FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një lider europian pas tjetrit u ngjitën në podiumin e Konferencës së Sigurisë në Mynih sot dhe folën për rritjen e buxheteve ushtarake dhe për riformulimin e aleancës transatlantike si një “NATO 3.0.”...
Një Evropë që shpenzon shumë më tepër për mbrojtjen dhe që është shumë më pak e varur nga Uashingtoni për sigurinë e saj. Por Donald Trump mund të mos e pëlqejë atë që po krijon presioni amerikan.
Një lider pas tjetrit nga Evropa u ngjitën në podiumin e Konferencës së Sigurisë në Mynih sot dhe folën për rritjen e buxheteve ushtarake dhe për riformulimin e aleancës transatlantike si një “NATO 3.0.” Por më pas ata e ndoqën këtë me thirrje të forta për patriotizëm evropian dhe me kërkesa që kontinenti të forcojë sektorët e vet të armëve, hapësirës dhe teknologjisë për të qenë më pak i varur nga të tjerët, përfshirë Shtetet e Bashkuara.
Duke theksuar atë që ofrohet, kancelari gjerman Friedrich Merz kaloi në anglisht për ta theksuar mesazhin. Duke iu drejtuar drejtpërdrejt delegatëve amerikanë në sallë gjatë samitit, ai tha: “Të dashur miq, të qenit pjesë e NATO-s nuk është vetëm avantazh konkurrues i Evropës, por edhe avantazh konkurrues i Shteteve të Bashkuara. Prandaj le ta riparojmë dhe ta ringjallim së bashku besimin transatlantik. Ne, evropianët, po bëjmë pjesën tonë.”
Por ata nënvizuan gjithashtu se Evropa do të bëhet një fuqi më vete, e aftë të përballet si me agresionin rus ashtu edhe me kërcënimet amerikane.
“Duhet të përshpejtojmë dhe të realizojmë të gjithë komponentët e fuqisë gjeopolitike: mbrojtjen, teknologjitë dhe reduktimin e rreziqeve ndaj të gjitha fuqive të mëdha për t’u bërë më pak të varur”, tha presidenti francez Emmanuel Macron në një fjalim të zjarrtë që lavdëroi përparësitë e modelit evropian dhe mënyrës evropiane të jetesës.
BE-ja duhet të ketë më shumë krenari, tha ai, dhe të mos besosh në unionin është një “gabim i madh”, shtoi ai.
Amerikanët në Mynih theksuan se janë të kënaqur me rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen ndërsa SHBA-ja po riorientohet për t’u përqendruar në hemisferën e vet dhe në rajonin Azi-Paqësor.
"SHBA-ja dëshiron aleatë evropianë energjikë, të aftë dhe më të vetëmbështetur,” tha nënsekretari i Mbrojtjes Elbridge Colby, duke shtuar se Amerika për një kohë të gjatë ka mbajtur një “pjesë jashtëzakonisht disproporcionale” të barrës. Ai veçoi Gjermaninë për lavdërim të veçantë për “ndryshimin e saj historik dhe të jashtëzakonshëm” në shpenzimet për mbrojtjen.
Kjo paraqet një ndryshim të dukshëm nga toni i vitit të kaluar, kur nënpresidenti amerikan JD Vance tronditi konferencën e Mynihut me sulmin e tij të drejtpërdrejtë ndaj vlerave dhe politikës evropiane.
Tani, të dyja palët thonë se mbeten të përkushtuara ndaj NATO-s. Por viti i fundit, nga fjalimi i Vance-it te kërcënimi i Trump për ta përfshirë Kanadanë, përçmimi i tij ndaj aleatëve që luftuan përkrah SHBA-së në Afganistan dhe veçanërisht thirrjet e tij të përsëritura për të aneksuar Groenlandën, ka lënë gjurmë.
Marrëdhënia evropiano-amerikane është si një çift i vjetër i martuar që nuk po divorcohet, por po zhvendoset në dhoma të ndara.
-Një marrëveshje e re
Të armatosur me një ndjenjë realizmi të ashpër, evropianët po ofrojnë një marrëveshje të re transatlantike: Na respektoni dhe na trajtoni si partnerë të besueshëm dhe ne do të rrisim mbrojtjen tonë, do të ndajmë barrën e sigurisë dhe do të bëhemi aleatë ushtarakë të besueshëm në një botë gjithnjë e më të rrezikshme ku siç tha Merz, rendi ndërkombëtar i bazuar në të drejta dhe rregulla … nuk ekziston më në mënyrën si dikur.
Ai paralajmëroi se në një epokë të re të rrezikshme të politikës së fuqive të mëdha, edhe SHBA-ja nuk do të jetë mjaftueshëm e fuqishme për të vepruar e vetme. Por ai pati edhe kritika për Evropën, duke fajësuar bllokun se ka rrëshqitur në “varësi të vetëshkaktuar” nga Amerika.
“Askush nuk na detyroi të hynim në këtë varësi të tepruar nga Shtetet e Bashkuara, në të cilën jemi gjendur kohët e fundit”, tha ai. Udhëheqës të tjerë evropianë, duke sugjeruar koordinim mes tyre, theksuan gjithashtu përfitimet e ndërsjella të aleancës së pasluftës, përfshirë kryeministrin suedez Ulf Kristersson.
Ndërsa liderët u mblodhën në Mynih, ai shkroi në X se aleanca perëndimore është shumë e rëndësishme për t’u lejuar të shpërbëhet.
