FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Protestat anti-qeveritare në Iran kanë hyrë në ditën e 13-të , ndërsa udhëheqësi suprem i vendit sulmon njerëzit që demonstrojnë në rrugë.
Ajatollah Ali Khamenei, i cili ka pushtetin absolut në Iran, i quan protestuesit "një bandë vandalësh" që përpiqen të "kënaqin" Presidentin e SHBA-së Donald Trump , i cili kërcënoi se do ta "godasë" Iranin "shumë fort" nëse forcat qeveritare vrasin protestuesit.
Protestat, të cilat filluan në Teheran më 28 dhjetor, u nxitën nga rënia e monedhës iraniane.
Turma të mëdha iranianësh kanë dalë në rrugët e kryeqytetit Teheran dhe në disa qytete të tjera për të kërkuar fundin e Republikës Islamike.
Të rinj e të moshuar, të pasur e të varfër, iranianë në të gjithë vendin dhe nga të gjitha sferat e jetës po demonstrojnë tani tërbimin e tyre ndaj establishmentit klerikal që i ka sunduar për gati gjysmë shekulli.
Një grua e re në Teheran i tha BBC-së se po protestonte sepse ëndrrat e saj ishin “vjedhur” dhe donte që regjimi të dinte se “ne ende kemi një zë për të bërtitur, një grusht për t’i goditur në fytyrë”.
Një tjetër foli për dëshpërimin dhe mungesën e shpresës që po nxit protestat.
"Po jetojmë në harresë," tha ajo.
Ditë pas dite që nga fundi i dhjetorit, protestat në Iran janë përhapur dhe kanë fituar vrull, të nxitura nga frustrimi i thellë ekonomik dhe politik.
Është e vështirë të dish pamjen e plotë të asaj që po ndodh, sepse mediat e pavarura nuk lejohen të veprojnë lirisht në Iran, shumë njerëz kanë frikë të flasin publikisht dhe tani interneti është kufizuar rëndë. BBC foli me njerëz përpara ndërprerjes pothuajse të plotë të rrjetit.
“Njerëzit po bëhen më të guximshëm tani”, i thotë një 29-vjeçar BBC-së , duke shtuar “shkova të blej disa ushqime dhe njerëzit po flisnin me zë të lartë kundër regjimit në dritën e ditës!”.
Këto janë protestat më të gjata në Iran që nga mbretërimi i Republikës Islamike në vend. Vala e fundit e protestave që ka ndodhur në këtë shkallë ishte pas vdekjes së Mahsa Amini në vitin 2022. Në atë kohë, Irani rriti mbikëqyrjen pas protestave mbarëkombëtare kundër establishmentit të udhëhequra nga gratë, thuhet se duke përdorur taktika dixhitale si përgjimi i telefonatave për të spiunuar civilët, si dhe ndërprerja e internetit.
Uebsajti i lajmeve Halvash, i cili përqendrohet në çështjet e të drejtave të njeriut në Sistan-Baluçestan, tha se forcat e sigurisë qëlluan gaz lotsjellës dhe të ashtuquajturit "plumba me fishekë" gjatë aksionit.
Më 30 shtator 2022, një ditë që më vonë u njoh si “E Premtja e Përgjakshme”, të paktën 60 persona u vranë dhe dhjetëra të tjerë u plagosën gjatë protestave të përhapura pas vdekjes së Mahsa Amini, sipas grupeve të të drejtave të njeriut. Ato thanë se forcat e sigurisë hapën zjarr ndaj demonstruesve nga brenda një stacioni policie në qytet.
Qeveria ndërpret internetin
Ndërkohë, një ndërprerje e internetit në të gjithë vendin duket se është ende në fuqi, me disa iranianë jashtë vendit që thonë se nuk kanë qenë në gjendje të kontaktojnë familjet e tyre.
Qeveria iraniane ua ka prerë miliona iranianëve mundësinë për të komunikuar me familjet e tyre , si brenda ashtu edhe jashtë vendit, dhe për t'u organizuar në terren.
Ndërprerjet e internetit nuk janë të pazakonta në Iran.
Amir Rashidi, drejtor i sigurisë në internet dhe të drejtave dixhitale në OJQ-në Miaan Group, i cili ka ndjekur ndërprerjet e internetit dhe problemet e sigurisë kibernetike në Iran për më shumë se 20 vjet, i thotë BBC-së se nuk ka parë kurrë kushte të tilla.
“Asnjë mjet komunikimi nuk po funksionon dhe Republika Islamike po e prish madje edhe Starlink duke përdorur mjete të luftës elektronike”, më thotë Rashidi, i cili shton “telefonat nuk funksionojnë, shërbimet vendase janë ndërprerë rëndë dhe sistemet e pagesave janë prekur rëndë.”
Disa protestues e shohin Pahlavi-n si 'rrugën e vetme për të dalë nga kjo situatë'
E re në këto protesta të fundit është thirrja: "Pahlavi do të kthehet", një referencë për Reza Pahlavi-n , djalin e Shahut të ndjerë të Iranit, i cili u rrëzua nga pushteti në vitin 1979. Ishte ai që bëri thirrje që njerëzit të dilnin në rrugë të enjten në mbrëmje.
Protestat e ditëve të fundit kanë parë gjithnjë e më shumë thirrje për kthimin e monarkisë.
"Personalisht mendoj se ai është e vetmja rrugëdalje nga kjo situatë", tha për BBC-në, Sara, 26 vjeç, nga Teherani.
Iranianë të tjerë thonë se i shohin shprehjet e mbështetjes për monarkinë si një shenjë dëshpërimi për t'u çliruar nga regjimi aktual dhe mungesë alternativash.
"Nuk jam fansja më e madhe e Reza Pahlavi-t. Por, të them të drejtën, mendimi im personal nuk është i rëndësishëm tani", tha për BBC-në 27-vjeçarja Maryam nga Teherani.
Lini një Përgjigje