FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kryefjala e kësaj vere është “turizëm-fobia”.
Një grusht protestuesish kundër turizmit i lanë vizitorët në Barcelonë me pistoleta uji gjatë një demonstrate këtë muaj, duke i përzënë ata nga tarracat e restoranteve. Ndërsa imazhet e sulmit me ujë u përhapën në shtyp nga SHBA-ja në Kinë në Australi dhe shkaktuan një krizë markash për qytetin spanjoll, pistoletat u dënuan nga drejtuesit e turizmit për frikësimin e vizitorëve.
Reagimi kundër turizmit, megjithatë, shtrihet shumë përtej Barcelonës. Evropa është quajtur muzeu i botës dhe Mesdheu ka lulëzuar si vendpushimi i saj në plazh. Vendet evropiane pritën 709 milionë vizitorë ndërkombëtarë vitin e kaluar, me një numër në rritje që vinin nga Amerika e Veriut, por shumica dërrmuese udhëtonin brenda Evropës.
Por në disa vende masa e kërkuesve të kënaqësisë është rritur aq shumë sa, nga Venecia dhe Amsterdami në Lisbonë dhe ishullin grek të Santorinit, durimi i vendasve është sosur.
Më shumë se kudo tjetër, Spanja është në vijën e parë. Është vendi i dytë më i vizituar në botë, duke pritur 85 milionë udhëtarë të huaj vitin e kaluar.
Presioni është rritur prej vitesh ndërsa shifrat rriten, por këtë vit tendosjet në Spanjë janë bërë të padurueshme. Banorët ankohen se banesat janë bërë të papërballueshme, transporti publik po bie në kolaps, qendrat e qyteteve mesjetare po “mbyten nga Disney”, furnizimet me ujë po shterohen dhe sjellja antisociale është e përhapur.
Shumë tani thonë mjaft është mjaft. Në tre muajt e fundit protestat kundër turizmit kanë tërhequr 56,000 njerëz në të gjithë Ishujt Kanarie dhe 10,000 njerëz në ishullin e Mallorca, ku vendasit u ngritën herët për të "pushtuar" një nga plazhet e tij më të publikuar Instagram.
Në bregun jugor të kontinentit, më shumë se 5000 dolën në Málaga së bashku me disa mijëra në Alicante dhe Cádiz. Ka pasur demonstrata në Sevilje, në San Sebastián, madje edhe në lagjen Lavapiés të Madridit, një nga kryeqytetet më të modës evropiane. Kryefjala e kësaj vere është “turizëm-fobi”.
Spanja po bëhet një provë evropiane nëse furia mund të kthehet në një forcë përtëritjeje – dhe jo destabilizimi. Në fund të fundit, të refuzosh një sektor që është burimi ekonomik i shumë vendeve është i rrezikshëm. Gjatë gjashtë dekadave, industria është kthyer në një motor pune dhe fitimesh. Ajo e ka ngritur Spanjën në rangun e vendeve të pasura dhe përbën 12-13 për qind të PBB-së kombëtare. Por një slogan në Ishujt Kanarie përmblodhi një ndjenjë të përbashkët: “Turizëm, po. Por jo si kjo.”
Jordi Hereu, ministri i turizmit i Spanjës, është i ndërgjegjshëm për të gjetur ekuilibrin e duhur. Pyetja është, si mund të rregullohet sektori i turizmit dhe me çfarë kostoje ekonomike?
Pikat e nxehta të udhëtimit të Evropës po kalojnë nëpër fazat e asaj që akademiku George Doxey e quajti një "indeks acarimi".
Ardhja fillestare e vizitorëve gjeneron eufori, shkroi ai ndërsa turizmi masiv u përshpejtua në vitet 1970. Kjo i hap rrugën apatisë pasi ato merren si të mirëqenë, e ndjekur nga bezdi ndërsa afrohet ngopja. Faza e fundit, antagonizmi, karakterizohet nga shprehje të hapura të armiqësisë që synojnë turistët.
Që në vitin 2001, Ishujt Kanarie vendosën një moratorium për ndërtimet e reja në zonat turistike në një përpjekje për të kontrolluar shifrat. Dhjetë vjet më parë, mes trazirave sociale për masat shtrënguese të eurozonës, Barcelona pa protestat e saj të para në shkallë të gjerë kundër turizmit. Por që atëherë natyra e problemit ka ndryshuar.
Së pari, kërkimi i eksperiencave dhe autenticitetit u bë viral: më shumë turistë filluan të largoheshin nga plazhet dhe qendrat e qyteteve për t'u dyndur në festivalet e lagjeve, fshatrat e izoluar dhe parqet natyrore që nuk ishin mësuar t'i shihnin, por e gjetën veten të promovuar nga influencuesit e udhëtimeve.
