FLASH
Shkruar nga Frederick Kempe
Mes këtyre realiteteve të kohës së luftës, doza të shumta trimërie, zgjuarsie, qëndrueshmërie dhe krenarie kombëtare e kanë mbajtur gjallë shpresën e ukrainasve, shpresën për të mbijetuar dhe për të lulëzuar si një shtet sovran, i pavarur, i sigurt dhe demokratik, i ankoruar në Bashkimin Evropian (BE) dhe një ditë edhe në NATO...
Nga një vendndodhje sekrete bregdetare ukrainase, ndjek udhëzimet e trajnerit tim se si të drejtoj një dron detar kamikaz, këtë herë jo të armatosur me eksplozivë, nga një konsolë lojtarësh drejt një objektivi të imagjinuar me shpejtësi të mjaftueshme.
Teknologjia është aq e përparuar dhe ngarkesa kaq shkatërruese sa partnerët perëndimorë po hapin rrugën drejt Ukrainës për të dëshmuar dhe investuar në të ardhmen e luftës moderne.
Burime ukrainase thonë se administrata Trump është në fazat e hershme të negociatave për atë që mund të arrijë në një marrëveshje 5-vjeçare prej 50 miliardë dollarësh, në të cilën të dyja palët do të prodhonin së bashku dhjetë milionë dronë në vit, duke dyfishuar prodhimin e parashikuar të Ukrainës për vitin 2026.
Mirë se vini në vijën e parë të lirisë, në vitin e katërt të luftës kriminale, të paprovokuar dhe tani të bllokuar të Rusisë, konflikti më vdekjeprurës dhe me pasojat më të mëdha për evropianët që nga Lufta e Dytë Botërore. Me aeroportet e Ukrainës ende të mbyllur, ata që shkojnë në vend duhet të ndërmarrin një udhëtim minimal prej 14 orësh me tren ose makinë nga Polonia në Kiev.
Udhëtimi im në kryeqytetin ukrainas këtë muaj filloi me një vizitë në strehën kundër bombave të hotelit tonë, 3 kate poshtë hollit, gjatë regjistrimit.
Pati dy alarme bastisjeje ajrore çdo natë, të cilat dëgjoheshin lehtësisht pa shkarkuar as aplikacionin prekës që dërgon alarme.
Mes këtyre realiteteve të kohës së luftës, doza të shumta trimërie, zgjuarsie, qëndrueshmërie dhe krenarie kombëtare e kanë mbajtur gjallë shpresën e ukrainasve, shpresën për të mbijetuar dhe për të lulëzuar si një shtet sovran, i pavarur, i sigurt dhe demokratik, i ankoruar në Bashkimin Evropian (BE) dhe një ditë edhe në NATO. Kjo shpresë e fuqishme, së bashku me ndryshimet në dinamikën e fushës së betejës dhe mbështetjen e SHBA-së dhe Evropës për Ukrainën, po hap rrugë të paimagjinueshme më parë drejt përfundimit të luftës.
Tre skenarë për të ardhmen e Ukrainës
Ukrainasit e dinë se një fitore e plotë dhe e drejtë në këtë luftë është e pamundur për momentin. Një fitore e tillë do të përfshinte rifitimin e afërsisht 20% të territorit të saj që Kremlini e ka pushtuar, marrjen e miliarda dollarëve dëmshpërblime lufte nga Rusia dhe dëshmimin e ndjekjes penale ndërkombëtare të Presidentit rus Vladimir Putin dhe zyrtarëve të tjerë të lartë të Moskës për krimet e tyre të luftës. Në të njëjtën kohë, ukrainasit janë po aq të bindur se Rusia nuk do ta arrijë kurrë qëllimin maksimalist të Putinit për të marrë të gjithë Ukrainën dhe për të instaluar bashkëpunëtorë si udhëheqës të vendit.
Kjo lë tre mundësi më realiste. Më pak e dëshirueshme është një luftë e zgjatur rraskapitëse, e cila do të favorizonte Rusinë duke pasur parasysh popullsinë e saj më të madhe, bazën ushtarake dhe prodhuese. Pothuajse po aq e keqe është ajo që zyrtarët ukrainas e quajnë një "paqe të rreme", në të cilën Rusia ndalon luftimet për një kohë, por në kushte që nuk arrijnë të sigurojnë Ukrainën ose të parandalojnë një sulm të ardhshëm. Rezultati më i mirë midis skenarëve të besueshëm është një paqe e drejtë dhe e qëndrueshme me një pjesë të territorit ukrainas të humbur për momentin, por me çizme ushtarake evropiane në terren, një mbështetje amerikane për sigurinë dhe një rrugë të përshpejtuar drejt anëtarësimit në BE për Ukrainën.
