FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Irlanda është ushtarakisht neutrale, por vendi ka ofruar ndihmë jovdekjeprurëse për Ukrainën, duke ndezur debate në Dublin. Çfarë vjen më pas për neutralitetin irlandez?
A e dini se Irlanda ka nevojë për leje nga Rusia, Kina, Franca, SHBA dhe Britania e Madhe nëse dëshiron të vendosë më shumë se 12 ushtarë në një zonë luftimi? Vendi i Evropës Perëndimore është ushtarakisht neutral dhe operon nën një sistem "bllokimi të trefishtë" që përfshin një rezolutë të detyrueshme nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara. Por liderët e Irlandës këmbëngulin se ky neutralitet ushtarak nuk do të thotë se vendi është politikisht ose moralisht neutral – jo më pak në dritën e pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia.
Irlanda e ka mbështetur Ukrainën me 122 milionë euro (134 milionë dollarë) në ndihmë ushtarake jovdekjeprurëse si karburant, ushqim, pajisje mjekësore apo pajisje mbrojtëse. Autoritetet kanë autorizuar gjithashtu 30 anëtarë të Forcave të Mbrojtjes Irlandeze për të ofruar trajnime të specializuara për ushtarët ukrainas në një mision të parë të këtij lloji të Bashkimit Evropian.
Por kjo mbështetje e gjerë për Kievin tani po ndez debat në Dublin – dhe si në vendet e tjera neutrale në Evropë, lufta po nxit reflektim mbi politikat e mbajtura prej kohësh.
Irlanda: Përfituese e 'gjeografisë beninje'
"Pozicioni i mirë gjeografik i Irlandës do të thotë gjerësisht se ne nuk duhet të përballemi me dilemat e sigurisë me të cilat është dashur të përballen ata afër Rusisë," tha për DW Brigid Laffan, profesore emeritus në Institutin Universitar Evropian.
Kombi sot është i mbështjellë mes aleatëve: në perëndim përtej Atlantikut, Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara - dhe në veri dhe lindje, Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Evropian. Laffan thotë se kjo do të thotë "psikologjikisht, irlandezët nuk ndihen të kërcënuar".
Vendndodhja nuk ishte gjithmonë në anën e Republikës së Irlandës. Ajo siguroi pavarësinë nga sundimi britanik në gjysmën e parë të shekullit të 20-të, por jo pa një luftë pavarësie dhe një luftë civile.
Irlanda mbeti zyrtarisht neutrale gjatë Luftës së Dytë Botërore. "Ishte hera e parë që një Irlandë e lirë mund të vendoste të mos merrte pjesë në një luftë britanike," shpjegoi Laffan, "kështu që mendoj se ishte shumë formuese."
Aktivistët kanë frikë se neutraliteti irlandez është nën sulm
Kombi është larguar nga konfliktet jashtë shtetit që atëherë, megjithëse trupat e tij janë angazhuar në misionet paqeruajtëse të Kombeve të Bashkuara. Në një fjalim para ligjvënësve në Dublin të enjten, presidenti amerikan Joe Biden vlerësoi Irlandën për ndërtimin e "besueshmërisë ndërkombëtare si paqeruajtëse" dhe mbajtjen e "autoritetit moral me kombet në mbarë botën".
Por Lidhja Irlandeze e Neutralitetit, një grup fushatash i krijuar pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, argumenton se potenciali diplomatik i vendit si një ndërtues paqeje po komprometohet. Parlamentari Paul Murphy nga partia "Njerëzit përpara Fitimit" - e cila e përshkruan veten si "ekosocialiste" - ndihmoi në krijimin e grupit. Sipas fjalëve të tij: "sepse neutraliteti është nën sulm".
Murphy dhe anëtarët e tjerë të grupit kundërshtojnë lëvizjen e qeverisë irlandeze për të përfshirë Forcat e Mbrojtjes Irlandeze në misionin e trajnimit ushtarak të BE-së për Ukrainën, si dhe zyrtarët irlandezë që i bashkohen takimeve të "Grupit të Kontaktit të Mbrojtjes së Ukrainës", të krijuar nga Sekretari i Mbrojtjes i SHBA- së Lloyd Austin për të koordinuar ndihmën ushtarake për Kievin midis rreth 50 vendeve. Ligjvënësi mendon se këto veprime minojnë neutralitetin irlandez.
