass’-it të Tiranës, i cili do të lidhë autostradën e veriut me autostradën e Elbasanit, pritet të kushtojë afërsisht 240 milionë euro dhe është financuar nga Bashkimi Evropian.
Një projekt tjetër, ai i rrugës Qukës – Qafë Plloçë, pritet të kushtojë 260 milionë euro sipas vlerësimit aktual, ka ngrënë sakaq 190 milionë euro dhe financimet planifikohen të shtrihen deri pas vitit 2027.
Rrugët e pafinancuara
Në listën e projekteve për financime të huaja, shënohet projekti ‘Bypass’ i Elbasanit’ me kosto 22 miliardë lekë, por për këtë projekt financuesi është “i paspecifikuar”, që do të thotë se nuk është gjendur ende. Teorikisht, projekti duhej të kishte nisur zbatimin në vitin 2024 dhe do të duhej të përfundojë në vitin 2028. Por për momentin asgjë nuk ka ndodhur. Mungesa e autostradës që duhet të shmangë trafikun në qytetin e Elbasanit ka gjasa do të ulë në mënyrë dramatike rendimentin e përdorimit të të gjithë autostradës Lekaj – Qafë Thanë për shkak se, pasi përdoruesit të përshkrojnë 30 kilometrat e para me shpejtësi, fjala vjen, 100 kilometra në orë, do të ngecin në trafikun e Elbasanit.
Projekti tjetër madhor pa financime është ai i autostradës që duhet të lidhë ‘bypass’-in e Tiranës me fshatin Lekaj, pra me Korridorin Tetë dhe me superstradën drejt jugut. Autostrada do të duhet të ndërtohet nga Ura e Beshirit në Tiranë përmes luginës së Pezës për të dalë në fshatin Lekaj në Kavajë pasi të kapërcejë një terren kodrinor. I njohur si Korridori Qendror, kjo duhet të jetë autostrada që do të shmangë trafikun famëkeq në Unazën e Durrësit si dhe do të heqë një pjesë të trafikut në superstradën Tiranë – Durrës. Ky është një projekt që supozohet se do të kushtojë qindramilionë euro dhe që është i pafinancuar as me burime të brendshme dhe as me burime të huaja. Qeveria ka hedhur disa herë idenë e dhënies me koncesion dhe bërjes së kësaj autostrade me pagesë, gjë për të cilën planet nuk kanë ecur dot përpara.
Shkodra, rruga lidhëse e së cilës me Tiranën është ndërtuar në vitet 2000 pa karrexhatë rezervë dhe që aktualisht është gjithmonë e mbingarkuar me trafik dhe rrezik të lartë aksidentesh, ka gjasa do të mbetet me të njëjtën rrugë për një kohë të pacaktuar. Nuk ka projekt të planifikuar për financim për këtë segment rrugor që lidh kryeqytetin me qytetin më të madh të veriut dhe më tutje me Malin e Zi. As nuk ka projekt për të ndërtuar ‘bypass’ për Shkodrën për të anashkaluar nyjen e Bahçallëkut.
Plani i qeverisë ishte që për segmentin Milot – Balldre, i cili duhej të shmangte trafikun në Lezhë, të jepej me koncesion. Fillimisht qeveria ia dha koncesionin një kompanie vendëse, e cila nuk kishte kapitale dhe nuk gjeti dot financime ndërsa tani, një tender i hapur para zgjedhjeve, u shpall i dështuar pas zgjedhjeve.
Teorikisht rruga Qukës – Qafë Pllocë do të duhet të shërbejë si alternativë ndaj rrugës aktuale Qafë Thanë – Qafë Pllocë, e cila kalon përmes qytetit të Pogradecit. Planet për një autostradë për të lidhur Qafë Thanën me Korçën dhe më pas me kufiri grek mbeten të pafinancuara.
Paratë për portin
Una parte significativa della capacità di investimento del bilancio statale nei prossimi anni è stata destinata dal governo alla costruzione di un nuovo porto, dopo aver stanziato il porto di Durazzo esistente per la costruzione di palazzi. Inizialmente, il governo aveva affermato che il nuovo porto, che avrebbe dovuto essere costruito prima che quello esistente fosse ceduto ad Alabar, sarebbe stato realizzato a spese private. Tuttavia, questi lavori non hanno portato a nulla, quindi il governo si è rivolto a fonti di bilancio. Attualmente, il progetto del governo prevede la costruzione di un nuovo porto con un costo finale indeterminato, ma per la prima fase sono stati stanziati 49 miliardi di lek, pari a 490 milioni di euro. Il costo delle altre fasi dovrà essere gradualmente reso noto nei prossimi anni. Questo è il piano per il porto mercantile. Esiste anche un secondo piano.
Per liberare il porto di Durazzo per la costruzione di palazzi, l'Albania ha bisogno di costruire un nuovo porto militare. La NATO sembra non consentire l'occupazione del porto attuale senza la sua sostituzione con un porto idoneo a garantire la sicurezza del Paese. Per questo motivo, il secondo progetto del governo, destinato a essere finanziato con risorse interne, consiste nella costruzione di un nuovo porto militare a Porto Romano, con un costo stimato di 38 miliardi di lek, pari a 380 milioni di euro. Finora, senza considerare eventuali costi aggiuntivi, il governo prevede di spendere 870 milioni di euro per liberare il porto di Durazzo per la costruzione di palazzi. Questa cifra sarebbe stata sufficiente per costruire molti dei tratti stradali necessari attualmente non finanziati, come la tangenziale di Elbasan, con un costo di 220 milioni di euro, o una nuova strada per Scutari./Reporter.al
Lini një Përgjigje