FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Brent arrin në 111.04 dollarë për fuçi, ndërsa tregu mbetet i ndjeshëm ndaj luftërave, recesionit dhe ndërprerjeve të furnizimit
Çmimi i naftës Brent, standardi kryesor ndërkombëtar i tregut, arriti në 111.04 dollarë për fuçi. Kjo përfaqëson një rritje prej 3.22 dollarësh krahasuar me një ditë më parë dhe rreth 46 dollarë më shumë se një vit më parë.
Ekspertët theksojnë se parashikimi i lëvizjes së çmimeve të naftës mbetet i vështirë, pasi tregu ndikohet nga shumë faktorë. Në thelb, çmimet përcaktohen nga raporti mes ofertës dhe kërkesës, por edhe zhvillimet gjeopolitike, frika nga recesioni ekonomik apo konfliktet ndërkombëtare mund të ndryshojnë shpejt drejtimin e tregut.
Çmimi që konsumatorët paguajnë në pikat e karburantit nuk varet vetëm nga nafta bruto. Ai përfshin edhe kostot e përpunimit, transportit, taksat dhe marzhin e fitimit të kompanive të shpërndarjes.
Meqë nafta bruto përbën pjesën më të madhe të kostos për litër apo gallon, rritja e saj zakonisht sjell edhe shtrenjtim të karburanteve. Megjithatë, kur çmimi i naftës bie, ulja e çmimit të karburantit shpesh ndodh më ngadalë. Ky fenomen njihet në treg si “raketa dhe pupla”, çmimet ngrihen shpejt, por bien gradualisht.
Roli i rezervës strategjike të SHBA-së
Shtetet e Bashkuara disponojnë një rezervë strategjike të naftës bruto, e njohur si Strategic Petroleum Reserve. Qëllimi kryesor i saj është garantimi i sigurisë energjetike në raste emergjente, si sanksione, dëmtime të mëdha nga stuhitë apo konflikte ushtarake.
Kjo rezervë mund të përdoret edhe për të zbutur rritjet e forta të çmimeve gjatë krizave të furnizimit. Megjithatë, ajo konsiderohet një masë afatshkurtër dhe jo zgjidhje e përhershme, me synim mbështetjen e konsumatorëve dhe sektorëve kritikë të ekonomisë, përfshirë transportin publik dhe shërbimet emergjente.
Lidhja mes naftës dhe gazit natyror
Nafta dhe gazi natyror mbeten dy nga burimet kryesore të energjisë në botë. Për këtë arsye, ndryshimet e forta në çmimin e naftës mund të ndikojnë edhe tregun e gazit.
Në rastet kur nafta shtrenjtohet, disa industri mund të kalojnë pjesërisht në përdorimin e gazit natyror, duke rritur kërkesën dhe potencialisht edhe çmimin e tij.
Historia e luhatjeve të tregut të naftës
Për të analizuar performancën historike të naftës përdoren zakonisht dy standarde kryesore:
Brent, standardi global i tregut të naftës;
West Texas Intermediate (WTI), standardi kryesor në Amerikën e Veriut.
Brent konsiderohet treguesi më përfaqësues për tregun global, pasi përdoret për çmimin e një pjese të madhe të naftës së tregtuar ndërkombëtarisht. Edhe Administrata Amerikane për Informacionin mbi Energjinë (EIA) e përdor tashmë Brent si referencë kryesore në raportet afatgjata.
Historikisht, tregu i naftës ka kaluar periudha me luhatje të forta:
Në fillim të viteve 1970, embargoja e vendeve të Lindjes së Mesme gjatë Luftës së Yom Kippur shkaktoi krizën e parë të madhe të naftës.
Në mesin e viteve 1980, çmimet ranë për shkak të kërkesës më të ulët dhe hyrjes së prodhuesve të rinj jashtë OPEC-ut.
Në vitin 2008, çmimet u rritën ndjeshëm nga kërkesa globale, por më pas ranë pas krizës financiare botërore.
Gjatë izolimeve nga pandemia COVID-19 në vitin 2020, kërkesa globale u tkurr ndjeshëm dhe çmimet ranë nën 20 dollarë për fuçi.
Analistët vlerësojnë se tregu i naftës mbetet një nga më të ndjeshmit ndaj krizave ndërkombëtare, politikave energjetike, vendimeve të OPEC-ut dhe zhvillimeve ekonomike globale. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje