FLASH
Shkruar nga Nadia Boffa
Nga samiti i NATO-s në Ankara, Donald Trump, i zemëruar, deklaroi zyrtarisht se armëpushimi kishte marrë fund, duke i cilësuar udhëheqësit iranianë si "të çmendur", me të cilët, sipas tij, negociatat tashmë nuk kanë më kuptim...
Trafiku në Ngushticën e Hormuzit është bllokuar pothuajse plotësisht. Edhe një herë. Paralelisht, negociatat për t’i dhënë fund konfliktit janë bërë edhe më të ndërlikuara. Ky është vlerësimi i parë pas shkëmbimit të ri të sulmeve mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, përshkallëzim që ka vazhduar prej dy ditësh.
Fillimisht, Irani goditi tre anije tregtare dhe cisterna nafte në Ngushticën e Hormuzit. Nga samiti i NATO-s në Ankara, Donald Trump, i zemëruar, deklaroi zyrtarisht se armëpushimi kishte marrë fund, duke i cilësuar udhëheqësit iranianë si "të çmendur", me të cilët, sipas tij, negociatat tashmë nuk kanë më kuptim.
Shtetet e Bashkuara u kundërpërgjigjën gjatë natës me një valë sulmesh ajrore në territorin iranian. Sipas Komandës Qendrore Amerikane (CENTCOM), u goditën më shumë se 170 objektiva ushtarake. Në kundërpërgjigje, Teherani lëshoi një numër të madh dronësh drejt bazave ushtarake amerikane dhe objekteve strategjike në Kuvajt, Katar dhe Bahrein.
Të dyja palët po ndjekin strategji të ndryshme, por me të njëjtin synim: të rrisin presionin në tryezën e negociatave. As Irani dhe as Shtetet e Bashkuara nuk duket se synojnë rikthimin e një lufte të përgjithshme. Megjithatë, pyetja mbetet se kush përfiton nga ky përshkallëzim i ri.
Irani goditi anijet tregtare në Hormuz për të riafirmuar kontrollin e tij mbi Ngushticën dhe për të treguar se situata mund të përkeqësohet gradualisht, ndërsa vazhdojnë negociatat me Uashingtonin. Memorandumi i Mirëkuptimit me 14 pika parashikon që Irani të rihapë Hormuzin për anijet tregtare, në këmbim të lirimit të menjëhershëm nga SHBA-ja të 24 miliardë dollarëve fonde iraniane të ngrira jashtë vendit, si edhe heqjen e sanksioneve për t’i mundësuar Iranit rifillimin e menjëhershëm të eksporteve të naftës.
Teherani kundërshtoi nxitjen që Marina Amerikane u bëri anijeve tregtare për të përdorur korridorin jugor të Ngushticës, përgjatë bregdetit të Omanit, në vend që të respektonin kërkesën iraniane për regjistrimin e të gjitha anijeve pranë Autoritetit Iranian të Tranzitit të Hormuzit (PGSA).
Sipas kompanisë Kpler, e cila monitoron trafikun detar, fundjavën e kaluar mbi 100 anije kaluan çdo ditë nëpër Ngushticë, rreth një e treta e nivelit para fillimit të luftës, të ndara pothuajse në mënyrë të barabartë mes korridorit iranian dhe atij oman. Sot, deri në orën 14:30 sipas kohës lokale, vetëm gjashtë anije kishin kaluar, krahasuar me 21 një ditë më parë. Për krahasim, numri më i ulët i tranziteve gjatë periudhës së armëpushimit ishte regjistruar më 28 qershor, kur kaluan vetëm 19 anije.
"Qëllimi i sulmeve të Iranit është të pengojë anijet të zgjedhin rrugë alternative dhe t’i detyrojë të përdorin korridorin e kontrolluar prej tij", shpjegoi për HuffPost Luigi Toninelli, analist në Qendrën ISPI për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut.
Sipas tij, koha e zgjedhur për sulmet nuk është rastësore. Nisja e ofensivës gjatë funeralit shtetëror të Ajatollah Ali Khameneit i shërben regjimit për të projektuar një imazh fitoreje në konflikt.
Si pasojë, Irani tani ka më shumë leva në dispozicion. Ai kontrollon Ngushticën. Që nga rifillimi i sulmeve, raportoi Bloomberg, vetëm një supertanker i sanksionuar nga SHBA-ja, që po largohej nga Gjiri Persik, dhe një anije kontejnerësh me flamur iranian janë parë duke kaluar Ngushticën. Tranziti në këtë korridor strategjik detar është kufizuar pothuajse tërësisht në rrugën veriore, e miratuar nga Irani.
