FLASH
Shkruar nga Federico Rampini
Nuk mund të përjashtoj se po ndodhin gjëra "pa precedent". Megjithatë, vërej se shpesh ata që përdorin këtë përcaktim nuk e njohin historinë, ose nuk duan të bëjnë përpjekjen e nevojshme për të gjetur precedente.
Modaliteti i panikut që dominon leximin e ngjarjeve nuk ndihmon për të kuptuar se ku po shkon bota, aq më pak për të marrë vendime të rëndësishme: shtetarët, biznesmenët, kushdo që ka përgjegjësi, duhet të ruajë qetësinë dhe gjakftohtësinë. Emocionet e dëmtojnë aftësinë për të gjykuar.
Një nga gjërat që e bën shqetësues kohën që po jetojmë është besimi i përhapur se po ndodhin gjëra "pa precedent".
Përdorimi i kësaj përcaktimi ishte tashmë i tepruar, por ka shpërthyer që kur Trump erdhi në Shtëpinë e Bardhë. Ajo përdoret sistematikisht për çdo gjë që ai bën, dhe veçanërisht mënyra se si i trajton aleatët evropianë.
Nuk mund të përjashtoj se po ndodhin gjëra "pa precedent". Megjithatë, vërej se shpesh ata që përdorin këtë përcaktim nuk e njohin historinë, ose nuk duan të bëjnë përpjekjen e nevojshme për të gjetur precedente.
Kisha përmendur tashmë se në vitin 2003, kur Bush Jr. pushtoi Irakun dhe çifti francezo-gjerman (Chirac dhe Schroeder) e dënoi, dominonin në media verdikte që shpallnin një krizë terminale dhe të pa shërueshme të marrëdhënieve transatlantike. Kur e rilexoni sot atë analizë dhe ato tituj, kuptohet se janë kopje të përsëritura të asaj që thuhet dhe shkruhet sot. Pra, Trump nuk është aq "pa precedent" sa mendohet.
Por ju ftoj të bëni një kthim edhe më të gjatë pas. Ky sugjerohet nga një nga historianët më të mëdhenj amerikanë të ekonomisë, Barry Eichengreen, autor i veprave të rëndësishme mbi historinë e dollarit, krizat financiare ndërkombëtare, dhe sistemin monetar.
Eichengreen mendon gjithçka që është e keqe për Trump, por ka meritën të shohë ngjarjet aktuale në një hark të gjatë të historisë. Një artikull i tij në Financial Times më ktheu në mendje një krizë të aleancës transatlantike që edhe atëherë u përjetua si terminale, epokale, të pa shërueshme, dhe të pafund. Kjo është një ngjarje që ndodhi 54 vjet më parë, madje.
Ky është viti kur Nixon shpalli moskthimin e dollarit, një ndarje e vërtetë në historinë bashkëkohore. Ky është momenti ku mund të kërkohet madje dhe origjina e largët e projektit të euros. Nga fundi i Luftës së Dytë Botërore deri në atë moment, Perëndimi jetoi nën një regjim të këmbimeve fikse mes monedhave kryesore, dhe të barazisë dollar-ari. Sistemi i viteve pesëdhjetë dhe gjashtëdhjetë ishte një sistem i jashtëzakonshëm, me monedhën amerikane si dielli në qendër dhe monedhat evropiane si planete që rrotulloheshin rreth saj, çdo njëra në orbitën e saj.
Dominimi i dollarit ishte i pandalshëm, njëpolarik, dhe pa kundërshtarë. Si kundërpërgjigje për sovranitetin e saj imperial deri në vitin 1971, Amerika garantonte që dollarët e saj mund të shiteshin për ar në Fort Knox dhe në depozitën e Federal Reserve të New York. Ky ishte rendi global i bazuar në Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe Bankën Botërore, rregullat e Bretton Woods të nënshkruara në vitin 1944 nën udhëheqjen e Franklin Roosevelt.
Ky sistem u jepte Shteteve të Bashkuara përgjegjësi të konsiderueshme dhe njëkohësisht privilegje unike. Dollari, i lidhur me ar dhe i përdorur për të blerë ose investuar në ekonominë udhëheqëse, ishte monedha për të cilën të gjithë kishin besim. Shtetet e Bashkuara ishin financuesit e fundit, garantues të këtij rendi. Ata ishin mbajtësit e vetëm të një monedhe pagese universale. Mund të shtypnin dollarë pa kufizim, të paktën deri kur dikush të vendoste të vlerësonte mashtrimin e tyre duke kërkuar "peshën e artë" në këmbim të kartëmonedhave të gjelbra.
Ky privilegj u shfrytëzua nga demokratët, Johnson dhe republikanët, Nixon për të financuar shpenzimet e mëdha ushtarake të eskalimit në Vietnamin. Për të mos i vënë koston e luftës vetëm mbi shpatullat e taksapaguesve të tyre, ata shtypën dollarë pa fund dhe i shpërndanë ato në të gjithë botën, dhe likuiditeti i krijuar ndihmoi në krijimin e inflacionit kudo, madje edhe në Europë.
Në këtë pikë, Franca e gjeneralit/presidentit Charles De Gaulle (dhe gjithmonë anti-amerikan) vendosi të "shihte mashtrimin" e kthimit të dollarëve në ar dhe kërcënoi me kërkimin e kthimit të dollarëve në ar. Reagimi i Nixon ishte i thjeshtë: ai anuloi rregullat e krijuara në Bretton Woods dhe vendosi që nga atë moment dollari të mos kthehej më në ar.
Kjo ishte një tronditje e madhe, me pasoja të dhunshme. Me anulimin e konvertibilitetit të dollarit në ar, gjithashtu u shemb gjithë ndërtimi i këmbimeve fikse që kishte qenë në fuqi gjatë viteve pesëdhjetë dhe gjashtëdhjetë. Evropianët e panë si një tradhti, një shkelje "pa precedent".
Në përgjigje të protestave të qeverive evropiane, Amerika përgjigjej me një argument… të njohur: ne jemi ata që mbajmë barrën për t'ju mbrojtur nga kërcënimi i një pushtimi sovjetik, ose akoma më keq, nga një Holokaust bërthamor. Këtë detyrë, përmes qindra mijëra ushtarëve amerikanë të vendosur në Evropë atëherë, dhe me mbështetje bërthamore dhe flotës ushtarake amerikane në Mesdhe, e paguanin taksapaguesit amerikanë, ndërsa evropianët kontribuan fare pak në shpenzimet për mbrojtjen e tyre (edhe sot më pak). /Corriere Della Sera
Lini një Përgjigje