FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pyetja "a i justifikon qëllimi mjetet?" nuk ka një përgjigje të lehtë. Por ajo ka një konstante: sa herë që mjetet mbizotërojnë mbi rregullat, qëllimi peshon më shumë mbi të ardhmen sesa e tashmja.
Operacioni i Shteteve të Bashkuara në Venezuelë nuk është një incident i izoluar. Është versioni më brutal dhe modern i një doktrine që përshkon pothuajse dy shekuj politikë amerikane: Doktrina Monroe. Ajo kornizë që, që nga viti 1823, e përcaktoi Amerikën Latine si një zonë të interesave jetësore të SHBA-së dhe, me kalimin e kohës, evoluoi nga një deklaratë mbrojtëse në një mjet imponimi.
Largimi i Nicolas Maduros me mjete ushtarake, nën përgjegjësinë politike të Donald Trump, nuk mund të shihet jashtë kësaj fijeje historike. Nuk është thjesht "të merresh me një udhëheqës autoritar". Është zbatimi, në formën e tij më ekstreme, i logjikës se Hemisfera Perëndimore mbetet një hapësirë ku Uashingtoni ruan të drejtën e ndërhyrjes përfundimtare.
Doktrina Monroe si një vazhdimësi, jo si një kujtim
Që nga fillimi i shekullit të 20-të dhe Interpretimi i Rooseveltit, SHBA-të e kanë shpallur veten si roje të "rendit" në Amerikën Latine. Gjatë Luftës së Ftohtë, doktrina u mbulua me një mantel antikomunist. Pas vitit 1991, ajo mori gjuhën e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe luftës kundër krimit. Thelbi, megjithatë, ka mbetur i njëjtë: asnjë fuqi rivale nuk duhet të fitojë thellësi strategjike kaq afër SHBA-së.
Sot, rivali nuk është Moska, është Pekini. Venezuela me rezervat e saj të mëdha të energjisë, rrjedhat e naftës në Azi dhe vlerën gjeopolitike, është bërë një qendër e këtij rivaliteti. Operacioni në Karakas nuk ka të bëjë vetëm me regjimin apo edhe vetë Maduron. Ka të bëjë me mesazhin se "periferia e afërt" amerikane nuk është e negociueshme ose pushon së qeni e tillë me Trumpin.
Nga sanksionet te fakti i kryer
Rruga është e njohur. Sanksione, izolimi diplomatik, presioni ekonomik, përpjekje për ndryshime të brendshme. Kur e gjithë kjo dështoi, erdhi fakti i kryer. Kapja e një kreu shteti në detyrë me mjete ushtarake nuk është vetëm përshkallëzim. Është një thyerje me vetë retorikën e “rendit të bazuar në rregulla” që SHBA-të e kanë përdorur për dekada të tëra.
Dhe është këtu që Doktrina Monroe tregon versionin e saj modern: më pak si një deklaratë dhe më shumë si një praktikë. Jo gjithmonë nominalisht, por në mënyrë operative. Jo me grushte shteti në stilin e Luftës së Ftohtë, por me operacione "kirurgjikale" që prodhojnë një rezultat politik menjëherë.
Çfarë përshkruan Doktrina Monroe?
Doktrina Monroe lindi në vitin 1823 si një deklaratë në dukje e thjeshtë, mbrojtëse. Presidenti i atëhershëm i Shteteve të Bashkuara, James Monroe, deklaroi se kontinenti amerikan nuk ishte më i hapur ndaj kolonializmit evropian. Në këmbim, Shtetet e Bashkuara u zotuan të mos ndërhynin në çështjet evropiane. Ishte, në letër, një akt vetëmbrojtës nga një shtet i ri kundër perandorive të vjetra. Në praktikë, megjithatë, Doktrina Monroe evoluoi në diçka shumë të ndryshme.
Nga mburoja në levë
Në shekullin e 19-të, Shteteve të Bashkuara u mungonte fuqia ushtarake për ta zbatuar doktrinën vetëm. Britania, me marinën e saj, ishte garantuesja e heshtur. Por, ndërsa fuqia amerikane u rrit, doktrina ndryshoi karakter. Nga "ju nuk vini", ajo u shndërrua në "ne vendosim këtu".
