FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Irani po ekspozon kufijtë e një presidencë të ndërtuar mbi bllofin, improvizimin dhe ritualet e nënshtrimit…
Mënyra se si administrata e Donald Trump po menaxhon përplasjen me Iranin ka vënë në pikëpyetje serioze besueshmërinë e politikës së jashtme amerikane. Kështu shkruan në një analizë Fareed Zakaria, të publikuar fillimisht në The Washington Post.
Autori thekson se pas presidencës së Barack Obamës, një nga kritikat kryesore ndaj tij ishte tërheqja nga “vija e kuqe” në Siri, kur nuk ndërmori veprime ushtarake pas përdorimit të armëve kimike. Në atë kohë, Donald Trump dhe figura të tjera republikane e cilësuan këtë si një dështim që dëmtoi reputacionin ndërkombëtar të SHBA-së.
Megjithatë, Zakaria argumenton se zhvillimet e fundit në krizën me Iranin e bëjnë vendimin e Obamës të duket më i matur. Javën e kaluar, Trump paralajmëroi në rrjetet sociale se SHBA do të godiste infrastrukturën energjetike të Iranit nëse ky i fundit nuk do të hapte ngushticën e Hormuzit brenda 48 orëve.
Irani nuk iu bind këtij ultimatumi dhe vazhdoi veprimet e tij. Në përgjigje, Trump shtyu vendimin për sulm, duke deklaruar se po zhvilloheshin “bisedime produktive” mes palëve. Autoritetet iraniane e mohuan ekzistencën e këtyre bisedimeve. Më pas, presidenti amerikan njoftoi një shtyrje të mëtejshme të vendimit.
Sipas analizës, kjo sjellje tregon një model të përsëritur: deklarata të forta që ndryshojnë shpejt dhe politika që nuk mbeten konsistente. Zakaria thekson se deklarimet e Trump-it për tarifat, luftën apo objektivat ushtarake shpesh nuk përkthehen në politika të qëndrueshme.
Analiza vëren gjithashtu se paqëndrueshmëria në deklarata dhe vendime ka dëmtuar perceptimin ndërkombëtar për besueshmërinë amerikane. Në vend të një politike të parashikueshme, situata paraqitet si një proces i lëkundshëm, ku qëndrimet ndryshojnë nga dita në ditë.
Analiza e plotë e Fareed Zakaria
Në vitet pas presidencës së Barack Obamës, u bë një bindje e përhapur se një nga gabimet e tij kryesore në politikën e jashtme ishte “vija e kuqe” në Siri. Ai kishte thënë se do të sulmonte Sirinë nëse përdorte armë kimike, por kur dolën prova se këto armë ishin përdorur, ai e kaloi çështjen e ndërhyrjes në Kongres, i cili refuzoi të vepronte.
“Një katastrofë,” e quajti Donald Trump në atë kohë. Shkak për “dëme brezash dhe reputacioni,” tha atëherë senatori Marco Rubio (R-Florida). Pjesë e “një labirinti të paqartë” të politikës së jashtme, argumentoi Pete Hegseth disa vite më vonë. Duke injoruar një vijë të kuqe që vetë e kishte vendosur, shpjegoi senatori Lindsey Graham (R-Karolina e Jugut), Obama rrezikoi të shpërdoronte besueshmërinë amerikane në mbarë botën.
Tërheqja e Obamës nga vija e kuqe duket si model i politikëbërjes së kujdesshme krahasuar me atë që kemi parë që nga fillimi i luftës me Iranin. Javën e kaluar, Presidenti Trump postoi në rrjetet sociale se “Nëse Irani nuk hap plotësisht, pa kërcënim, Ngushticën e Hormuzit, brenda 48 orëve nga ky moment i saktë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të godasin dhe shkatërrojnë termocentralet e tyre të ndryshme, duke filluar me më të madhin.”
Pjesa tjetër e historisë është tashmë e njohur. Irani refuzoi të frikësohej nga ky kërcënim dhe vazhdoi sulmet e tij dhe mbylljen e ngushticës. Reagimi i Trump-it? Tërheqje e shpejtë dhe njoftim se kishte shtyrë çdo veprim ndaj infrastrukturës energjetike për pesë ditë, duke pretenduar se papritur, brenda natës, Irani dhe SHBA kishin hyrë në “bisedime produktive” drejt një “zgjidhjeje të plotë dhe përfundimtare të armiqësive tona në Lindjen e Mesme.” Iranianët mohuan që bisedime të tilla të kishin ndodhur. Tani Trump thotë se po e zgjat pauzën edhe për një javë e gjysmë.
