FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ligjet dhe normat ndërkombëtare që Trump ka shkelur nuk ishin të paprekura as më parë. Operacioni i ngjan më së shumti pushtimit të Panamasë në vitin 1990 dhe dorëzimit me forcë të liderit të saj nga administrata e parë Bush....
Vështirë se dikush priste që viti 2026 të ishte një vit paqeje, dhe ende pa u mbushur dy ditë nga nisja e tij, frikërat më të këqija u konfirmuan.
Sulmet ajrore të natës ndaj Venezuelës, rrëmbimi i liderit të saj Nicolás Maduro dhe i bashkëshortes së tij, si edhe deklarata e Donald Trump se SHBA do ta “drejtojë” vendin dhe do të shesë naftën e tij, kanë goditur rëndë të drejtën ndërkombëtare dhe normat globale. Por kjo nuk është as pjesa më shqetësuese e gjithë ngjarjes.
Që prej marrjes së pushtetit rreth një vit më parë, Donald Trump ka shtyrë me buldozer themelet tashmë të brishta të rendit ndërkombëtar, dhe sot prej tyre ka mbetur kryesisht rrënojë. Ngjarjet në Venezuelë u paraprinë nga sulme ajrore ndaj varkave të vogla në ujërat e Amerikës Qendrore, vrasja e ekuipazheve të tyre mbi akuza të paverifikuara për trafik droge, si dhe sekuestrimi me forcë i cisternave venezuelane të naftës në det të hapur. Ende nuk dihet se sa persona humbën jetën gjatë operacionit për kapjen e Maduro-s në orët e para të së shtunës.
Nga këndvështrimi i stabilitetit global, gjëja më e rrezikshme është fakti se rrëmbimi i Maduro-s funksionoi.
Bindja e Trump për gjithëfuqinë e tij globale dhe dëshira për të përvetësuar territore e burime natyrore të vendeve të tjera ishte frenuar deri tani nga frika për t’u përfshirë në luftëra të huaja. Ai kishte pretenduar, në mënyrë të pavërtetë, se kishte mbyllur tetë luftëra dhe ambicia e tij më e madhe në vitin 2025 dukej se ishte fitimi i Çmimit Nobel për Paqe. Më pak se një muaj më parë, ai po shfaqte një zëvendësim të improvizuar - “çmimin e paqes” të FIFA-s- një akt që sot duket edhe më absurd sesa në momentin kur Trump ia vari vetes medaljen e artë.
Frika e Trump nga luftërat e jashtme duket se po zbehet. Ai ishte qartazi i entuziazmuar nga dramatizmi i operacionit kundër Maduro-s dhe nga efikasiteti i ushtarëve amerikanë që e realizuan atë. Të shtunën, ai deklaroi se “nuk ka frikë” nga dërgimi i forcave tokësore në Venezuelë për të ndjekur interesat amerikane. Për një president në moshë, gjithnjë e më nervoz, impulsiv dhe i paqëndrueshëm, me popullaritet në rënie dhe i etur për të larguar vëmendjen nga skandali Epstein, kjo përqafim gjithnjë e më i ngushtë me fuqinë ushtarake është një zhvillim ogurzi.
Të shtunën në mëngjes, Trump dukej i dehur nga suksesi ushtarak. “Shumë planifikim i mirë dhe trupa të jashtëzakonshme. Ishte një operacion brilant”, i tha ai New York Times.
Sulmi ndaj Venezuelës tregon se joshja e territoreve të huaja, e naftës dhe e mineraleve tani po shkëlqen më fort se ambicia për një Nobel.
Pjesa më e madhe e justifikimit ligjor iu la zyrtarëve të tjerë të administratës Trump, të cilët u përpoqën ta paraqesin operacionin si një akt për “sjelljen e Maduro-s para drejtësisë”. Lideri venezuelan ishte paditur në SHBA në fund të mandatit të parë të Trump për korrupsion, trafik droge dhe akuza të tjera.