“Marrëdhënia midis SHBA-së dhe Evropës është e plagosur, por duhet të ruhet. Duhet të jemi të sinqertë për faktin se marrëdhënia jonë ka pësuar një goditje. Kjo nuk do të thotë aspak se duhet ta braktisim marrëdhënien transatlantike”, shkroi ai.
Komisioneri i BE-së për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, foli gjithashtu në terma të riformësimit të aleancës perëndimore, duke minimizuar çdo ndryshim në marrëdhëniet transatlantike pas kërcënimeve të fundit të Trump për aneksimin e Groenlandës. Duke folur në POLITICO Pub, ai tha se ekziston një mundësi që blloku të marrë përgjegjësinë për aftësitë e veta mbrojtëse.
“Ne e morëm si të mirëqenë që marrëdhëniet transatlantike nënkuptojnë se SHBA-ja do të jetë në Evropë dhe do të shpenzojë burimet e saj këtu,” tha Kubilius, por ai përsëriti gjithashtu thirrjen e tij për një forcë evropiane reagimi të shpejtë deri në 100,000 trupa, e aftë të zëvendësojë ushtarët amerikanë nëse ata thirren në atdhe.
Evropianët theksuan gjithashtu se do të vazhdojnë ta mbështesin Ukrainën me para dhe armë ndërsa mbështetja amerikane nën Trump po pakësohet pothuajse në zero. Macron theksoi se nuk mund të ketë marrëveshje për t’i dhënë fund luftës pa marrë parasysh Evropën.
“Sot vetëm Evropa i jep para Ukrainës,” tha presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy në POLITICO Pub. Vëmendja tani po përqendrohet nëse toni më pozitiv do të ruhet kur sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio, një realist konservator më tradicional në politikën e jashtmem, të flasë të shtunën për të hapur ditën e dytë të samitit.
-Një ndryshim toni
Shefi i NATO-s, Mark Rutte, u shpreh optimist, duke u thënë gazetarëve se Rubio ka të ngjarë të përdorë fjalimin e tij shumë të pritur për “të vazhduar t’i nxisë evropianët që të marrin më shumë rol drejtues” në aleancë, por duke këmbëngulur se SHBA-ja nuk po kërkon të heqë dorë nga angazhimet e saj të mbrojtjes.
“Pres që kjo vetëm do ta ndihmojë SHBA-në të jetë edhe më e ankoruar brenda NATO-s, nëse Evropa rrit angazhimin e saj", tha Rutte, duke shtuar se kishte “besim të plotë” në atë që do të thotë Rubio.
Duke folur në POLITICO Pub, Rutte lavdëroi Trump për shtyrjen e Evropës që të shpenzojë më shumë për mbrojtjen, duke thënë se vuri re një ndryshim gjatë takimit të kësaj jave të ministrave të mbrojtjes të aleancës.
“Ndjeva një ndryshim në mentalitet ku evropianët jo vetëm që thonë, ‘Po, do të shpenzojmë shumë më tepër’ … ndjeva një ndryshim në mentalitet ku evropianët thonë, ‘Duhet të marrim drejtimin në NATO”, tha ai.
Para nisjes për në Gjermani, Rubio theksoi se aleanca do të vazhdojë. E ardhmja e Amerikës dhe Evropës gjithmonë ka qenë e lidhur dhe do të vazhdojë të jetë. Por përpara ka pika të mundshme tensioni, dhe liderët evropianë vendosën kufij të qartë kur bëhet fjalë për tarifat tregtare dhe përpjekjet e Make America Great Again për të modeluar politikën evropiane sipas një imazhi trumpian duke mbështetur parti populiste.
“Lufta kulturore e lëvizjes MAGA nuk është e jona. Liria e fjalës përfundon këtu tek ne kur ajo fjalë bie ndesh me dinjitetin njerëzor dhe kushtetutën. Ne nuk besojmë në tarifa dhe proteksionizëm, por në tregti të lirë", tha Merz.
Në fjalimin e tij, Macron theksoi se si Evropa ndryshon nga një Amerikë e udhëhequr nga Trump në gjithçka, nga liria e fjalës te rregullimi i teknologjisë dhe respekti për shkencën.
“Kjo Evropë do të jetë një aleat dhe partner i mirë për SHBA-në, do të jetë një partner që respektohet dhe ne duhet të respektohemi, kemi bërë shumë dhe do të bëjmë më shumë,” tha Macron.
Keta pederastet e Europe’s kurve na behen tigra prej pambuku e do i bejne namin Amerikes, Rusise e Kines kur mund të vriten me njeri tjetrin sic kane bere historikisht. Si more faqezinj s’keni lene sllav e arixhinj pa futur ne Europe e Shqiperia nuk është aty!? A kini palce, shtylle kurrizore e fytyre o plehra, që Shqiperise i keni bere të tera poshtersite për ta zhdukur si komb e shtet e prape vazhdoni e pretendoni se do beheni grusht të bashkuar? Nje mut që të hani o mashtrues parazite, perverte. Nuk mund të kete perparim me të degjeneruar deri ne palce. Që ta beni Europen të forte shkoni ne Shqipëri, uluni ne Universitetet e saj e merrni për disa vjet leksione te kuptoni fjalen BESË e pastaj punet do të shkojne ndryshe o të pabese.