Në Ukrainë ekziston një ndjesi se skenari i tretë është më i mundshëm sot sesa ishte në fillim të këtij viti, kur administrata Trump dukej e pavendosur në lidhje me fatin e Ukrainës dhe mosvëmendja evropiane rrezikoi të ardhmen e vendit. Për momentin, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka filluar ta mbështesë më shumë Ukrainën. Dhe Evropa ka përjetuar atë që anëtarja e lartë jorezidente e Këshillit të Atlantikut, Oksana Nechyporenko, ma përshkruan si një "zgjim" rreth rreziqeve të veta të sigurisë, gjë që "i ka sjellë Ukrainës një erë të dytë" mbështetjeje ushtarake, politike dhe financiare, duke përfshirë sanksione shtesë ndaj Rusisë.
Këtu në Ukrainë, lufta kundër Rusisë është shndërruar në një kombinim diplomacie me rreziqe të larta me Shtetet e Bashkuara dhe Evropën, një gare teknologjike ekzistenciale dhe përshpejtuese kundër Rusisë, një seri operacionesh të tipit “mantel dhe kamë” kundër një armiku që përgjigjet shpejt dhe një numër gjithnjë e në rritje sulmesh me rreze të gjatë veprimi në territorin rus që e kanë zgjeruar dhe riformësuar fushën e betejës.
Një dinamikë e re diplomatike SHBA-Ukrainë
Zyrtarët ukrainas mbeten modestë në lidhje me aftësinë e tyre për të parashikuar lëvizjet e ardhshme të Trump në lidhje me Ukrainën, por ata besojnë se takimi muajin e kaluar në Nju Jork midis Trump dhe Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky prodhoi një dinamikë të re diplomatike midis dy udhëheqësve dhe vendeve të tyre. Ky takim rezultoi në përfitime të konsiderueshme në disa aspekte: shfrytëzimi i aseteve shtetërore të bllokuara të Rusisë, rritja e masave ndëshkuese kundër ekonomisë së Rusisë, sigurimi i Ukrainës me akses më të madh në armët amerikane dhe ndjekja e një mega-marrëveshjeje të mundshme për prodhim të përbashkët të dronëve.
Në takimin e tij me udhëheqësin ukrainas, Trump konfirmoi gatishmërinë e SHBA-së për të mbështetur, së bashku me Evropën, një fond që mund të prodhojë deri në 90 miliardë dollarë kredi afatgjata për Ukrainën. Këto kredi do të bazoheshin në kolateralin e më shumë se 300 miliardë dollarëve të aseteve të bllokuara ruse, dhe Ukraina mund t'i përdorte ato për të blerë armë perëndimore tani në vend që të presë për të financuar këto përpjekje përmes dëmshpërblimeve ruse, të cilat mund të mos vijnë për shumë vite, nëse do të vijnë fare.
Edhe pse Trump nuk e përdori termin "sanksione", ai u tha homologëve të tij ukrainas se ai favorizonte tarifat ndëshkuese dhe masat kufizuese ekonomike kundër Putinit për ta shtyrë atë të negociojë paqen më shpejt dhe me dëshirë. Këto masa përfshijnë veprime kundër kompanive të mëdha të energjisë të Rusisë dhe, së bashku me Evropën, kundër vendeve të tilla si India dhe Kina, të cilat po blejnë naftë ruse dhe kështu mbështesin ekonominë ruse.
Pala ukrainase i dha Trump një listë të gjatë armësh që ata do të donin të blinin, duke përfshirë më shumë sisteme mbrojtëse ajrore dhe raketa sulmi me rreze të gjatë veprimi, të tilla si Tomahawk, të cilat administrata Biden i kishte ndaluar t'i përdornin. Zyrtarët ukrainas kanë argumentuar se ata duhej të ishin në gjendje të " pasqyronin " sulmet e Rusisë thellë në territorin e tyre që synojnë shkatërrimin e infrastrukturës së lidhur me energjinë. Trump, pas takimit të tij me ukrainasit, tha publikisht se Ukraina mund dhe duhet të rifitonte territorin që i kishte humbur Rusisë, të cilën ai e quajti një "tigër letre" me një ekonomi të dobët.
Të dyja palët ranë dakord gjithashtu të fillojnë punën për një marrëveshje për dronë që do ta zgjeronte shumë kapacitetin prodhues të Ukrainës në njëzet milionë dronë, gjysma e të cilëve do të përdoreshin për luftën me Rusinë dhe gjysma tjetër do t'u shitej Shteteve të Bashkuara. Delegatët nga të dy vendet janë takuar për të sqaruar detajet dhe për të përcaktuar se cilët nga dronët ajrorë, detarë dhe tokësorë të Ukrainës do të ishin më interesantë për Uashingtonin.