Më pas goditi Covid-19. Banorët patën një shije të papritur për të pasur përsëri shtëpitë e tyre, por me një tjetër anë të kushtueshme: qeveritë grumbulluan borxhe të mëdha për të kompensuar zhdukjen e të ardhurave nga turizmi. Kur pandemia u qetësua, udhëtarët u kthyen me një uri të re dhe politikëbërësit ishin të dëshpëruar për t'i mirëpritur ata.
Në rastin e Barcelonës, pakënaqësia bashkon dy drejtime të jetës shoqërore që normalisht kundërshtohen: snobizmi konservator për klasat e ulëta të vizitorëve dhe antikapitalizmi i majtë i një qyteti me rrënjë anarkiste.
Por industria e turizmit është e etur të minimizojë rëndësinë e protestave. Mjetet juridike të propozuara për mbiturizmin mund të ndahen në katër kategori. E para, dhe në dukje më e thjeshta, është një mbikëqyrje më e mirë dhe kontrolle më të forta nga qeveritë rajonale dhe komunale.
Zyrtarët në Spanjë po godasin abuzimin me hapësirat publike. Në të gjithë Ishujt Balearik, një dekret i miratuar në maj i ndalon njerëzit të pinë jashtë ambienteve të autorizuara dhe urdhëron varkat e festave të qëndrojnë larg bregut. San Sebastián ka kufizuar grupet turistike në 25 persona për të reduktuar bllokimin e trotuareve. Barcelona është zhvendosur në blerjen e biletave vetëm në internet për Parc Güell-in e saj dhe ka hequr një itinerar lokal autobusi nga Google Maps, në mënyrë që turistët të mos e përdorin atë.
Në shumë qendra turistike, gjobat për urinim në rrugë, madje edhe në det, po shumohen. Edhe pse rritja e temperaturave të verës nuk i pengon të gjithë, ato po ndihmojnë përpjekjet për të shpërndarë vizitorët gjatë gjithë vitit.
Por shumë banorë vendas kërkojnë masa të reja për të adresuar pikën më të dhimbshme ekonomike: strehimin. Ndërsa furnizimi me prona reduktohet nga apartamentet e stilit Airbnb dhe shtëpitë e pushimit të të huajve, qiratë në rritje kanë lënë që stafi i restoranteve dhe hoteleve të jetojë në karvane, tenda ose makina në ishujt grekë dhe spanjollë. Problemi përkeqësohet nga fakti se shumica e vendeve të punës në turizëm janë me kualifikim të ulët dhe me pagesë të ulët.
Si përgjigje, Lisbona ka pezulluar dhënien e licencave të reja me qira afatshkurtër. Barcelona ka ndërmarrë veprimet më drastike, duke u zotuar të mbyllë 10,000 apartamentet e saj të stilit Airbnb – të cilat përbëjnë 40 për qind të shtretërve të vizitorëve – deri në fund të vitit 2028.
Por ajo po përballet me një sërë sfidash ligjore nga pronarët e pronave. Ky veprim do të penalizonte shumë familje me fëmijë që qëndrojnë në to sepse hotelet janë shumë të shtrenjta.
Zgjidhja e dytë është ndryshimi i llojit të turistëve që tërheq një destinacion duke shkuar në treg me një opsion elitar.
Zgjidhja e tretë për mbiturizmin, e shtyrë nga shumë në industrinë e udhëtimeve, mbështetet në idenë se rrënja e problemit nuk është shumë njerëz, por kapacitet shumë i vogël.
Vendet ndihen të mbingarkuar vetëm nëse nuk kanë qenë të përgatitur për të përballuar, thonë ata. Ajo që nevojitet janë investime të bashkërenduara në strehim, transport urban dhe sistemet e ujit. Nuk është një diagnozë e promovuar nga qeveritë, sepse fajin ua hedh atyre. Ndërsa Spanja ka ndërtuar aeroporte dhe autostrada të mira, turizmi në nivel lokal ishte për dekada një histori e politikëbërësve – nga e djathta dhe e majta njësoj – që konkurrojnë për biznes dhe dështojnë të planifikojnë, thonë shifrat e industrisë.
Zgjidhja përfundimtare, më radikale e propozuar është derritja, ose tkurrja e numrit të përgjithshëm të turistëve ndërkombëtarë. Versioni antikapitalist hedh poshtë nocionin e udhëtimit jashtë vendit si një të drejtë, thekson nevojën për të ulur emetimet e karbonit nga transporti dhe tërheq vëmendjen e atyre që ende nuk mund të përballojnë asnjë lloj pushimi.
Të tjerë favorizojnë përdorimin e taksave të turizmit për të dekurajuar vizitorët. Por askund në Evropë nuk i është afruar tarifa prej 100 dollarësh për natë e vendosur nga mbretëria Himalayan e Butanit. Taksa e Barcelonës është maksimumi 6.75 euro për natë dhe qeveria e saj e udhëhequr nga socialistët ka një vizion më të moderuar të kufijve./Përshtati “Pamfleti” nga “FinancialTimes”
Lini një Përgjigje