FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Una breve guida su chi si scontra con chi, chi collabora e quali paesi cercano di rimanere neutrali nello scenario geopolitico più instabile del mondo...
La mappa geopolitica del Medio Oriente e le linee di divisione che prevalgono in questa delicata regione sono tra le più complesse al mondo. Le alleanze cambiano, rivalità decennali si riaccendono e le differenze religiose influenzano anche le decisioni politiche più moderne.
In un'analisi approfondita, il Daily Mail cerca di spiegare quali paesi sono vicini all'Iran, quali gli si oppongono e quali stati cercano di mantenere l'equilibrio in una regione che si trova costantemente in uno stato di tensione geopolitica.
I conflitti odierni non sono casuali. Molte delle rivalità che vediamo oggi affondano le loro radici quasi 1.400 anni fa, agli albori dell'Islam. Nell'era moderna, tuttavia, queste differenze storiche sono amplificate da fattori come le risorse energetiche, il nazionalismo, i rapporti con l'Occidente e, naturalmente, la posizione di ogni stato su Israele.
Una delle principali divisioni che spiega molti degli attuali conflitti è la rivalità tra sunniti e sciiti, i due rami principali dell'Islam.
La profonda divisione tra sunniti e sciiti
Le due tradizioni religiose differiscono sia nelle questioni teologiche sia nel modo in cui è organizzata l'autorità religiosa. Gli sciiti credono che i loro leader religiosi, gli ayatollah, abbiano una speciale autorità spirituale e siano in alcuni casi considerati discendenti del profeta Maometto.
Al contrario, nel mondo sunnita non esiste una rigida gerarchia di chierici e l'influenza dei leader religiosi si basa maggiormente sul loro prestigio e sulla loro conoscenza.
Oltre l'80% dei musulmani nel mondo è sunnita, costituendo la maggioranza nella maggior parte dei paesi arabi e in Pakistan. D'altra parte, l'Iran è lo stato sciita più importante, mentre maggioranze sciite si trovano anche in Iraq e Azerbaigian. Comunità sciite significative si trovano anche in Libano, Yemen, Arabia Saudita e Bahrein.
La rivoluzione iraniana che ha cambiato gli equilibri
Un punto di svolta per il Medio Oriente moderno fu la rivoluzione iraniana del 1979, che rovesciò lo Scià e instaurò un regime teocratico sotto la guida dell'ayatollah Khomeini.
Questo sviluppo ebbe un impatto significativo sull'intera regione. Molti sciiti in altri Paesi iniziarono a vedere Teheran come un punto di riferimento religioso e politico.
In Iraq, il leader sunnita Saddam Hussein temeva che la rivoluzione potesse scatenare una rivolta sciita all'interno del Paese. La guerra Iran-Iraq che seguì negli anni '80 divenne uno dei conflitti più sanguinosi della storia moderna, con oltre un milione di morti.
La lotta per la sopravvivenza e la guerra economica del regime iraniano
Sipas analizës së Daily Mail, regjimi në Teheran duket se vepron me qëllimin kryesor të mbijetesës politike. Një rol qendror në këtë sistem pushteti kanë Gardat e Revolucionit Islamik (IRGC), një trupë e fuqishme me rreth 125.000 anëtarë që për dekada ka qenë mekanizmi kryesor i kontrollit të regjimit.
Strategjia që i atribuohet Iranit bazohet në një masë të madhe në presion ekonomik ndaj vendeve të Gjirit. Shtete si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari dhe Kuvajti varen në masë të madhe nga eksportet e naftës dhe gazit natyror, por edhe nga turizmi ndërkombëtar dhe investimet e huaja.
Një mbyllje e mundshme e Ngushticës së Hormuzit ose e pjesëve të Detit të Kuq mund të prishte seriozisht transportin e energjisë dhe të shkaktonte rritje të çmimeve të karburanteve në nivel global. Në të njëjtën kohë, tensionet në rajon kërcënojnë edhe investimet në turizëm që disa vende, si Arabia Saudite dhe Omani, kanë nisur të zhvillojnë vitet e fundit.
Ndërkohë, presioni në rritje duket se po i afron disa shtete të Gjirit më shumë me Perëndimin, ndërsa raportime të ndryshme flasin për diskutime rreth një bashkëpunimi të mundshëm ushtarak mes vendeve që deri së fundmi mbanin një qëndrim më neutral.
Blloku i vendeve më pranë Iranit
Në realitetin gjeopolitik aktual, disa shtete konsiderohen se janë më pranë Iranit ose mbajnë marrëdhënie të ngushta me të. Në këtë kategori përfshihen Turqia, Libani, Iraku dhe Jemeni.
Turqia, pavarësisht rivalitetit historik midis Perandorisë Osmane dhe Persisë, ruan varësi energjetike nga Irani, pasi importon sasi të konsiderueshme nafte dhe gazi natyror. Në të njëjtën kohë, presidenti Recep Tayyip Erdoğan ka shprehur vazhdimisht kritika të forta ndaj Izraelit.
Në Liban, organizata shiite Hezbollah është një nga aleatët kryesorë të Teheranit në rajon dhe funksionon si krah ushtarak dhe politik i ndikimit iranian.
Në Irak, ku rreth 60% e popullsisë është shiite, disa forca politike kanë lidhje të ngushta me Iranin, ndërsa vendi varet në masë të konsiderueshme nga energjia iraniane.
Në Jemen, organizata shiite e Houthive, e mbështetur nga Teherani, kontrollon një pjesë të madhe të vendit, përfshirë kryeqytetin Sana.
Vendet që përpiqen të mbajnë ekuilibër
Disa shtete zgjedhin një strategji më të kujdesshme, duke u përpjekur të ruajnë ekuilibër mes kampeve rivale.
Egjipti, vendi më i populluar i botës arabe, ka përmirësuar marrëdhëniet me Iranin vitet e fundit, por mbetet ekonomikisht dhe strategjikisht i lidhur me vendet e Gjirit dhe me Shtetet e Bashkuara.
Omani ka marrë shpesh rolin e ndërmjetësit mes Iranit dhe Perëndimit, duke shfrytëzuar pozicionin e tij gjeografik pranë Ngushticës së Hormuzit.
Pakistani, edhe pse aleat tradicional i Arabisë Saudite, strehon një minoritet të madh shiit dhe përpiqet të ruajë marrëdhënie funksionale edhe me Teheranin.
Vendet që kundërshtojnë Iranin
D'altro canto, diversi paesi della regione vedono l'influenza iraniana come una minaccia. Tra questi figurano Giordania, Azerbaigian, Kuwait, Bahrein, Qatar, Emirati Arabi Uniti e soprattutto Arabia Saudita.
L'Arabia Saudita è il principale rivale sunnita dell'Iran e ambisce a un ruolo di primo piano nel mondo arabo. La rivalità tra i due paesi influenza i conflitti in tutto il Medio Oriente, dalla Siria allo Yemen.
Il Qatar e gli Emirati Arabi Uniti ospitano importanti basi militari statunitensi, mentre l'Azerbaigian ha sviluppato una stretta cooperazione militare con Israele.
Nel frattempo, paesi come il Kuwait e il Bahrein mantengono forti relazioni strategiche con gli Stati Uniti ed esprimono preoccupazione per l'espansione dell'influenza iraniana nella regione. / Opuscolo adattato /
Lini një Përgjigje