FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Çuditërisht, diplomatët e lartë po këmbëngulin se është koha për të rivendosur marrëdhëniet në rrugën e duhur. Me Greqinë përballë zgjedhjeve të veta më 21 maj, ekziston mundësia për një rivendosje.
Pas turqve, grekët do të jenë vëzhguesit më të afërt të zgjedhjeve turke të së dielës dhe ata kanë pak iluzione se gjithçka do të jetë rozë me armikun e vjetër përtej detit Egje pas votimit, pavarësisht se kush fiton.
Kjo nuk do të thotë se grekët nuk do të ishin të lumtur të shihnin kurrizin e Presidentit Rexhep Tajip Erdogan. Ky i fundit jo vetëm që ka angazhuar avionë luftarakë në një kufi të rrezikshëm mbi detin Egje, por ka lënë të kuptohet se mund të rrëmbejë një ishull grek brenda natës dhe madje ka kërcënuar Athinën me një raketë. Vendimi i tij në vitin 2020 për të rikthyer Hagia Sophia të Stambollit, dikur kisha më e madhe e Konstandinopojës greqishtfolëse nga një muze në një xhami, siç kishte qenë në kohën osmane, ka shkaktuar një plagë të rëndë kulturore për grekët.
Udhëheqësi i opozitës Kemal Kılıçdaroğlu, një ish-burokrat 74-vjeçar, sigurisht që do të ishte një partner më i lehtë diplomatik, por shumë venë re se ai mund të ofronte një ndryshim në stil dhe jo në thelb. Kur bëhet fjalë për grindjet e mëdha rajonale – kufijtë detarë, burimet energjetike në Mesdheun Lindor dhe Qipro – prioritetet kryesore strategjike të Turqisë ka të ngjarë të mbeten jofleksibile.
Marrëdhëniet e Greqisë me Turqinë janë përmirësuar në muajt e fundit, me Erdoganin që ka dhënë një ton më zbutës pasi Athina u zotua për mbështetjen e saj në përpjekjet për ndihmë për tërmetet masive në shkurt. Megjithatë, është e pasigurt se sa do të zgjasë një shkrirje e tillë. Në të vërtetë, në gjurmët e fushatës, Erdogan ditët e fundit është zotuar se do të vazhdojë të "acarojë" Greqinë me shpenzimet e mëdha të mbrojtjes të Turqisë.
Kur u pyet në lidhje me zgjedhjet turke, kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis kishte pak perspektivë ndryshimi me shumicë. “Unë mirëpres përmirësimin relativ të klimës pas tërmeteve shkatërruese në Turqi, por nuk kam iluzione. Politika turke nuk do të ndryshojë brenda natës,” tha ai për OPEN TV.
Ai u ankua veçanërisht për strategjinë 'atdheu blu' i Turqisë , përmes së cilës Ankaraja po kërkon të projektojë supremacinë detare turke në Mesdheun Lindor. "Atdheu blu" ka qenë një bllok ndërtimi i ekspansionizmit turk në vitet e fundit, duke paraqitur një kërcënim të mundshëm për atdheun tonë," tha Mitsotakis.
Gjithçka për ishujt
Konstantinos Filis, drejtor i Institutit të Çështjeve Globale dhe profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Kolegjin Amerikan të Greqisë, argumentoi se ka një ndryshim të theksuar në stil midis rivalëve në zgjedhjet e Turqisë, por paralajmëroi se pozicionet e tyre nuk kishin gjasa të rezultojnë shumë të ndryshme në lidhje me çështja thelbësore e sigurisë së Egjeut.
“Doktrina e 'atdheut blu' ishte një shpikje e kemalistëve, vjen nga partia e themeluar nga Mustafa Kemal Atatürk dhe po kështu është çështja e çmilitarizimit të ishujve grekë,” tha ai. Qëndrimi zyrtar i Turqisë është të kërkojë nga Athina të çmilitarizojë ishujt lindorë të Egjeut, ndërsa shumë grekë kanë frikë se Turqia ka ambicie territoriale ndaj tyre. “Nuk e di sa e lehtë do të jetë për Kılıçdaroğlu të ndryshojë retorikën, kur Erdogan e ka ngritur shiritin kaq lart”, shtoi Filis.
