FLASH
Shkruar nga Arben Isaraj
Një proces i mirëorganizuar dhe gjithëpërfshirës mund të zgjasë mesatarisht 2 deri në 5 vjet.
Koha që i duhet një vendi si Shqipëria për të hartuar një Kod të ri Penal, sipas standardeve perëndimore, nuk është fikse, por varet nga disa faktorë kyç. Megjithatë, bazuar në përvojën e vendeve të tjera dhe në praktikat më të mira ndërkombëtare, një proces i mirëorganizuar dhe gjithëpërfshirës mund të zgjasë mesatarisht 2 deri në 5 vjet.
Standardet perëndimore ofrojnë disa faza tipike dhe kohëzgjatjen për secilën:
1. Faza e analizës dhe diagnostikimit (6-12 muaj):
a. Analizimi i Kodit ekzistues;
b. Vlerësimi i zbatimit në praktikë dhe identifikimi i boshllëqeve;
c. Përafrimi me konventat ndërkombëtare dhe acquis të BE-së;
d. Konsultimi me gjyqtarë, prokurorë, avokatë dhe aktorë të tjerë.
2. Faza e hartimit fillestar (6-12 muaj):
a. Krijimi i një grupi të posaçëm pune (juristë, akademikë, praktikantë ligjorë);
c. Hartimi i projekt-draftit të parë të Kodit;
d. Konsultimi me ekspertë ndërkombëtarë (p.sh. nga Këshilli i Evropës, EURALIUS, ose organizata si UNODC).
3. Konsultimi publik dhe përmirësimi i draftit (6-9 muaj):
a. Organizimi i dëgjesave publike me shoqërinë civile, universitetet, komunitetin ligjor;
b. Përmirësimi i draftit në bazë të komenteve dhe propozimeve;
c. Vlerësim nga institucionet ndërkombëtare (Komisioni i Venecias, KE etj.).
4. Miratimi dhe tranzicioni (6-12 muaj):
a. Procesi parlamentar: shqyrtim në komisione dhe miratim nga Kuvendi;
b. Përcaktimi i një periudhe kalimtare (vacatio legis) për hyrjen në fuqi;
c. Trajnimi i profesionistëve të drejtësisë për Kodin e ri.
Pra, pak a shumë, 2 deri në 5 vjet, në varësi të:
1. Vullnetit politik dhe mbështetjes institucionale;
2. Burimeve njerëzore dhe financiare;
3. Mbështetjes ndërkombëtare dhe kapaciteteve vendase;
4. Ndërlikueshmërisë së ndryshimeve (kod rishikuar apo kod komplet i ri).
Maqedonia e Veriut dhe Kroacia i kanë përgatitur Kodet e reja penale në një hark kohor 3-4 vjeçar me mbështetje të BE- së.
Shqipëria gjatë periudhës 2016–2019, ndërmori një përpjekje ambicioze për të rishikuar rrënjësisht Kodin Penal, me qëllim modernizimin e sistemit të së drejtës penale dhe përafrimin me standardet evropiane dhe praktikat më të mira ndërkombëtare. Ky proces u zhvillua në kontekstin e reformës në drejtësi, e cila synonte forcimin e shtetit të së drejtës dhe luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Megjithë përgatitjen e një drafti teknikisht të avancuar, procesi nuk arriti të përmbyllej me miratim parlamentar për disa arsye:
a. Mungesa e konsensusit politik.
b. Nevoja për më shumë konsultime publike.
c. Mbivendosja me procesin e vetingut dhe reformës kushtetuese.
d. Mungesa e analizës së plotë të zbatueshmërisë së draftit.
Në përfundim, nëse Shqipëria po ndjek një proces të hapur, të mbështetur në evidencë dhe të përafruar me praktikat më të mira evropiane, 3-4 vjet (nisur nga fillimi) është një periudhë realiste për një Kod Penal të ri funksional dhe legjitim.
Lini një Përgjigje