FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Nga katër gishtat e Merz në Tiranë te nervozizmi i shtuar i Ramës ndaj Berlinit, raporti me Gjermaninë nuk duket më si një keqkuptim protokollar, por si shenjë e një ftohjeje politike që mund të sjellë pasoja.
Gjermania nuk është një vend me të cilin mund të tallet kollaj askush në Ballkan. Aq më pak një kryeministër që për vite të tëra e ka ndërtuar legjitimitetin e vet ndërkombëtar mbi idenë se është i lexueshëm, i pranueshëm dhe i dobishëm për Perëndimin. Kur Berlini buzëqesh, shumë e marrin si mbështetje. Kur Berlini hesht, fillojnë të llogariten kostot. Dhe kur Berlini jep shenja skepticizmi, atëherë loja politike hyn në një fazë tjetër.
Pikërisht për këtë arsye, momenti i Friedrich Merz në Tiranë, me katër gishtat e ngritur përballë Edi Ramës, nuk u lexua si një gjest i rastësishëm. Ai u pa si fotografia e një pyetjeje që duket se po qarkullon gjithnjë e më shpesh në qarqe europiane: a është normalizuar tepër pushteti i përqendruar në një dorë të vetme në Shqipëri?
Edhe kur diplomatët nuk flasin me fjali të mëdha, ata shpesh flasin me simbole. Dhe ndonjëherë, një gjest vlen më shumë se një deklaratë e tërë.
Në letër, marrëdhënia mes Berlinit dhe Tiranës mbetet korrekte. Kjo është e vërteta formale. Nuk kemi një prishje zyrtare, as një përplasje të shpallur. Por politika e vërtetë nuk lexohet vetëm në deklarata standarde, në urime protokollare apo në gjuhën e kujdesshme të diplomacisë. Ajo lexohet në ton, në distancë, në rezervë, në mënyrën se si palët shmangin njëra-tjetrën, apo në mënyrën se si fillojnë të peshojnë më ftohtë njëra-tjetrën.
Dhe këtu nis problemi real për Edi Ramën. Sepse ai është mësuar të dominojë terrenin e brendshëm, të kontrollojë narrativën, të relativizojë çdo akuzë dhe ta kthejë çdo kritik në material për konsum politik. Brenda Shqipërisë kjo i ka funksionuar jo pak herë. Por Gjermania nuk është as opozita shqiptare, as një studio televizive, as ndonjë zë që mund të neutralizohet me ironi, batuta apo nervozizëm publik. Gjermania është pesha e rëndë e Europës. Dhe kur ajo dyshon, dyshimi i saj reflektohet më gjerë, në klimë, në perceptim dhe, herët a vonë, edhe në vendimmarrje.
Sa më shumë që Rama përpiqet ta paraqesë çdo kritikë nga jashtë si paragjykim politik ndaj tij, aq më shumë rrezikon të zbulojë nervin e vërtetë të qeverisjes së tij. Sepse qendra e çështjes nuk është më vetëm integrimi si slogan. Çështja është standardi. Është shteti i së drejtës. Është cilësia e demokracisë. Është përqendrimi i pushtetit. Është raporti me institucionet. Është përdorimi i Europës si objektiv strategjik, apo si dekor propagandistik për nevojat e brendshme.
Nëse dikur Berlini mund ta ketë parë Tiranën me më shumë durim, sot duket se po e sheh me më shumë kujdes. Dhe kjo është një diferencë e madhe. Durimi politik është komoditet. Kujdesi është dyshim. Kur Gjermania kalon nga komoditeti te dyshimi, për çdo qeveri në Ballkan fillon një periudhë më e vështirë.
Në këtë sfond duhet lexuar edhe irritimi i shtuar i Edi Ramës ndaj qeverisë gjermane, i shfaqur herë me nëntekst, herë me gjuhë më të drejtpërdrejtë në konferenca shtypi dhe dalje publike. Ai nuk po e fsheh më bezdinë ndaj një klime që, sipas të gjitha gjasave, nuk i duket më aq miqësore sa më parë. Por këtu qëndron edhe gabimi i tij strategjik: kur një lider nis të polemizojë hapur me një qendër të rëndësishme europiane, duke e trajtuar si kundërshtar të brendshëm, ai rrezikon të ngatërrojë publikun e vet me peshën reale të asaj përplasjeje.
Sa për çështje të ndjeshme rajonale, si rasti i Hashim Thaçit, është e vërtetë që në Ballkan qarkullojnë prej kohësh bindje dhe perceptime se pa miratimin, ose të paktën pa një shtytje të heshtur nga qendra të rëndësishme perëndimore, përfshirë faktorë me peshë në Gjermani, disa procese nuk do të kishin marrë atë trajektore. Por kjo duhet thënë me kujdes: këto mbeten perceptime politike që qarkullojnë në kanale diplomatike dhe jo fakte të provuara publikisht. Pikërisht ky dallim është i domosdoshëm për këdo që kërkon të analizojë seriozisht, pa rënë në kurthin e tezave të pamatura.
Megjithatë, në rajonin tonë perceptimi ka peshën e vet. Dhe perceptimi që po forcohet sot është ky: Berlini nuk e sheh më Tiranën me të njëjtin rehati si më parë. Ka më shumë skepticizëm. Më shumë ftohtësi. Më pak durim me modelin e liderizmit të tejzgjatur dhe me tendencën për ta paraqitur çdo kritikë ndaj qeverisë si sulm ndaj Shqipërisë.
Kjo është arsyeja pse batuta, ironia dhe zemërimi i momentit nuk mjaftojnë. Mund të bësh shaka me kundërshtarët e brendshëm. Mund të sulmosh analistë, media, institucione, hetime apo kundërshtarë politikë. Mund të prodhosh zhurmë për konsum të ditës. Por nuk bëhet shaka me “miellin” e Gjermanit. Sepse Gjermania nuk reagon me zhurmë. Reagon me memorie, me peshë, me ftohtësi dhe me qëndrime që japin efekt jo në një ditë, por në gjithë periudhën që vjen më pas.
Problemi i Ramës, në fund të fundit, nuk është një gjest i Merz në Tiranë. Problemi i tij është mundësia që në Berlin të ketë nisur të piqet një bindje më e thellë: se Shqipëria nuk mund të ecë seriozisht drejt Europës duke normalizuar përqendrimin e pushtetit, relativizimin e kritikës dhe përdorimin e integrimit si fasadë politike. Nëse kjo bindje po forcohet, atëherë për Tiranën zyrtare nis një fazë më e ndërlikuar.
Me Gjermaninë mund të kesh mospajtime. Mund të negociosh. Mund edhe të përplasesh politikisht. Por nuk mund të sillesh sikur pesha e saj në Europë është një detaj protokollar. Dhe pikërisht këtu duket se nis keqllogaritja më e madhe e Edi Ramës./Pamfleti
Analia me e mire e bere ndonjehere prej teje, z. Zefi!!! Kudos!!!
Ia paske bere mire komentin Analia. Bravo!
Mirë Sh analiza, por me letyra qe kane gllabrruar cdo gje è me nje multi agjent Ferid Hoxha Minister , do vazhdoje qeveria deri Kur të vdes sulltani