Duke pasur parasysh të gjitha këto, Zelensky pranoi përsëri të takohej me Putinin pa parakushte, ndoshta që në samitin e Grupit të Njëzet vendeve (G20) të organizuar nga Presidenti i Afrikës së Jugut, Cyril Ramaphosa, në nëntor.
Nuk kam zgjidhje tjetër veçse të vazhdoj
Një nga përshtypjet më të forta që mora në terren në Ukrainë është se lufta tani karakterizohet më shumë nga një garë teknologjike sesa nga një betejë për territor, megjithëse njëra ndikon në tjetrën. Teknologjia e përparuar e dronëve që të dyja palët po përdorin po e rrit gjerësinë gjithnjë e në zgjerim të "zonës së vrasjes" në vijat e frontit, zona brenda së cilës ushtarët nuk mund të mbijetojnë dhe tanket nuk mund të udhëtojnë pa u shkatërruar, në 20 kilometra ose më shumë.
“Po përjetojmë një tjetër revolucion në çështjet ushtarake”, më thotë Andriy Zagorodnyuk, ish-ministri i mbrojtjes i Ukrainës dhe një bashkëpunëtor i shquar në Qendrën Euroaziatike të Këshillit Atlantik.
“Fitorja do t’i shkojë palës që ofron zgjidhje më shpejt. Qëllimi i ekosistemit tonë teknologjik është të evoluojë më shpejt se armiku dhe, për rrjedhojë, të sjellë disfatën funksionale të Rusisë përmes neutralizimit strategjik të aftësive ruse”.
Shkurt, thotë ai, lufta është bërë kryesisht një luftë më shumë kundër kohës sesa për territor.
Ukraina po përballet gjithashtu me një ushtri ruse që po përshtatet me shpejtësi me inovacionet ukrainase në teknologjinë e mbrojtjes, duke shfrytëzuar avantazhet e saj në ndërtimin në shkallë të gjerë mbi dinamizmin inovativ të Ukrainës.
Dronët rusë, shpesh të prodhimit iranian, tani fluturojnë në lartësi deri në 5,000 metra, duke i bërë ato gjithnjë e më të vështira për t'u kapur. Kundërmasat ruse që evoluojnë me shpejtësi nënkuptojnë se çdo dron ukrainas i ndërtuar rishtazi bëhet i vjetëruar brenda dy muajsh. Inxhinierët që luftojnë përkrah ushtarëve po nxitojnë të sjellin inovacione më shpejt se armiku.
Si rezultat i këtyre faktorëve, artileria me rreze të shkurtër veprimi është bërë më pak e rëndësishme. Në vend të kësaj, ushtria e Ukrainës është përqendruar në tre lloje armatimesh: dronë të armatosur, me shumë rotorë, me pamje nga personi i parë, të nevojshëm për të mbajtur vijën e frontit; dronë interceptues të përparuar, të mundësuar nga inteligjenca artificiale për t'iu kundërvënë sulmeve ruse; dhe dronë sulmi të thellë për të prishur aeroportet dhe për të goditur objektiva të tilla si rafineritë e naftës në Rusi.
Vlerësimet ndryshojnë, por ekspertët thonë se Ukraina ka shkatërruar diku midis 17 dhe 38 përqind të prodhimit të rafinerive ruse, duke prishur ekonominë e Rusisë dhe me shumë gjasa duke i bërë Putinin dhe njerëzit e tij të ndihen më të prekshëm. Megjithatë, "pasqyrimi" nuk është i saktë; Ukraina shmang objektivat civile, ndërsa Putini i jep përparësi atyre.
Në mediat perëndimore është folur shumë për lodhjen e ukrainasve nga lufta dhe faktin se ata janë më të paktë në numër për sa i përket ushtarëve të disponueshëm për të luftuar. Na thuhet vazhdimisht se Putini po lufton një luftë të gjatë rraskapitëse që ai beson se mund ta fitojë, duke pasur parasysh mungesën e qëndrueshmërisë së Perëndimit dhe dobësimin përfundimtar të vullnetit të ukrainasve për të luftuar.
Edhe pse ndjeva edhe njëfarë lodhjeje shoqërore në Ukrainë, më e spikatur ishte një bindje e përsëritur shpesh se ukrainasit nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të vazhdojnë luftën e tyre kundër agresionit rus, duke pasur parasysh rreziqet historike dhe alternativën e papranueshme të dorëzimit kombëtar.
