FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Jet Holdings B.V. në Amsterdam disponon një kapital prej vetëm 50,000 euro. Pesë kompani izraelite zotërojnë së bashku 28.5 për qind të aksioneve të këtij holdingu, por ligji shqiptar nuk i detyron ato të zbulojnë asnjë emër. Arsyeja është një boshllëk ligjor: pragu prej 25 për qind për deklarimin e pronarëve përfitues. Dhe pyetja që mbetet pa përgjigje është e thjeshtë: kush i kontrollon vërtet këto pesë kompani?
JET Bank nuk kontrollohet drejtpërdrejt nga aksionarët e saj të listuar në regjistrin tregtar shqiptar. Struktura e pronësisë kalon nëpërmjet një holdingu të regjistruar në Holandë, i cili nga ana tjetër ndahet në gjashtë kompani të tjera me seli në Qipro dhe Izrael. Kjo arkitekturë komplekse nuk duket të jetë e rastësishme, sepse çdo shtresë e re e largon më shumë pronarin përfundimtar nga vëzhgimi publik.
Jet Holdings B.V. u themelua në shtator 2025 me seli në Amsterdam. Kapitali i paguar i kësaj shoqërie është vetëm 50,000 euro. Nga Holanda, kjo strukturë mban kontrollin mbi JET Bank në Shqipëri. Por ajo që e bën këtë strukturë të veçantë është fakti se aksionerët e Jet Holdings nuk janë individë të identifikueshëm, por kompani të tëra.
Gjashtë kompani zotërojnë aksionet e Jet Holdings. E para është Constador LTD, një shoqëri e regjistruar në Qipro. Kjo kompani mban 71.5 për qind të aksioneve të holdingu holandez. Aksionari i vetëm i Constador LTD është Idan Avishai, pronari që u trajtua gjerësisht në artikullin e parë të kësaj serie.
Kompanitë e tjera janë të gjitha të regjistruara në Izrael. Ato zotërojnë së bashku 28.5 për qind të Jet Holdings. Dhe pikërisht këtu fillon problemi i transparencës.
Ligji shqiptar për identifikimin e pronarëve përfitues kërkon deklarim vetëm për ata aksionarë që zotërojnë më shumë se 25 për qind të aksioneve të një kompanie. Secila prej pesë kompanive izraelite zotëron individualisht më pak se 25 për qind të Jet Holdings. Prandaj, JET Bank formalisht nuk është e detyruar të zbulojë se cilët individë qëndrojnë pas këtyre pesë kompanive.
Ky nuk është një rast shkeljeje e ligjit. Është thjesht një boshllëk. Një zonë gri e projektuar që lejon çdo kompani të ndajë aksionet e veta në pjesë të vogla për të shmangur transparencën dhe pesë kompanitë izraelite e kanë shfrytëzuar këtë boshllëk në mënyrë perfekte.
Rezultati i kësaj strukture është i qartë: gati 30 për qind e bankës së parë dixhitale shqiptare ndodhet në duart e pronarëve që askush nuk i njeh. As Banka e Shqipërisë gjatë procesit të licencimit nuk ka pasur mundësi t'i identifikojë. As publiku nuk mund të dijë se kujt po i beson paratë e veta. As gazetarët nuk mund të hetojnë më tej.
Para se të ndërtohej kjo strukturë komplekse aksionare, JET Bank filloi te njihej si Jet Albania. Kjo kompani u regjistrua në Shqipëri në shtator 2025 me një kapital fillestar prej vetëm 3.5 milionë lekësh, që në atë kohë përbënte rreth 36,000 euro. Pronar i vetëm i regjistruar i Jet Albania ishte Idan Avishai.
Për të kuptuar përmasat e këtij kapitali, mjafton të krahasohet me kërkesën ligjore. Kapitali minimal për të themeluar një bankë në Shqipëri është 1 miliard lekë, ose rreth 10 milionë euro. Jet Albania ishte pra thjesht një automjet i përkohshëm. Një guaskë që do të zëvendësohej nga struktura aksionare përfundimtare vetëm pasi të plotësoheshin kërkesat kapitale për marrjen e licencës bankare.
Ky kalim nga 3.5 milionë lekë te miliardat e lekëve nuk përbën në vetvete ndonjë fenomen të pazakontë për investitorët seriozë. Shumë projekte financiare fillojnë me një kapital të vogël për të përgatitur infrastrukturën dhe më pas rriten ndjeshëm për të përmbushur kriteret rregullatore. Por ajo që e bën këtë rast të dyshimtë është errësira që rrethon pronarët e atij 28.5 për qind të aksioneve.
Çdo bankë që operon në Shqipëri duhet të jetë transparente për pronësinë e saj. Klientët kanë të drejtë të dinë se kujt i besojnë paratë e tyre. Rregullatorët kanë detyrimin të dinë se kush qëndron pas institucionit që ata mbikëqyrin. Pa këtë transparencë, besimi në sistemin bankar dobësohet.