Kjo do të thotë se Teherani mund të paraqesë kërkesa të reja ndaj Uashingtonit në tryezën e negociatave për të zhbllokuar trafikun detar.
"Teherani është i bindur se e ka fituar këtë luftë rraskapitjeje dhe kërkon që çdo marrëveshje e re të nisë me njohjen e autoritetit të plotë të Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit", thekson Toninelli.
Nga ana tjetër, amerikanët rrezikojnë të bien në një kurth. Trump përballet me dy alternativa: të përshkallëzojë më tej konfliktin, duke rrezikuar përfshirjen e të gjithë Lindjes së Mesme në një luftë të gjerë, vetëm katër muaj para zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA; ose të përpiqet të rikthehet te një armëpushim i brishtë, i cili do t’i kushtonte Uashingtonit shuma të mëdha financiare dhe do të kërkonte lëshime të rëndësishme politike ndaj Iranit.
Stephen Collinson shkruan në një analizë për CNN se ky skenar është rezultati i dështuar i një lufte asimetrike që, deri tani, nuk i ka ofruar administratës Trump asnjë zgjidhje logjike.
Sipas tij, duke urdhëruar një valë të re sulmesh me raketa dhe bombardime ajrore, Trump rrezikon të nisë një luftë të dytë për të korrigjuar pasojat e së parës: kontrollin iranian mbi Ngushticën e Hormuzit. Me fjalë të tjera, shkruan Collinson, përshkallëzimi i fundit ka nxjerrë në pah kufizimet e strategjisë amerikane në këtë konflikt.
Trump mund të urdhërojë një përshkallëzim të madh ushtarak kundër Iranit, duke përfshirë sulme ajrore ndaj infrastrukturës civile ose centraleve energjetike, apo edhe një operacion tokësor në zonat bregdetare përgjatë Ngushticës për të zmbrapsur forcat iraniane. Një tjetër mundësi është pushtimi i ishullit Kharg, qendra kryesore e industrisë së naftës së Iranit.
Megjithatë, kostot e një operacioni të tillë do të ishin shumë të larta dhe mund të shkaktonin pasoja të rënda për ekonominë globale, një skenar që vetë Trump synon ta shmangë.
Po ashtu, zgjerimi i konfliktit mund të nënkuptojë edhe shtimin e sulmeve iraniane ndaj aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik. Për më tepër, Uashingtoni nuk ka garanci se një luftë në shkallë të plotë do ta eliminonte aftësinë e Iranit për të kërcënuar Ngushticën e Hormuzit. Deri më tani, kjo nuk ka ndodhur.
Alternativa tjetër është që Trump të tërhiqet pas këtyre sulmeve, duke e lënë Ngushticën nën kontrollin iranian. Një zhvillim i tillë do të sillte rritje të kostove të energjisë dhe do ta bënte transportin detar më të rrezikshëm dhe më të kushtueshëm.
"Shtetet e Bashkuara nuk mund të përballojnë të japin shenja dobësie apo kapitullimi. Për opinionin publik amerikan, kjo do të perceptohej si një humbje e plotë. Pikërisht për të shmangur këtë perceptim, Uashingtoni po i kundërpërgjigjet sulmeve, duke u përpjekur të ripozicionohet diplomatikisht dhe të mos humbasë tërësisht fuqinë e tij negociuese", argumenton Toninelli.
Në këtë situatë hyn edhe Izraeli. Ministri i Mbrojtjes, Israel Katz, deklaroi se Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) janë "në gatishmëri dhe të përgatitura për të rifilluar fushatën" kundër Iranit. Duke folur në ceremoninë e diplomimit të pilotëve ushtarakë, Katz tha se ushtria është e gatshme të "rifitojë epërsinë ajrore dhe të kryejë sulme brenda territorit iranian për të eliminuar kërcënimet, edhe për herë të tretë".
"Nëse duhet të rikthehemi, do të rikthehemi me një forcë edhe më të madhe", tha Katz.
Rreziku konkret është që përshkallëzimi i tensioneve në Lindjen e Mesme të dalë jashtë kontrollit dhe të çojë në një luftë të re rajonale./Përshtati “Pamfleti” nga “HuffiPost”
Lini një Përgjigje