Maduro është pa dyshim një diktator që ka drejtuar një shtet autoritar që nga viti 2013, përmes zgjedhjeve të konsideruara gjerësisht të manipuluara. Por akuzat specifike për drogë ndaj tij, sipas shumicës së ekspertëve, janë të dobëta dhe nuk përbëjnë bazë bindëse ligjore, as sipas së drejtës ndërkombëtare dhe as sipas asaj amerikane, për një sulm ndaj Venezuelës dhe rrëmbimin e presidentit të saj. Vetë Trump e ka bërë të qartë në deklarata të përsëritura se është më i interesuar për naftën venezuelane sesa për drejtësinë apo demokracinë për popullin e Venezuelës.
Vetëm disa orë pas rrëzimit të Maduro-s, Trump deklaroi se SHBA ishte gati të hynte për të “rregulluar” industrinë e rrënuar të naftës së Venezuelës. “Do të shesim sasi të mëdha nafte”, tha ai.
Ligjet dhe normat ndërkombëtare që Trump ka shkelur nuk ishin të paprekura as më parë. Operacioni i ngjan më së shumti pushtimit të Panamasë në vitin 1990 dhe dorëzimit me forcë të liderit të saj nga administrata e parë Bush. Më pas erdhi pushtimi i Irakut nga George W. Bush mbi baza të rreme dhe përdorimi i gjerë i rrëmbimeve dhe torturave. Barack Obama nuk e mbajti përgjegjëse administratën paraardhëse dhe zhvilloi fushatën e tij të diskutueshme të vrasjeve me dronë.
Këto mund të shihen si hipokrizi të veçuara nga presidentë të mëparshëm, të cilët kërkonin përjashtime nga ligji ndërkombëtar për interesat amerikane, por në përgjithësi e mbështesnin sistemin global me rregulla, sepse ai i shërbente SHBA-së. Trump ka përbuzje të plotë për këtë sistem. Ai e sheh botën me sytë e një imperialisti të shekullit XIX, por me armët e shekullit XXI.
Nuk është e qartë deri ku synon të shkojë Trump në Venezuelë, por ai deklaroi të shtunën se “armata amerikane” do të qëndrojë në rajon derisa “kërkesat e Shteteve të Bashkuara të jenë plotësisht të përmbushura”, kërkesa që me shumë gjasë përfshijnë marrjen nën kontroll të industrisë së naftës.
Ajo që ndodhi gjatë natës në Venezuelë do të shkaktojë shqetësim të menjëhershëm në qeveri si Irani dhe Danimarka, ndaj të cilave Trump ka shprehur gatishmëri për veprime radikale. Ditët e fundit, ai ka deklaruar se SHBA do të mbrojë protestuesit antiqeveritarë në Iran, ndërsa zyrtarët e tij kanë shtuar kërcënimet për marrjen e kontrollit të Grenlandës me çdo mjet të nevojshëm. Muajin e kaluar, shërbimi danez i inteligjencës e cilësoi SHBA-në si rrezik sigurie, diçka e paimagjinueshme deri pak kohë më parë për një aleat të NATO-s.
Në konferencën për shtyp të së shtunës, Trump shtoi edhe Kubën në listën e vendeve në shënjestër, duke sugjeruar se është “shumë e ngjashme” me Venezuelën “në kuptimin që duam të ndihmojmë popullin”. Sekretari i tij i shtetit, Marco Rubio, shtoi se Havana duhet të ndihet “e shqetësuar” pas asaj që ndodhi në Venezuelë.
Këto zhvillime përshpejtojnë rrëshqitjen nga një botë kryesisht e bazuar në rregulla drejt një bote me sfera ndikimi konkurruese, të përcaktuara nga fuqia ushtarake dhe gatishmëria për ta përdorur atë. Analisti amerikan David Rothkopf e quajti këtë “putinizimi i politikës së jashtme amerikane”.
Komentatorët rusë kanë sugjeruar shpesh se Amerika Latine është në sferën e SHBA-së, ashtu si Ukraina ishte nën hijen e Rusisë. Vladimir Putin mendon të njëjtën gjë për pjesë të mëdha të Europës Lindore. Xi Jinping do të nxjerrë përfundimet e tij.
Rreziku që u bë brutalisht i qartë në ditët e para të vitit 2026 është një rrezik që, në fund, do ta përballojnë të gjithë. /Përshtati “Pamfleti” nga “The Guardian”
Lini një Përgjigje