Tashmë është e qartë se Trump po gjykohet me një standard më të ulët. Kur ai thotë se do të rrisë tarifat në 130 për qind ose se do të shkatërrojë fushën më të madhe të gazit të Iranit ose se “lufta është shumë e përfunduar, pothuajse,” asnjë nga këto deklarata nuk do të thotë shumë. Ato mund të jenë politika reale amerikane ose jo, ose mund të qëndrojnë si politika për një ditë apo një javë, pas së cilës do të ndryshojnë. Pasi tha se lufta ishte pothuajse e përfunduar, po atë ditë Trump deklaroi se “nuk kemi fituar mjaftueshëm” dhe se “nuk do të ndalemi derisa armiku të jetë plotësisht dhe vendosmërisht i mposhtur.” Ai ka thënë se kishte rënë dakord të negocionte me udhëheqësit e Iranit, por më pas nuk mundi sepse ata vazhdojnë të vriten—ndërkohë që, natyrisht, janë vetë ushtria e tij (dhe Izraeli) që po kryejnë këto vrasje. Gjithçka e qartë?
Mbështetësit e Trump-it pretendojnë se kjo paqartësi është gjeni strategjik, se ai po i mban të gjithë në pasiguri. Përveçse politika duket se ndryshon për arsye të ndryshme: ndoshta bie tregu i aksioneve, ose ndoshta vendi në shënjestër lavdëron Trump-in dhe i jep një shufër ari. Superfuqia e Trump-it është se ai është mjaftueshëm fleksibël për të ndryshuar menjëherë drejtim dhe ka një bazë që pranon çdo gjë që ai propozon. Dikur fuqimisht kundër luftërave në Lindjen e Mesme, shumë nga ndjekësit e tij MAGA tani besojnë në këtë luftë me zellin e të konvertuarve. Dhe ndërsa Trump ka bërë të qartë se dëshiron t’i japë fund armiqësive, problemi këtë herë, ndryshe nga tarifat, është se ai nuk mund të ndalë atë që ka nisur. Irani ka zërin e vet. Dhe aktualisht po zgjedh të vazhdojë luftën, duke llogaritur se, edhe pse i dobësuar, ka mjaftueshëm fuqi ushtarake për të dëmtuar ekonominë botërore, duke i shkaktuar kështu dhimbje SHBA-së.
Për botën nuk ekziston më diçka e tillë si besueshmëria amerikane, por një realitet i çuditshëm si reality show, në të cilin aktori kryesor devijon, lëkundet dhe manovron nëpër kriza, duke shpresuar që ajo që thotë sot të zgjidhë krizën e shkaktuar nga ajo që tha dje.
Një ditë para se të kërcënonte se do të shkatërronte termocentralet e Iranit, Trump kishte deklaruar se SHBA po konsideronte “uljen graduale” të operacioneve të saj ushtarake kundër Iranit dhe la të kuptohej se mbrojtja e Ngushticës së Hormuzit nuk ishte problemi i tij dhe mund të trajtohej nga vende të tjera që importojnë përmes saj. Në një moment tjetër, ai tha se nuk kishte nevojë për ndihmën e asnjë vendi tjetër. Biznesmenët dikur ankoheshin ndaj administratave të mëparshme për pasigurinë e politikave. Tani ata rreshtohen për të lavdëruar Trump-in ndërsa karnevali i tij i kaosit trondit tregjet pothuajse çdo javë.
Trump është mësuar të luajë me fuqinë e madhe të SHBA-së, duke ndëshkuar ata që nuk përkulen dhe duke shpërblyer ata që e bëjnë këtë. Duke vepruar kështu, ai po shpërdoron besueshmërinë e ndërtuar gjatë dekadave për të nxjerrë përfitime afatshkurtra, ndonjëherë në dobi të interesave të biznesit të familjes së tij. Por në Iran duket se është përballur me një kundërshtar që nuk luan sipas rregullave të tij. /Përshtati Pamfleti/
Ky artikull u botua fillimisht në The Washington Post dhe ripublikohet në ForeignPolicy
Lini një Përgjigje