FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Rahat Hossain pothuajse u vra duke u përpjekur të shpëtonte mikun e tij në një kryengritje të të rinjve që u bë një nga episodet më të përgjakshme në historinë e Bangladeshit.
Pamjet që e tregonin atë duke tërhequr në një vend të sigurt Emamin Hasan Taim Bhuiyan, i cili ishte qëlluar nga policia, u bënë virale gjatë një revolucioni që rrëzoi udhëheqësin e vendit.
Gjatë një shtypjeje të protestave më 20 korrik 2024, Hossain, 24 vjeç, dhe Bhuiyan, 19 vjeç, u strehuan në një tezgë çaji në Daka, por policia i nxori zvarrë jashtë, i rrahu dhe i urdhëroi të iknin.
Bhuiyan u qëllua me armë. Duke e parë të shtrirë përtokë, Hossain filloi ta tërhiqte zvarrë, por policia vazhdoi të qëllonte. Hossain ndjeu një plumb që i preku këmbën.
“Më është dashur ta lë pas”, thotë Hossain. Bhuiyan u shpall më vonë i vdekur në spital.
Pamdjet e dhunës u bënë katalizatori që i shndërroi demonstratat e udhëhequra nga studentët në një protestë masive në të gjithë vendin, me epiqendër në kryeqytetin, Daka. Brenda dy javësh, qeveria u rrëzua nga pushteti, me kryeministren Sheikh Hasina që u largua nga vendi.
Sipas Kombeve të Bashkuara, deri në 1,400 njerëz vdiqën gjatë protestave, shumica dërrmuese e të cilëve u vranë në goditjen e sigurisë të urdhëruar nga Hasina .
Rënia e Hasinës dukej se premtonte një epokë të re. Kryengritja u konsiderua e para dhe më e suksesshme e një serie protestash të Gjeneratës Z në të gjithë botën.
Disa udhëheqës studentorë në Bangladesh vazhduan të mbanin poste kyçe në një qeveri të përkohshme, duke u përpjekur të formësonin atë për të cilin kishin dalë në rrugë për të luftuar. Ata pritej të luanin një rol në administratën e ardhshme të vendit, pas dekadash sundimi nga Lidhja Awami e Hasinës dhe Partia Nacionaliste e Bangladeshit (BNP) (rivalë mes tyre).
Por, ndërsa zgjedhjet e përgjithshme po afrohen javën e ardhshme, partia politike e sapoformuar e studentëve është shumë e përçarë dhe gratë në lëvizje janë kryesisht të lëna mënjanë. Me Lidhjen Awami të ndaluar, parti të tjera të themeluara prej kohësh po mbushin boshllëkun.
Rahat Hossain i mbijetoi të shtënave në protesta, por shoku i tij jo.
Qeveria e përkohshme nuk ka arritur të krijojë "Bangladenshin e bukur të bazuar në paqe, barazi, drejtësi dhe drejtësi" që ai kishte shpresuar.
Hossain nuk është i vetmi që mendon se Partia Kombëtare Qytetare (NCP) e udhëhequr nga studentët është shumë e papërvojë. Përkundrazi, ai është i impresionuar nga një parti tjetër, shumë më e vjetër: Jamaat-e-Islami.
Është një parti islamiste që ka shërbyer si një partnere e vogël në koalicion, por fitoi vrull në prag të zgjedhjeve të 12 shkurtit, nga të cilat Lidhja Awami është e ndaluar.
I themeluar në vitin 1941, Xhamati është ndjekur gjithmonë nga qëndrimi i tij gjatë luftës së Bangladeshit për pavarësi nga Pakistani në vitin 1971. Qindra mijëra njerëz u vranë dhe më shumë se 10 milionë u larguan nga shtëpitë e tyre. Disa nga politikanët e Xhamatit u akuzuan për bashkëpunim me Pakistanin Lindor të atëhershëm.
Por kjo histori nuk duket se e shqetëson Hossainin, i cili beson se Xhemati është modernizuar.
"Xhemati mbështeti shokët e kryengritjes së korrikut dhe studentët në mënyra të ndryshme", shpjegon ai.
Udhëheqësi i Xhematit, Shafiqur Rahman, i tha BBC-së se partia po zotohet t’i japë fund korrupsionit dhe të rivendosë pavarësinë e gjyqësorit pretendime që do të jenë të vështira për t'u realizuar në një vend me nivele historikisht të larta korrupsioni, por që kanë gjetur jehonë tek shumë njerëz.
Profesori Tawfique Haque i Universitetit North South në Daka thotë se shumica e votuesve të rinj, të lindur shumë kohë pas vitit 1971, mund ta ndajnë Xhematin nga historia e tij dhe nuk e shohin atë si një vijë të kuqe.
"Është një çështje brezash", thotë ai, duke argumentuar se ata nuk duan të "mbyllen me këtë debat".
