FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Banka e Shqipërisë duket se është e shqetësuar se tregu i shtëpive mund të jetë duke u “nxehur” me shumë çmime të larta dhe kredi të mëdha. Nëse kjo vazhdon, mund të krijohet një “flluskë”, kur çmimet rriten artificialisht dhe pastaj bien papritur, siç ka ndodhur në vende të tjera.
Banka e Shqipërisë ka kufizuar kredinë që mund të marrin qytetarët për të blerë shtëpi. Kjo u bë me dije nga Guvernatori i Bankës së Shqipërisë Gent Sejko në një konferencë për shtyp ditën e sotme, i cili tha se u vendos një tavan për kredinë që do të marrin qytetarët për të blerë një shtëpi.
“Vendosëm një tavan për kredinë që do të marrin qytetarët për të blerë shtëpi. Kemi vënë tavan për këstin e kredisë. Maksimumi i huas do të jetë 85% për shtëpinë e parë dhe 80% për shtëpinë e dytë. Në valutë të huaj do të jetë 75% për shtëpinë e parë dhe 70% për shtëpinë e dytë ose më shumë. Maksimumi 40% do të jetë kësti i kredisë në lekë. Maksimumi 30% do të jetë kësti i kredisë për atë në valutë“, tha ai.
Vendimi i Bankës së Shqipërisë për të kufizuar kredinë për blerjen e shtëpive, ka disa implikime ekonomike që ndikojnë si tek qytetarët, ashtu edhe tek tregu i pasurive të paluajtshme dhe stabiliteti financiar i vendit.
Çfarë rregullash të reja aplikon vendimi i BSH-së?
Banka e Shqipërisë ka vendosur rregulla të reja për të kufizuar shumën e parave që qytetarët mund të marrin hua nga bankat për të blerë shtëpi.
Këto rregulla përfshijnë: Për shtëpinë e parë mund të marrësh hua deri në 85% të vlerës së shtëpisë (në lekë) ose 75% (në valutë të huaj, si euro). Për shtëpinë e dytë: Huaja maksimale është 80% (në lekë) ose 70% (në valutë të huaj).
Kësti mujor: Nuk mund të kalojë 40% të të ardhurave mujore për kredi në lekë dhe 30% për kredi në valutë të huaj.
Për shembull, nëse një shtëpi kushton 100,000 euro, për shtëpinë e parë mund të marrësh hua maksimumi 85,000 euro (në lekë) ose 75,000 euro (në valutë të huaj). Gjithashtu, nëse të ardhurat mujore të një familjeje janë 100,000 lekë, kësti mujor i kredisë nuk mund të jetë më i lartë se 40,000 lekë (për kredi në lekë).
Çfarë do të thotë kufizimi i kredisë për blerjen e shtëpive?
Mbrojtja e qytetarëve nga borxhet e tepërta: Çmimet e shtëpive në Shqipëri kanë qenë në rritje, dhe shumë njerëz po marrin kredi të mëdha për të blerë shtëpi. Nëse çmimet bien ose të ardhurat e familjeve ulen, mund të jetë e vështirë të paguajnë këstet, duke rrezikuar falimentimin personal.
Mbrojtja e bankave nga kreditë e këqija: Nëse shumë njerëz nuk paguajnë dot kreditë, bankat mund të pësojnë humbje të mëdha, çka mund të destabilizojë sistemin financiar të vendit.
Frenimi i rritjes së çmimeve të shtëpive: Duke kufizuar kreditë, Banka e Shqipërisë synon të ulë kërkesën për shtëpi, sepse më pak njerëz do të kenë mundësi të marrin hua të mëdha. Kjo mund të ndihmojë që çmimet e shtëpive të mos rriten aq shpejt.
Kontrolli i rrezikut nga kreditë në valutë të huaj: Kreditë në euro janë të rrezikshme sepse, nëse kursi i këmbimit ndryshon (p.sh., euro bëhet më i shtrenjtë), këstet mund të rriten dhe të bëhen të papërballueshme. Prandaj, kufizimet për kreditë në valutë janë më të rrepta.
Çfarë ndikimi ka te qytetarët ky vendim i BSH-së?
Më pak mundësi për të blerë shtëpi: Qytetarët do të duhet të kenë më shumë para të gatshme për të blerë një shtëpi, sepse banka do të financojë një përqindje më të vogël të çmimit. Për shembull, për një shtëpi 100,000 euro, tani duhet të kesh të paktën 15,000-25,000 euro kursime për shtëpinë e parë.
Këste më të ulëta, por kredi më të vogla: Kufiri i këstit (40% ose 30% e të ardhurave) do të thotë që familjet me të ardhura të ulëta mund të mos kualifikohen për kredi të mëdha, duke i penguar të blejnë shtëpi të shtrenjta.
Mbrojtje nga borxhet e tepërta: Ky vendim ndihmon që njerëzit të mos marrin hua më shumë seç mund të paguajnë, duke ulur rrezikun e humbjes së shtëpisë nëse nuk paguajnë dot këstet.
Çfarë ndikimi ka te tregu i pasurive të paluajtshme?
Rënie e mundshme e kërkesës për shtëpi: Me kufizime në kredi, më pak njerëz do të mund të blejnë shtëpi, çka mund të ulë kërkesën dhe të ngadalësojë rritjen e çmimeve.
Ndikim te ndërtuesit dhe agjentët imobiliarë: Nëse kërkesa për shtëpi bie, kompanitë e ndërtimit dhe agjentët imobiliarë mund të shohin ulje të shitjeve, çka mund të ndikojë negativisht bizneset e tyre.
Fokus te shtëpitë më të lira: Me kufizime në kredi, mund të ketë më shumë interes për shtëpi me çmime më të ulëta, që janë më të përballueshme për qytetarët.
Çfarë paralajmëron ky vendim për ekonominë?
Rrezik i mundshëm në tregun e pasurive të paluajtshme: Banka e Shqipërisë duket se është e shqetësuar se tregu i shtëpive mund të jetë duke u “nxehur” me shumë çmime të larta dhe kredi të mëdha. Nëse kjo vazhdon, mund të krijohet një “flluskë”, kur çmimet rriten artificialisht dhe pastaj bien papritur, siç ka ndodhur në vende të tjera.
Përpjekje për stabilitet financiar: Banka po përpiqet të parandalojë një krizë të mundshme në sektorin bankar dhe të mbrojë qytetarët nga borxhet e papërballueshme.
Ndikim në rritjen ekonomike: Në afat të shkurtër, kufizimi i kredive mund të ngadalësojë aktivitetin ekonomik, sidomos në sektorin e ndërtimit dhe pasurive të paluajtshme, që është një motor i rëndësishëm i ekonomisë. Por, në afat të gjatë, ky vendim mund të ndihmojë në krijimin e një tregu më të qëndrueshëm.
Në vija të përgjithshme, vendimi i Bankës së Shqipërisë për të kufizuar kreditë për shtëpi tregon një përpjekje për të mbrojtur qytetarët dhe bankat nga rreziqet e borxheve të tepërta dhe për të frenuar rritjen e shpejtë të çmimeve të shtëpive. Megjithëse mund të bëjë më të vështirë blerjen e një shtëpie për disa njerëz, ky vendim synon të krijojë një treg më të qëndrueshëm dhe të shmangë probleme më të mëdha në të ardhmen, si rritja e kredive të këqija ose një krizë në tregun e pasurive të paluajtshme. Për qytetarët, kjo do të thotë nevojë për më shumë kursime dhe planifikim të kujdesshëm financiar kur vendosin të blejnë një shtëpi./Pamfleti
Lini një Përgjigje