FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Blloku i heshtur i Ballkanit: Bosnja, “bomba” që mund të shpërthejë...
Ballkani, megjithëse i shpërfillur nga vëmendja mediatike italiane dhe perëndimore për shkak të krizave të tjera globale, mbetet një zonë kyçe për stabilitetin e kontinentit europian. Kjo hapësirë, që tradicionalisht ka qenë arenë përplasjesh ndërmjet fuqive të mëdha si SHBA, Rusia, Kina dhe Turqia, është sërish në rrezik për një shpërthim të ri të krizës, me gjasat më të larta që ky shpërthim të ndodhë në Bosnje e Hercegovinë.
Situata në këtë vend është përkeqësuar ndjeshëm muajt e fundit, me përplasjet politike që po arrijnë nivele alarmante. Lideri i Republika Srpska, Milorad Dodik, është dënuar me burg dhe përjashtim nga funksionet publike pas një procesi të gjatë gjyqësor, pasi ai refuzoi të zbatojë urdhrat e Përfaqësuesit të Lartë ndërkombëtar. Kjo ka nxitur një reagim të ashpër nga forcat politike serbe në Bosnje, të cilat kanë shpallur mosnjohjen e vendimeve të gjykatës dhe të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. Për më tepër, është shpallur një referendum që synon të legjitimojë qëndrimin e Dodik dhe të sfidojë autoritetin qendror të Sarajevës.
Retorika politike është ashpërsuar, ndërsa institucione si Asambleja e Republika Srpska kanë ndërmarrë hapa për të bllokuar funksionimin e drejtësisë boshnjake në territorin e tyre. Janë miratuar ligje që synojnë krijimin e një kushtetute të re, të një ushtrie dhe shërbimi inteligjence të pavarur, duke çuar më tej agjendën e shkëputjes. Dodik vazhdon të veprojë si president, të nënshkruajë ligje dhe të përdorë simbolet shtetërore, ndërkohë që njofton se zgjedhjet e reja nuk do të njihen dhe do të pengohen nga strukturat e sigurisë lokale.
Kriza boshnjake nuk është më një çështje e brendshme. Serbia mbështet haptazi Dodik, duke ndjekur politikën e bashkimit shpirtëror dhe kulturor të serbëve në një entitet të përbashkët. Hungaria e Viktor Orbán jo vetëm e ka përkrahur politikisht Dodik, por edhe e ka financuar me dhjetëra milionë euro përmes huave të drejtpërdrejta. Orbán e ka quajtur të papranueshme ndërhyrjen e zyrtarëve europianë dhe ka kritikuar përfaqësuesin ndërkombëtar si një imponim jodemokratik.
Një faktor më pak i përmendur, por i rëndësishëm, është edhe përfshirja e ish-guvernatorit amerikan Rod Blagojevich, i cili, me lidhje të forta me lëvizjen e Trump në SHBA, ka nisur një fushatë ndërkombëtare për të përkrahur Dodik, duke e krahasuar me vetë Trumpin dhe duke e portretizuar si një mburojë të vlerave judeo-kristiane përballë, siç ai e quan, rrezikut të një Bosnje islamike. Ai ka akuzuar Sarajevën për bashkëpunim me organizata terroriste dhe për përfaqësimin e interesave iraniane në Evropë.
Në këtë përplasje, Britania e Madhe ka ndërhyrë në anën e Sarajevës, duke premtuar trajnime ushtarake dhe ndihmë për forcat e armatosura të Bosnjës, si dhe investime në qendrat e sigurisë kibernetike, me justifikimin e luftës kundër ndikimeve ruse dhe dezinformimit.
Kjo krizë është bërë një lojë e rrezikshme ku aktorët ndërkombëtarë po ndjekin agjendat e tyre, duke e trajtuar Bosnjën si një territor ku të masin ndikimin e tyre gjeopolitik. Kjo situatë, ku forcat separatiste mbështeten financiarisht, diplomatikisht dhe propagandistikisht nga aktorë të jashtëm, ndërsa autoritetet qendrore përpiqen të ruajnë rendin kushtetues me ndihmë perëndimore, po e çon vendin drejt një përplasjeje të mundshme. Në këtë klimë të ndezur, nuk duket se ekziston një rrugë e qartë për dialog dhe kompromis.
Tensionet janë të gjalla dhe vetëm një incident i vogël do të mjaftonte për të shpërthyer një krizë më të madhe. Në vend që të jetë një shembull i bashkëjetesës pas lufte, Bosnja po kthehet në shembullin klasik të një shteti të brishtë, i mbingarkuar nga interesat e brendshme etnike dhe të jashtme strategjike. Dhe kësaj radhe, askush nuk mund të thotë se nuk e pa të vinte. /Përshtatur nga “Inside Over”
Lini një Përgjigje