Ky tranzicion u vulos në fillim të shekullit të 20-të, kur u shtua i ashtuquajturi Shtojca Interpretuese e Rooseveltit. SHBA-të e shpallën veten jo vetëm mbrojtëse të kontinentit nga forcat e jashtme, por edhe mbikëqyrëse të rendit të brendshëm në shtetet e Amerikës Latine. Nëse një shtet konsiderohej "i paqëndrueshëm", ndërhyrja paraqitej si një e drejtë, madje edhe një detyrim.
Lufta e Ftohtë - doktrina ngurtësohet
Gjatë Luftës së Ftohtë, Doktrina Monroe fitoi thellësi ideologjike. Amerika Latine u transformua në një zonë përmbajtjeje për komunizmin. Grushtet e shtetit, operacionet e fshehta, presioni ekonomik dhe ndërhyrjet ushtarake u pagëzuan "stabilitet".
Logjika ishte e thjeshtë dhe cinike: më mirë regjime autoritare miqësore me Uashingtonin sesa qeveritë që mund të drejtoheshin nga Moska. Doktrina Monroe nuk u deklarua hapur, por ishte në veprim çdo ditë.
A i justifikon qëllimi mjetet?
Historia e ndërhyrjeve të SHBA-së në Amerikën Latine zbulon një model të qëndrueshëm: ndërhyrjet amerikane janë rrallë neutrale dhe pothuajse kurrë pa kosto. Disa kanë përmbysur regjime autoritare. Të tjerë kanë krijuar paqëndrueshmëri të reja dhe plagë më të thella.
Pyetja "a i justifikon qëllimi mjetet?" nuk ka një përgjigje të lehtë. Por ajo ka një konstante: sa herë që mjetet mbizotërojnë mbi rregullat, qëllimi peshon më shumë mbi të ardhmen sesa e tashmja.
Nafta
Venezuela e Maduros kishte qenë prej kohësh në shënjestër të Trumpit, si dhe të Ministrit të tij të Jashtëm Marco Rubio, veçanërisht sepse Rusia dhe Kina kishin rritur ndjeshëm ndërhyrjet e tyre në mbështetje të regjimit në vendin që ka rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë.
Dikur e përfshirë kryesisht në biznes me kompanitë e mëdha amerikane të naftës, Venezuela prej kohësh është bërë një furnizuese kryesore e naftës bruto për kundërshtarët e SHBA-së: Kinën, Rusinë dhe Iranin, si dhe Kubën . Kjo situatë është e patolerueshme në sytë e Trump . Në këtë kuptim, akuza e bërë nga zëdhënësit e regjimit të rrëzuar të Maduros nuk është krejtësisht e pabazuar: kontrolli i burimeve energjetike të vendit është shkaku i vërtetë i ndërhyrjes amerikane. Vetë Trump ka folur vazhdimisht për dëshirën e tij për ta rikthyer ekonominë venezueliane në gjirin e sistemit kapitalist të Amerikës së Veriut.
Drogë
Trump e ka përdorur trafikun e drogës si shpjegim për presionin në rritje që ka ushtruar ndaj Venezuelës që nga gushti. Ai ka vendosur një flotë gjithnjë e më të madhe pranë bregdetit të saj, ka zbatuar një bllokadë detare dhe ka shkatërruar 35 anije të dyshuara për trafik droge me raketa dhe dronë, duke shkaktuar mbi 100 vdekje. Në javët e fundit, forcat speciale kanë sulmuar gjithashtu disa anije cisterna nafte dhe të paktën dy sulme në tokën venezueliane , me sa duket për të shkatërruar një skelë portuale nga e cila anijet e ngarkuara me narkotikë niseshin për në Shtetet e Bashkuara.
Por Trump ka përdorur gjithashtu drogën si pretekst për të anashkaluar rregulloret që do ta detyronin atë të konsultohej me Kongresin përpara se të ndërmerrte veprime ushtarake jashtë vendit, të cilat nuk nxiten nga urgjenca e reagimit ndaj një sulmi të papritur. Qeveria amerikane mbështetet në AUMF, një ligj "autorizimi për përdorimin e forcës ushtarake" i miratuar në vitin 2001, pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 nga Al Kaeda në Nju Jork dhe Uashington. Këto dispozita lejojnë veprime të menjëhershme, pa miratim parlamentar, kundër organizatave terroriste që kërcënojnë SHBA-në. Ky ligj u përdor nga administrata Bush për sulme kundër talebanëve dhe Al Kaedës, dhe më pas, në vitin 2003, kundër Irakut.
Lini një Përgjigje