"Ne mendojmë se Irlanda në këtë fazë duhet të ngrejë zërin e saj për paqen në Ukrainë për të bërë thirrje për një armëpushim," tha Murphy. "Është thjesht vuajtje e tmerrshme njerëzore që po ndodh. Dhe ne mendojmë se duhet të bëjmë thirrje për paqe."
Murphy thotë se mbështetja publike për neutralitetin mbetet e fortë, diçka e dëshmuar në sondazhet e Irish Times dhe Ipsos nga prilli 2022, ku dy të tretat e të anketuarve mbështetën modelin aktual të vendit.
'Jo neutrale, thjesht e pambrojtur': Ligjvënëse
Por parlamentari i pavarur dhe ish-ushtari Cathal Berry mendon se neutraliteti është përdorur si një justifikim për politikën naive të mbrojtjes. “Ne as nuk e kuptojmë se sa të pambrojtur dhe të ekspozuar jemi”, tha ai për DW. "Unë nuk mendoj se ne jemi neutralë, ne jemi thjesht të pambrojtur."
Irlanda kishte shpenzimet më të ulëta të mbrojtjes nga çdo anëtar i BE-së në vitin 2021 me vetëm 0.2% të PBB-së, krahasuar me një mesatare në mbarë bllokun prej 1.3%. "Nuk ka asnjë detyrim automatik për Irlandën për të dërguar trupa në ndonjë vend tjetër për të ndërhyrë," tha Berry. "Por nuk ka asnjë detyrim automatik për asnjë vend që të vijë në ndihmë edhe të Irlandës, nëse ne hasim në vështirësi."
Pavarësisht distancës fizike nga kundërshtarët e mundshëm, një sulm kibernetik ndaj shërbimit shëndetësor të Irlandës në vitin 2021 ekspozoi dobësitë. Kabllot e të dhënave nënujore pranë bregut të Irlandës kanë qenë gjithashtu një burim shqetësimi.
"Ne jemi një objektiv mjaft joshëse nëse dikush dëshiron të bëjë një dëm serioz në tregtinë transatlantike, fluturimet transatlantike, transferimin e të dhënave transatlantike - ne me të vërtetë jemi thembra e Akilit," tha Berry.
Ai dëshiron të shohë një rritje të madhe për shpenzimet e mbrojtjes. "Le të përballemi me situatën: ne po ngarkojmë me të vërtetë taksapaguesit britanikë dhe evropianë dhe nuk po sigurojmë mbrojtjen, parandalimin dhe sigurinë tonë."
Një evolucion në të menduarit mbi neutralitetin irlandez po ndodh
Në vazhdën e luftës në Ukrainë, qeveria po hap një bisedë të re. Këtë muaj, zëvendëskryeministri (Tánaiste) Micheal Martin zbuloi planet për një "Forum Konsultativ mbi Politikën Ndërkombëtare të Sigurisë" që do të mbahet në qershor.
"Ne kemi parë shpërfillje të hapur dhe brutale nga Rusia të së drejtës ndërkombëtare dhe arkitekturës së sigurisë kolektive të Evropës ... dhe politika jonë tradicionale e neutralitetit ushtarak nuk na largon nga nevoja për t'iu përgjigjur këtij realiteti të ri," tha Martin në kohën e njoftimit.
"Ne duhet të kemi një bisedë serioze dhe të sinqertë rreth opsioneve të politikave ndërkombëtare të sigurisë në dispozicion."
Profesorja Brigid Laffan mendon se ndryshimi po ndodh, por thotë se ajo që pret përpara është më shumë një evolucion sesa një kthesë.
"Ne kurrë nuk do të kemi një ushtri shumë të madhe, nuk parashikoj që ne të bashkohemi me NATO-n," tha ajo. "Por unë parashikoj që ne të modernizojmë konceptet tona të sigurisë - gjithashtu në lidhje me anëtarësimin tonë në BE, i cili, pavarësisht nëse duam apo jo, do të bëhet një aktor më i rëndësishëm i sigurisë."/DW
Lini një Përgjigje