FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
ONE Albania kontrollohet nga grupi hungarez 4iG, ndërsa OTP Bank është tashmë një aktor i rëndësishëm në tregun bankar shqiptar. Në këtë sfond, afria Rama–Orbán nuk mund të lexohet si histori diplomatike. Është histori pushteti…
Ka një ndryshim mes Edi Ramës dhe Aleksandar Vuçiçit në raport me Viktor Orbánin. Por ka edhe një ngjashmëri që nuk duhet fshehur pas buzëqeshjeve diplomatike.
Vuçiçi e ka Orbánin si mburojë politike, si aleat strategjik dhe si partner ideologjik. Rama, ndofta nuk e ka në atë nivel varësie. Por ta paraqesësh kryeministrin shqiptar si krejt të palidhur me orbitën politike dhe ekonomike të Budapestit, do të ishte po aq e rreme sa ta quaje “njësoj si Vuçiçi”. E vërteta është më e ndërlikuar dhe, pikërisht për këtë, më interesante.
Sot Orbáni hyn në zgjedhjet e 12 prillit 2026 jo më si i pathyeshëm. Reuters raportoi më 31 mars se ai përballet me një sfidë serioze nga Péter Magyar dhe partia Tisza, ndërsa sondazhe të fundit i kanë dhënë avantazh opozitës.
Një tjetër raport i Reuters, më 25 mars, e përshkruan ngritjen e Magyar si kërcënimin më të fortë ndaj sundimit 16-vjeçar të Fidesz-it. Kjo nuk është thjesht çështje e politikës së brendshme hungareze. Është një test për gjithë rrjetin e aleancave që Orbáni ka ndërtuar në Europë dhe në Ballkan.
Në këtë rrjet, Vuçiçi është nyja më e dukshme. Lidhja e Beogradit me Budapestin është e hapur, e deklaruar dhe funksionale. Vuçiç e sheh fitoren e Orbánit si interes të vetin politik. Kjo ndodh sepse Serbia nuk ka te Hungaria vetëm një fqinj miqësor; ka një avokat të dobishëm brenda BE-së, një partner në energji dhe një aleat të natyrshëm në modelin e pushtetit. Aty paralelja është e drejtpërdrejtë.
Po Shqipëria?
Këtu fillon zona gri që pushteti në Tiranë do të donte ta paraqiste si bardh e zi. Rama nuk është Orbánist. Shqipëria nuk ka profilin e Hungarisë në BE, as orientimin e saj problematik ndaj Rusisë. Përkundrazi, qeveria shqiptare e ka mbështetur vijën euro-atlantike dhe anëtarësimin në BE e ka shndërruar në boshtin e legjitimitetit të vet politik. Vetë Reuters e ka përshkruar objektivin qendror të mandatit të katërt të Ramës si anëtarësimin në BE deri në vitin 2030.
Por këtu nuk mbaron historia.
Sepse marrëdhënia Rama- Orbán nuk ka qenë as e ftohtë, as protokollare. Ajo ka qenë e ngrohtë, publike dhe e dobishme për të dyja palët.
Në tetor 2024, në deklaratat zyrtare pas takimit dypalësh, Hungaria riafirmoi mbështetjen për integrimin europian të Shqipërisë.
Më 15 tetor 2024, gjatë presidencës hungareze të Këshillit të BE-së, Shqipëria hapi zyrtarisht Klasterin 1 të negociatave.
Në nëntor 2024, Rama dhe Orbáni dolën sërish bashkë në Budapest. Këto nuk janë thjesht takime. Janë shenja të një raporti politik funksional, ku Rama ka parë te Orbáni një kanal real ndikimi në procesin e zgjerimit.
Pra, jo, Rama nuk mund të futet në të njëjtën kornizë me Vuçiçin. Por po, mund të thuhet se ai ka investuar politikisht në raportin me Viktor Orbánin, sepse ky i fundit i ka shërbyer Tiranës si një derë e hapur në një moment kur zgjerimi i BE-së varej edhe nga vullneti politik i kryeqyteteve skeptike ose oportuniste. Kjo është pragmatike. Problemi nis kur pragmatizmi diplomatik takohet me interesin ekonomik.
Dhe këtu hyn Shqipëria reale, jo ajo e deklaratave për shtyp.