Hossain nuk është i vetmi që po i drejtohet Xhematit: kandidatët e mbështetur nga krahu studentor i partisë fituan një fitore të thellë gjatë zgjedhjeve studentore në universitetet kryesore të Bangladeshit shtatorin e kaluar, në një votim të parë si një tregues i gjendjes shpirtërore kombëtare.
Një kompromis i diskutueshëm
Mungesa e besimit në NCP është një goditje e madhe për udhëheqësit studentorë.
"Shpresonim të bënim shumë më mirë", pranon Asif Mahmud, 27 vjeç, një ish-këshilltar i qeverisë së përkohshme dhe tani kryetar i Komitetit Zgjedhor të NCP-së.
Por, argumenton ai, shanset ishin kundër tyre: "Vetëm dy parti e kanë udhëhequr Bangladeshin gjatë 50 viteve të fundit… ne po përpiqemi të vërtetojmë veten."
Pra, NCP bëri një zgjedhje. Në dhjetor, ata njoftuan një aleancë shumëpartiake me Jamaat-e-Islami.
Ashtu si Jamaat, NCP ka premtuar të çrrënjosë korrupsionin. Manifesti i saj ka premtime të tjera që synojnë votuesit e rinj: drejtësi për familjet e të vrarëve në kryengritje, uljen e moshës së votimit në 16 vjeç dhe krijimin e vendeve të punës përmes reformës tatimore dhe ekonomike.
Mahmud argumenton se NCP kishte nevojë për ndihmë nga operacionet bazë të Jamaat-it, edhe nëse ata nuk pajtohen për çështje të caktuara. "Ne gjithmonë kemi thënë se nuk jemi një parti islamiste," tha ai, "Kjo nuk është një aleancë ideologjike."
Por nga 30 kandidatët që Jamaat po i lejon NCP-së të kandidojë, vetëm dy janë gra. Jamaat po kandidon më shumë se 200 kandidatë, të gjithë burra.
Ky është një kompromis që anëtaret e larta femra të NCP-së, si Tasnim Jara, e kanë quajtur një "vijë të kuqe morale" dhe arsyeja pse ajo dhe disa të tjera kanë dhënë dorëheqjen nga partia.
“Ata donin të na linin mënjanë”, thotë Shima Akhter, një studente 25-vjeçare që ndihmoi në udhëheqjen e protestave.
Pavarësisht se gratë luajtën një rol kryesor në kryengritje, Shima argumenton se qeveria e përkohshme nën drejtimin e Muhammad Yunus është ende kryesisht e dominuar nga burrat.
Të dyja partitë mohojnë se i kanë lënë mënjanë gratë.
Mungesa e mbështetjes për NCP-në, së bashku me ndalimin e Lidhjes Awami, po i sjell dobi edhe BNP-së, e cila e ka riemëruar veten si një forcë liberale demokratike.
Pasi pa mijëra mbështetës dhe anëtarë të lartë të burgosur nën sundimin e Awami-t, BNP tani është partia më e madhe në garë dhe po e ngushton më tej partinë studentore.
Ashtu si Lidhja Awami, udhëheqësja e së cilës Hasina është vajza e Sheikh Mujibur Rahman, i konsideruar si themeluesi i vendit, BNP është e lidhur me një dinasti politike.
Udhëheqësi i saj i ri, Tarique Rahman, është djali i të ndjerës Khaleda Zia, kryeministres së parë femër të Bangladeshit. Vetë Zia erdhi në pushtet pasi bashkëshorti i saj, një ish-president, u vra në një grusht shteti ushtarak.
"Nëse vjen nga një dinasti apo jo, nuk ka rëndësi", tha për BBC-në ish-ministri i Tregtisë i BNP-së, tani kandidat, Amir Khasru Mahmud Chowdhury.
Ironikisht, ky cikël dinastik është i qëndrueshëm vetëm falë kryengritjes së udhëhequr nga studentët, pas së cilës Rahmani mundi të kthehej pas 17 vitesh në mërgim të vetëshpallur.
Hasina qeverisi Bangladeshin për 15 vjet, duke mbikëqyrur progresin ekonomik, por duke u përpjekur gjithnjë e më shumë të heshtë opozitën, me arrestime, zhdukje dhe vrasje jashtëgjyqësore të motivuara politikisht. Ajo u dënua me vdekje për shtypjen në vitin 2024 nga gjykata e krimeve të luftës e Bangladeshit vitin e kaluar.
Nëse Sheikh Hasina do ta urdhëronte këtë, partia dhe mbështetësit e saj do t’i “rezistonin” zgjedhjeve, paralajmëroi ai. “Nëse ajo vendos që njerëzit nuk duhet të shkojnë në qendrat e votimit, atëherë ne nuk do të shkojmë. Nëse ajo thotë se zgjedhjet duhet të pengohen, atëherë ne do t’i pengojmë ato.”
Shumë njerëz në Bangladesh ishin të lumtur që i dhanë fund sundimit të Lidhjes Awami. Pas votimit javën e ardhshme, studentët do të mësojnë nëse revolucioni i tyre dhe gjakderdhja ia vlejtën. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje