FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Populistët që kthehen në pushtet vijnë të armatosur me një listë armiqsh, jo me zgjedhje politike!
Një spektër po ndjek Evropën: ai i kthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë. Siç tregon një sondazh i fundit i opinionit , edhe votuesit në të djathtën ekstreme evropiane – me përjashtim të dukshëm të partisë Fidesz të Viktor Orbanit në Hungari – janë të zhgënjyer nga perspektiva e katër viteve të tjera përçarjeje.
Por çfarëdo që evropianët mund të mendojnë për një presidencë të dytë të Trump, është populli amerikan ai që do të vendosë. Shumë nga elita evropiane duket se besojnë se kthimi i Trump nuk do të ndodhë, sepse, sipas tyre, nuk duhet të ndodhë. Ata janë gjithashtu të kujdesshëm për të parashikuar një fitore të Trump në nëntor nga frika e antagonizimit të administratës Biden. Për fat të mirë, në kontinent mbeten rezerva të konsiderueshme të sang-froidit, kështu që nëse Trump përfundon fitues, Evropa do të përshtatet. Mbi të gjitha, ai i mbijetoi mandatit të tij të parë.
Në Evropën Lindore kemi mësuar se kur një udhëheqës populist kthehet në pushtet, ai nuk ëndërron për revolucion, por për hakmarrje. Kjo ndodhi në Hungari në vitin 2010, për shembull, kur Orbán u hakmor ndaj socialistëve, të cilët, sipas fjalëve të tyre, fituan zgjedhjet e mëparshme duke gënjyer nga mëngjesi në mbrëmje. Është gjithashtu ajo që ndodhi në Poloni në vitin 2015, kur partia Ligj dhe Drejtësi e Jarosław Kaczyński rifitoi pushtetin. Lideri populist që kthehet pasi u rrëzua nga "shteti i thellë" nuk është në disponim për pajtim, por për shpagim.
Trump që qeverisi Amerikën nga viti 2017-2021 ishte një i huaj, i zemëruar me elitat, por në heshtje kërkonte njohjen e tyre. Ai ëndërronte që një ditë armiqtë e tij do të impresionoheshin prej tij. Nuk është rastësi që një nga lëvizjet e tij të para pas fitores së zgjedhjeve të 2016-ës ishte takimi me bordin editorial të New York Times.
Por kjo ishte loja e vjetër. Kur, vitin e kaluar, analisti politik Robert Kagan shikoi në mendjen e Trump, ajo që ai pa ishte një person që kaloi katër vitet e fundit “duke luftuar për të qëndruar jashtë burgut, i rrënuar nga një mori prokurorë dhe i pafuqishëm për të bërë atë që i pëlqen të bëjë më së miri: hakmarrje”.
Trump 2.0 nuk do të jetë për respekt apo njohje, por për hakmarrje. Dhe dëshira për shpagim nuk është thjesht një karakteristikë personale e liderit - është emri i lojës. Duke rishpikur partinë republikane rreth mitit të zgjedhjeve të vjedhura, Trump nuk kërkon thjesht hakmarrje, por pret të marrë një mandat për të.
Ekspertët evropianë që përpiqen të parashikojnë prioritetet e një administrate të dytë Trump shpesh bëjnë një gabim të kushtueshëm. Ata supozojnë, me të drejtë, se ai ka një neveri instinktive ndaj aleancave. Por ata mbeten të verbër ndaj faktit bazë që populistët nuk kthehen në pushtet me një listë prioritetesh politikash. Ata kthehen duke tundur një listë armiqsh dhe duke u penduar për naivitetin e tyre të mëparshëm. Zgjedhjet e politikave, siç janë, do të përcaktohen nga logjika e hakmarrjes.
Politika e hakmarrjes mund të kuptohet më së miri duke lexuar Shekspirin. Te Hamlet, Klaudi deklaron: "Dhe ku është fyerja, le të bjerë sëpata e madhe".
Dramat e Shekspirit nuk ka gjasa të lexohen pranë krerëve politikë evropianë që debatojnë për përgjigjet politike ndaj një administrate të dytë Trump. Por ata duhet të jenë. Vetëm duke lexuar klasikët do të kuptojnë se pozicioni i Trump ndaj NATO-s nuk do të përcaktohet nga madhësia e buxheteve të mbrojtjes së anëtarëve të tjerë, por nga dëshira e tij për të larë hesapet me gjeneralët që ai beson se e tradhtuan atë në 2020.
Masazhimi i egos së Trump nuk do të mjaftojë për të mbajtur të bashkuar aleancën. Për të, NATO është në anën e gabuar të historisë. Për populistin që kthehet në pushtet, lufta kundër shtetit të thellë është e vetmja që ka rëndësi. Dhe në imagjinatën politike të Trump, NATO është pjesë e shtetit të thellë. Si e tillë, ajo kufizon lirinë e veprimit të Amerikës.
Para 24 shkurtit 2022, shumica e liderëve evropianë refuzuan të besonin se Vladimir Putin do të pushtonte Ukrainën, sepse ata e shihnin një lojë të tillë si irracionale dhe vetëshkatërruese. Por Putin bëri atë që kishte kërcënuar. Në marrëdhëniet me Trump, gjëja më e zgjuar që mund të bëjnë udhëheqësit është të kuptojnë se ai do të thotë atë që thotë./Përshtati “Pamfleti” nga “Financial Times”
Lini një Përgjigje