Në tregun shqiptar, prania hungareze nuk është simbolike. ONE Albania është nën kontrollin e grupit hungarez 4iG, pasi 4iG bleu fillimisht ALBtelecom dhe më pas One Telecommunications, duke i bashkuar në një operator të vetëm në vitin 2023. Vetë 4iG e ka shpallur zyrtarisht këtë lëvizje, ndërsa raportimet mbi kompaninë e vendosin atë në qendër të ekspansionit hungarez në telekomunikacionin rajonal.
Kjo ka peshë jo vetëm ekonomike, por edhe politike.
Reuters e ka përshkruar 4iG si një kompani me lidhje të ngushta me Orbánin, ndërsa në qershor 2025 raportoi se qeveria hungareze po i kalonte shumicën e industrisë së mbrojtjes një njësie të 4iG, duke e thelluar edhe më tej lidhjen mes shtetit dhe grupit. Kjo do të thotë se kur flitet për kapital hungarez në sektorë strategjikë, nuk po flasim për një investitor anonim nga tregu i lirë, por për një ekosistem biznesi që në Budapest është perceptuar gjerësisht si i afërt me pushtetin politik.
Po ashtu, në Shqipëri operon edhe OTP Bank Albania, pjesë e grupit hungarez OTP, i cili hyri në treg duke blerë Société Générale Albania dhe më pas u zgjerua më tej.
Në rezultatet e veta për vitin 2025, OTP Group e rendit bankën e vet në Shqipëri si huadhënësen e katërt më të madhe në vend, me 12.8% të tregut sipas volumit neto të kredisë. Pra, nuk kemi të bëjmë me një prani dekorative, por me kapital hungarez të ulur në dy sektorë të ndjeshëm: telekomin dhe bankat.
Këtu pyetja bëhet legjitime: a mund të ndahet krejtësisht afria politike Rama- Orbán nga kjo prani e kapitalit hungarez në Shqipëri? Nuk ka provë publike që të thuhet se kemi të bëjmë me një varësi të tipit Vuçiç-Orbán. Kjo do të ishte teprim. Por nuk ka as sinqeritet nëse thuhet se këto janë dy botë pa lidhje me njëra-tjetrën.
Në Ballkan, marrëdhëniet politike dhe depërtimi ekonomik ecin rrallë në vija paralele pa u takuar askund. Kjo është një interferencë e arsyeshme nga faktet e njohura mbi marrëdhëniet politike dhe praninë e kapitalit hungarez në Shqipëri.
Dallimi thelbësor me Serbinë mbetet ky: Vuçiçi e ka ndërtuar me Orbánin një aleancë që i ngjan bashkëqeverisjes së interesit rajonal. Rama ka ndërtuar një raport më oportunist, më të lëvizshëm, më pak ideologjik. Serbia e sheh Budapestin si shtyllë të jashtme të vetën. Shqipëria e ka parë si një portë të dobishme. Por një portë e dobishme, kur hyn bashkë me bizneset e afërta me pushtetin hungarez në tregun shqiptar, nuk është më vetëm portë. Bëhet ndikim.
Pikërisht për këtë, rënia e mundshme e Orbánit do të kishte kuptime të ndryshme në Beograd dhe në Tiranë.
Për Vuçiçin, do të ishte humbje e një aleati jetik. Për Ramën, do të ishte humbje e një partneri të leverdishëm dhe ndoshta dobësim i një ure politike që i ka hyrë në punë në dosjen europiane. Por në Shqipëri ndikimi i një ndryshimi në Budapest nuk do të mbetej vetëm në nivelin e fotografive zyrtare. Ai do të rihapte debatin edhe për peshën e kapitalit hungarez në sektorë strategjikë dhe për mënyrën si politika shqiptare është sjellë me këto kapitale.
Prandaj, editorialisht, fjalia më e saktë është kjo:
Rama nuk është Vuçiç. Por as Shqipëria nuk është aq larg hijes së Orbánit sa pretendon propaganda e saj europianiste. Vuçiçi e ka kthyer Orbánin në bosht politik. Rama e ka përdorur si aleat të dobishëm. Dhe kur aleati i dobishëm vjen i shoqëruar me telekom, bankë dhe influencë në procesin europian, atëherë historia nuk është më thjesht diplomatike. Është histori pushteti./Pamfleti
Cdo texhere gjen kapakun e vet.