FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Më 1 nëntor të vitit të kaluar, shembja e një stacioni treni rizgjoi zemërimin e një kombi të shtypur nga një regjim autokratik. Mes frikës, vetmisë dhe rezistencës studentore, diaspora serbe në të gjithë kontinentin kërkon të bëhet zëdhënëse e demokracisë së mohuar.
Novi Sad, 1 nëntor 2024. Në orën 11:52 të paradites, brenda pak sekondash, gjashtëmbëdhjetë njerëz humbasin jetën. Një qytet i tërë ndalet, duke u mbledhur rreth familjeve që vuajtën këtë tragjedi, të shkaktuar nga një regjim i lig autokratik dhe korrupsioni i tij sistematik. Stacioni i trenit u ndërtua nga dy kompani kineze si pjesë e projektit hekurudhor Beograd-Budapest.
Sot, për shkak të atij episodi, një vend i tërë ka ngecur. Sepse ne serbët, një popull sllav dhe ballkanik, jemi kështu: kur jemi të zemëruar dhe të shtypur, nuk heshtim kurrë, por përkundrazi bërtasim edhe më fort dhe kërkojmë shpëtimin tonë. Dhe çdo brez është dashur të shpëtojë veten në një farë mënyre, si prindërit e mi dhe si diaspora, të cilëve iu desh të largoheshin nga vendi për të ndërtuar një jetë nga e para diku në Perëndim, të mësonin një gjuhë të re, të kapërcenin burokracinë për të fituar qëndrim të ligjshëm dhe të ndërtonin një familje ku fëmijët e tyre kanë të gjitha mundësitë që ata nuk i kishin kurrë.
Ata që mbetën sot, të rinj të moshës sime, që rrihen në rrugë nga një grup paramilitar nën kontrollin e drejtpërdrejtë të autokratit Aleksandar Vuçiç, e bëjnë këtë jo vetëm për inat (krenari) serbe, por sepse ajo shembje i bënte njerëzit të ndiheshin të vetmuar, të padëgjuar, të përçarë dhe pa perspektivë për të ardhmen. Por e vërteta është se deri në atë tragjedi, të jetosh në Serbi, nga jashtë, dukej pothuajse normale: është e vërtetë, ndonjëherë kishte demonstrata të dhunshme në rrugë, shpesh kishte zgjedhje të manipuluara dhe politika ishte një katastrofë totale, por në realitet, në rrugë, njerëzit dukeshin apatikë, por ishte sikur thjesht jetonin sipas standardeve të ndryshme nga ato me të cilat jemi mësuar. Por pas gjithë atij tymi në taverna, pas alkoolit, kafesë dhe cigareve, pas merakut, goditja e fundit me çekiç po jepej në arkivolin e demokracisë serbe. Dhe pas atyre syve apatikë fshihet një zemërim, frikë dhe trishtim i madh ndaj një regjimi autoritar që merr gjithçka për vete dhe dështon të mbrojë qytetarët e vet.
Kur streha u shemb, një popullsi e tërë u zgjua nga mpirja e tyre, e tërhequr nga studentët e guximshëm të universitetit. Ajri ndryshoi, tymi u qetësua, por qeveria e vuri re dhe reagoi. Ajo mobilizoi serbët më të varfër, ata që nuk kishin qasje në median e opozitës, dhe në këmbim të një shume të vogël parash (dhe disa lirimeve nga burgu), i shndërroi ata në ushtarë të Vuçiçit. Ata ishin atje për të mbrojtur parlamentin, pothuajse sikur të ishin shfaqur si "qytetarë të mirë", analfabetë funksionalë të cilët, nën maskën e "të qenit studentë që duan të studiojnë", kishin jetuar për muaj të tërë në Parkun e Pionierëve të Beogradit, me strehim dhe ushqim të paguar nga qeveria, falë edhe mbrojtjes së gjerë dhe bujare të policisë.
Këtë verë mora pjesë në një protestë, përpara se të bëhej e dhunshme, dhe ajo që ndjen kur je atje në fillim është zemërimi i një populli. Por ndjen gjithashtu frikën dhe vetminë e madhe që shoqëron atë zemërim. Ndihesh kaq larg Evropës, pavarësisht se je në kufi, dhe ndihesh i persekutuar dhe i kontrolluar, edhe kur nuk proteston në mënyrë aktive, sepse je në një shtet pa të drejta dhe ke frikë se mos arrestohesh dhe shahesh publikisht në çdo moment. Ndjehesha sikur dikush po më mbyste, dhe mezi prisja të dilja përsëri në sipërfaqe, duke kaluar kufirin, për të marrë frymë.
Por pyes veten pse ka një mungesë kaq të madhe interesi për këtë çështje këtu në Evropë. A jemi vërtet kaq indiferentë dhe të privilegjuar që nuk kemi empati ose nuk e kuptojmë atë që po ndodh vërtet përtej kufijve tanë? Dhe të mos e kuptojmë se kjo çështje mund të ketë pasoja katastrofike edhe për ne?
Po ne në diasporë? Ne që jemi në mes? Ne vajtojmë. Sepse dhimbja është e pashmangshme dhe e dimë se, na pëlqen apo jo, ajo tokë do të jetë gjithmonë një shtëpi. Mundohemi të flasim për këtë me këdo që mundemi, por edhe ne, si unë ndërsa shkruaj këtë artikull, kemi frikë sepse gjithmonë ekziston rreziku i moskthimit kurrë në atë tokë. I shohim studentët nga Serbia duke vrapuar dhe duke udhëtuar me biçikleta drejt institucioneve evropiane dhe ndiejmë se Bashkimi Evropian nuk po bën mjaftueshëm. Dhe ndihemi pak të padobishëm dhe pak të dekurajuar./Përshtati "Pamfleti" nga "Linkiesta"
Lini një Përgjigje