FLASH
Shkruar nga Raphael Geiger
Shumë njerëz largohen nga Teherani: Izraeli dhe SHBA sulmojnë regjimin e mullahëve në një ofensivë të koordinuar. Mbetet e paqartë se çfarë synon saktësisht presidenti amerikan Donald Trump...
Është një nga videot e para të xhiruara me telefon që këtë mëngjes arrin në rrjetet sociale nga Teherani. Disa vajza të reja janë ngjitur në çatinë e një shtëpie, prej nga shohin mbi çatitë e kryeqytetit. Tani, herët të shtunën, ato shohin një re tymi, të madhe, me sa duket rezultat i një sulmi ajror.
Njërës prej grave i bie në sy vendi nga ngrihet tymi. “Është ‘Beit’-i”, thërret ajo. “Beit e-Rahbari”, shtëpia e Udhëheqësit, rezidenca e Ali Khameneit. E atij burri për të cilin njerëzit bërtisnin në janar në rrugë “Vdekje diktatorit”. Tani, në videon e shkurtër nga çatia, gratë qeshin. Ato qeshin sikur mezi e besojnë që rezidenca e Khameneit është goditur vërtet.
Diku tjetër në Teheran, njerëzit hipin me panik në makina, largohen me shpejtësi, drejt zonave rurale. Por gratë në çati nuk nxitojnë ende. Ato brohorasin.
Askush nuk duhet të dijë se ku ndodhet Udhëheqësi i Iranit, Khamenei
Në orët e para të luftës askush nuk e di ende se cilët figura të regjimit iranian janë vrarë. Për Khamenein thuhet se prej ditësh është dërguar në një vend të sigurt. Sipas raportimeve, edhe vizitorëve të rangut të lartë u janë lidhur sytë para se të dërgoheshin te kreu i shtetit. Askush nuk duhet të dijë se ku ndodhet ai.
Por vetëm fakti që është goditur “Beit”-i, qendra e regjimit iranian, përfshirë Gardën Revolucionare, tregon se kjo është një luftë ndryshe nga ajo e qershorit të kaluar. Atëherë Izraeli e zhvilloi luftën pothuajse i vetëm; vetëm në fund Donald Trump lejoi bombardimin e tre objekteve bërthamore iraniane. Këtë herë Izraeli dhe SHBA sulmojnë së bashku dhe retorika e Trump është afruar me atë të kryeministrit izraelit Netanyahu.
Sulmet kanë për qëllim, tha Trump, që Irani të mos zotërojë kurrë një armë bërthamore. Por bëhet fjalë edhe për lirinë e iranianëve dhe iranianeve. “Liria është afër”, tha Trump. Për momentin njerëzit duhet të qëndrojnë në shtëpi, sepse jashtë është e rrezikshme. Por pas bombardimeve bëhet fjalë për rrëzimin e regjimit. “Merrni qeverinë në dorë”, tha Trump, “është shansi juaj i vetëm”.
Ajo që mbetet është një vend i tensionuar
Ndryshe nga lufta e qershorit, kjo luftë e gjen regjimin pasi sapo ka shtypur protesta mbarëkombëtare. Të paktën 7000 njerëz u qëlluan për vdekje në rrugë, ndërsa shumë organizata vlerësojnë se numri i viktimave është dukshëm më i lartë. Ajo që mbeti është një vend i tensionuar. Sidomos ditët e fundit ka pasur sërish protesta në universitete, pavarësisht dhunës së janarit.
Shoqëria ndodhej së fundmi në një depresion kolektiv. Por ajo ndiente gjithashtu se kështu nuk mund të vazhdohet. Se situata do të mbetet e paqëndrueshme për sa kohë që regjimi qëndron në pushtet. Nga njëra anë sepse ai përballet me një popull që brohoret kur rezidenca e kreut të shtetit goditet nga një vend i huaj. Nga ana tjetër për shkak të rrezikut të vazhdueshëm të luftës: Izraeli dëshiron të shfrytëzojë momentin historik që Republika Islamike është aktualisht më e dobët se kurrë, dhe ta rrëzojë atë.
Ekspertët shprehen skeptikë nëse kjo është realiste vetëm me sulme ajrore, si ato që po zhvillohen që nga mëngjesi i së shtunës. Për sa kohë që bien bomba, njerëzit në qytetet iraniane vështirë se do të dalin në rrugë. Përkundrazi, pamjet e para tregojnë bllokime të gjata trafiku në rrugët dalëse nga Teherani. Ndryshe nga njerëzit në Izrael, shumica e iranianëve nuk kanë në dispozicion strehimore; ata vetëm mund të shpresojnë që asnjë bombë izraelite apo amerikane të mos godasë shtëpinë e tyre.
Më pas, nëse sulmet ajrore ndalen, regjimi do të bëjë gjithçka për të parandaluar paraprakisht çdo tubim. Frika nga dhuna e forcave të sigurisë mbetet e madhe.
Donald Trump kishte premtuar ndihmë amerikane që në janar, kur njerëzit në Iran dolën në rrugë. Ai mori kohë. Së fundmi, kur fliste për një luftë të mundshme kundër Iranit, ai përmendte vetëm programin bërthamor iranian. Zëvendëspresidenti i tij, J. D. Vance, deklaroi të premten se SHBA “në asnjë rast” nuk do të përfshihej në një luftë të zgjatur.
Pikërisht në këtë llogariste regjimi iranian, prandaj nuk bëri lëshime në negociatat me qeverinë amerikane në Gjenevë: ai supozon se Trump mund të bombardojë për disa ditë, por jo për javë të tëra. Irani tani, siç pritej, nuk po sulmon vetëm Izraelin me raketa balistike, por edhe bazat amerikane në Gjirin Persik. Në Bahrein, ku janë të stacionuara shumë trupa amerikane, tashmë janë dëgjuar sirena. Qeveria e Katarit ka njoftuar se ka zmbrapsur një sulm.
Në qershorin e kaluar, Irani lëshoi raketa drejt një baze amerikane në Katar, por në një shkallë kaq të kufizuar sa u konsiderua si një kundërpërgjigje thjesht simbolike. Këtë herë do të jetë ndryshe; Republika Islamike do të përpiqet të rrisë koston për Donald Trumpin. Me fjalë të tjera: do të përpiqet të vrasë ushtarë amerikanë.
A synon vërtet Trump rrëzimin e regjimit?
Askush nuk e di se si do të zhvillohet kjo luftë, sa do të zgjasë dhe sa e rrezikshme mund të bëhet për regjimin iranian. Kjo edhe sepse qëllimet mbeten ende të paqarta: A synon vërtet Trump rrëzimin e regjimit, apo kërkon vetëm një justifikim retorik për sulmin? Dhe nëse ai thotë se njerëzit duhet të dalin në rrugë sapo të ndalen bombardimet – kur do t’i ndalte ai ato? Çfarë do të ishte një fitore për presidentin amerikan? Është një luftë që paralajmërohej, por që megjithatë nis me shumë pikëpyetje.
Në televizionin shtetëror iranian u tha të shtunën në mëngjes se vendi ndodhet tani “në një luftë ekzistenciale”. Ministria e Jashtme shpalli se vendin e pret “prova më e madhe në histori”. /Përshtatur nga tagesanzeiger.ch/
Qellimi eshte qe te shkaterrohet Europa deri ne themel duke strehuar kokepalaret e aziatike, kaq.