Megjithatë, struktura e JET Bank e bën këtë transparencë pothuajse të pamundur. Pesë kompanitë izraelite mund të jenë në pronësi të individëve të panjohur për publikun. Ato mund të jenë vetë guaska të tjera të shtresuara më tej. Ato mund të jenë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën ose me Idan Avishain e forex. Askush nuk e di të vërtetën, sepse askush nuk ka asnjë mjet ligjor për ta zbuluar atë.
Ky problem nuk është thjesht një çështje kurioziteti gazetaresk. Kur një bankë ka pronarë të fshehur, kjo bankë mund të përdoret për qëllime të dyshimta. Pastrimi i parave, evazioni fiskal dhe financimi i aktiviteteve të paligjshme janë vetëm disa nga rreziqet që lindin kur transparenca mungon. Pa një identifikim të qartë të pronarëve përfitues, mbikëqyrja bëhet e pamundur dhe abuzimi bëhet i lehtë.
Artikulli i parë i kësaj serie tregoi lidhjet e Idan Avishait me platformat Forex që kanë operuar pa licencë në Shqipëri.
Pyetjet që dalin nga ky hetim janë të shumta dhe secila prej tyre i drejtohet një institucioni specifik mbikëqyrës.
Për Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare (AMF) lind nevoja për përgjigje lidhur me Fortrade. Ky institucion e raportoi publikisht platformën Fortrade në vitin 2018 për ushtrimin e aktivitetit financiar të palicencuar në Shqipëri. Por tetë vjet më vonë, Fortrade vazhdon të ofrojë shërbime për klientët shqiptarë përmes degës së saj në Serbi. Ndërkohë, pronari i JET Bank ka lidhje të drejtpërdrejta me këtë platformë. AMF-ja duhet të sqarojë nëse ka marrë ndonjë masë konkrete ndaj Fortrade gjatë këtyre tetë viteve. Gjithashtu, AMF-ja duhet të tregojë nëse ka pasur dijeni për lidhjen midis Idan Avishait dhe Fortrade para se JET Bank të merrte licencën.
Për Ministrinë e Financave ngrihet një pyetje më themelore lidhur me vetë kuadrin ligjor. Pragu prej 25 për qind për deklarimin e pronarëve përfitues është një standard që gjendet në shumë vende. Por ky prag bëhet i pavlefshëm kur aksionerët e dinë ta ndajnë aksionet e tyre në pjesë të vogla. Pesë kompanitë izraelite në strukturën e JET Bank e kanë bërë pikërisht këtë. Ministria e Financave duhet të shqyrtojë nëse ky prag duhet rishikuar. Ulja e pragut në 10 për qind ose edhe më pak do ta bënte shumë më të vështirë fragmentimin e aksioneve për të shmangur transparencën. Pa këtë ndryshim, struktura si ajo e JET Bank do të mbeten plotësisht të ligjshme dhe do të vazhdojnë të shfaqen edhe në të ardhmen.
Për MONEYVAL, mekanizmin e Këshillit të Evropës për vlerësimin e masave kundër pastrimit të parave, lind pyetja nëse Shqipëria është vlerësuar për këto dobësi në transparencën e pronarëve përfitues në sektorin bankar. Raportet e mëparshme të MONEYVAL për Shqipërinë kanë identifikuar mangësi në zbatimin e rekomandimeve ndërkombëtare për transparencën e pronësisë. Rasti i JET Bank tregon se këto mangësi nuk janë vetëm teorike, por ato shfrytëzohen në praktikë. MONEYVAL duhet të marrë në konsideratë këtë rast në vlerësimet e ardhshme për Shqipërinë. Gjithashtu, MONEYVAL duhet të rekomandojë ndryshime konkrete për të mbyllur boshllëqet që lejojnë fragmentimin e aksioneve dhe fshehjen e pronarëve përfitues.
Inovacioni i ardhshëm i tregut shqiptar rezulton të ketë pas vetes një pronar të lidhur me Forex-in e palicencuar, një bord me emra të dyshimtë dhe gati 30 për qind të aksioneve të mbajtura nga pronarë të fshehur pas pesë kompanive izraelite... /Pamfleti
Kjo eshte Sudja ne Shqiperi vetem emrin ka bank kush mund ti besoje kesaj banke fantazme ? Faji eshte i Bankes se Shqiperise qe lejon te tilla firma piramidale . Nje pyetje kisha nese kjo Banke falementon dhe njerzit humbin kuesimet a do te mbaje pergjegjsi Banka e Shqiperise ?? Apo ne kete vend nuk mban pergjegjesi njeri per gjera serioze dhe kjo quhet minimale
Ore po pronarët e raiffaisen i njihni?