Ukrainasit janë krenarë që kanë arritur qëllimin dikur të pamundur të luftës për të mbajtur larg rusët për më shumë se tre vjet e shtatë muaj. Kjo përpjekje ka vendosur më thellë identitetin e tyre kombëtar dhe aftësinë ushtarake, ndërsa ka çuar përpara ëndrrat e tyre për integrimin perëndimor.
Ukrainasit e kuptojnë se dobësia e tyre kryesore në vijën e parë nuk qëndron tek vetja e tyre, por në pasigurinë e mbështetjes së SHBA-së dhe aftësive evropiane. Rusia, sipas frikës së shumë njerëzve këtu, është më e sigurt në varësinë e saj nga Kina, Koreja e Veriut dhe Irani, pa të cilët Moska nuk do të kishte financat, teknologjinë apo armët për të qëndruar në luftë.
“Ukrainasit duan ta ndihmojnë Trumpin të bëhet një figurë historike”
Një drekë e gjatë me një udhëheqës të shquar biznesi ukrainas, i cili diskutoi me mua çështje të ndjeshme, jo për t'iu atribuuar, nënvizoi pragmatizmin dhe vendosmërinë ukrainase. Ukrainasit e panë trajtimin e Trumpit me tapet të kuq ndaj Putinit në Alaska më 15 gusht me intensitetin e një dështimi potencial. Por rezultati zhgënjyes i atij takimi, beson ky biznesmen, i ka dhënë Trumpit një qartësi më të madhe se rruga e tij drejt trashëgimisë historike kalon përmes ukrainasve dhe jo përmes rusëve.
Biznesmeni flet pozitivisht për “mrekullinë” politike të rikthimit të Trump në zgjedhje dhe për dëshirën e tij të lavdërueshme për t’i dhënë fund luftërave dhe gjakderdhjes së pakuptimtë. Ai vlerëson përpjekjen e tij në Alaska për të bindur Putinin për një përpjekje të vërtetë paqeje.
Megjithatë, udhëheqësi i biznesit thotë: “do t’i mbetet gjithmonë në mendje dhe do ta përndjekë faktin që i ofroi Putinit duartrokitje, një shtrëngim duarsh, një qilim të kuq dhe një udhëtim me makinën e tij të blinduar, dhe Putini u përgjigj me tradhti dhe fyerje”.
Udhëheqësi i biznesit kujton komentin e Trump në Zyrën Ovale drejtuar Zelensky-t në shkurt se Presidenti ukrainas nuk kishte letra për të luajtur. Tani, thotë biznesmeni, po i bëhet gjithnjë e më e qartë Trump se Ukraina ka tre letra shumë të rëndësishme: së pari, forcën e popullit ukrainas; së dyti, forcën e forcave të armatosura të Ukrainës; dhe së treti, trimërinë e presidentit të saj.
Udhëheqësi i biznesit ukrainas beson se vetë presidenti amerikan mund të shtojë kartën Trump të mbështetjes amerikane, duke e bërë atë një kuvertë të grumbulluar në favor të Ukrainës.
"Putini duhet të detyrohet nga Trumpi të paguajë çmimin për Alaskën", tha ai, duke shtuar "Trump nuk i fitoi zgjedhjet në fund të fundit për të humbur ndaj Putinit. Është e qartë se tani ka dy mundësi: Putini fiton dhe Trumpi dështon, ose Trumpi fiton dhe Putini dështon.
Fitorja e Rusisë në këtë luftë është gjithashtu fitorja e Kinës kundër Shteteve të Bashkuara.
"Biznesmeni ndalet, reflekton dhe përfundon: “Ukrainasit duan ta ndihmojnë Trumpin të jetë një figurë historike.”
Lufta në Ukrainë ka sfiduar vazhdimisht pritjet, duke sjellë gati katër vjet frymëzim rezistence ukrainase dhe një revolucion në çështjet ushtarake.
U largova nga udhëtimi im në Ukrainë i inkurajuar që, ndërsa momentumi fillon të ndryshojë në favor të Kievit, një paqe e drejtë dhe e qëndrueshme për Ukrainën mund të jetë gjithashtu e arritshme.
Me qëndrueshmërinë amerikane, vendosmërinë evropiane dhe qëndrueshmërinë, trimërinë dhe inovacionin teknologjik të vazhdueshëm të Ukrainës, e paimagjinueshmja dikur mund të bëhet përsëri e mundur. /Përshtatur nga Atlanticcouncil/
Lini një Përgjigje