Lideri i Partisë Popullore Republikane (CHP) Kemal Kılıçdaroğlu
Presidenti i Qipros Nikos Christodoulides parashikoi një ringjallje të bisedimeve për ribashkimin e ishullit të ndarë pas zgjedhjeve turke në një intervistë të fundit me “Politico”, por gjithashtu vuri në dukje se ai nuk mendonte se Erdogan dhe Kılıçdaroğlu do të ndryshonin shumë në qasjen e tyre ndaj Qipros. "Qëndrimi dhe qasja e Turqisë me kalimin e kohës ndaj problemit të Qipros nuk ndikohet nga ndryshimet e qeverisë në vend," tha ai.
"Nëse Erdogan siguron rizgjedhjen, qasja e Turqisë ndaj mosmarrëveshjeve të gjata me Greqinë nuk ka gjasa të ndryshojë," tha Emre Peker, një ekspert i Turqisë dhe BE-së në kompaninë e analizës së rrezikut Eurasia Group,
Ai shtoi po ashtu se Erdogan do të ishte i hapur për dialog, por gjithashtu shpejt do të merrte një qëndrim agresiv nëse bisedimet hasin në telashe. “Nëse Kemal Kılıçdaroğlu fiton, qasja e Ankarasë ndaj Athinës do të ishte shumë më miqësore edhe nëse vijat e kuqe të Turqisë nuk lëvizin.”
Koha e pjekur për diplomaci
Soner Çagaptay, drejtor i Programit të Kërkimeve Turke në Institutin e Uashingtonit, tha se ndryshimi midis dy rivalëve në zgjedhjet turke ishte shumë më binar për sigurinë greke.
“Ose Erdogani do të humbasë dhe do të mbarojnë 20 vitet e Erdoganit, ose do të fitojë dhe Turqia do të bëhet një autokraci e plotë. Pra, për Greqinë, është një zgjedhje midis të pasurit një demokraci apo autokraci në vendin fqinj për të ardhmen e parashikueshme,” tha ai.
Ai shtoi se autokratët zakonisht përdorin politikën e jashtme për të larguar vëmendjen e publikut nga telashet e tyre, ndërsa Kılıçdaroğlu do të kërkonte të thellonte lidhjet me Evropën dhe marrëdhëniet e saj tregtare përmes bashkimit doganor BE-Ankara – një marrëveshje e tregtisë së lirë në fuqi që nga viti 1995.
Çagaptay tha gjithashtu se energjia mund të ofrojë baza për bashkëpunim dhe jo konfrontim, sepse Greqia është pika kryesore e hyrjes në BE për gazin e Azisë Qendrore dhe Kaukazit që Turqia do të dërgonte në perëndim.
Çuditërisht, diplomatët e lartë po këmbëngulin se është koha për të rivendosur marrëdhëniet në rrugën e duhur. Me Greqinë përballë zgjedhjeve të veta më 21 maj, ekziston mundësia për një rivendosje. Shumë analistë politikë parashikojnë se edhe një Erdogan fitimtar do të jetë në një gjendje kaq të rëndë ekonomike pas zgjedhjeve, saqë do t'i duhet të përqendrohet në reforma të mëdha dhe në tërheqjen e investimeve të huaja, në vend që të zgjedhë më shumë luftime me Greqinë.
"Deri në fund të këtij viti, në gjysmën e dytë, do të ketë një qeveri të sapozgjedhur dhe të mandatuar në Greqi, Turqi dhe Qipro," tha këshilltari më i lartë i jashtëm i kancelarit gjerman, Jens Plötner në Forumin Ekonomik Delphi më 26 prill.
"Ekziston një dëshirë në të dyja anët e Egjeut për të kërkuar paqen dhe për kompromis,"-u shpreh ambasadori i SHBA në Greqi, George Tsunis, duke folur në të njëjtin forum të nesërmen.
Filis tha se Greqia nuk duhet të presë propozime nga aleatët perëndimorë, por duhet të përgatisë udhërrëfyesin e saj, duke i paraqitur Turqisë dhe Perëndimit se si e percepton të ardhmen e rajonit dhe sa kuptimplotë mund të zhvillohen negociatat me Turqinë.
“Bisedimet mbi bashkimin doganor BE-Turqi do të rifillojnë së shpejti dhe i takon Greqisë të bindë francezët dhe gjermanët se Evropa do të fitojë stabilitet dhe rivendosje të rendit në një rajon për të cilin ka shumë arsye për t'u kujdesur: Migrimi, energjia apo e ardhmja e shteteve të dështuara si Libia ”, shtoi ai./ Marrë nga "Politico", përshtati "Pamfleti".
Lini një Përgjigje