FLASH
Shkruar nga Diplomatico | Pamfleti.net
Putin pranon vetëm pjesë të planit amerikan, Trump kërkon ‘marrëveshje historike’, ndërsa BE heq dorë nga gazi rus dhe frikësohet nga një Yalta e re mbi kokën e Kievit...
Lajmet që vijnë nga Moska tregojnë se kjo fazë e luftës në Ukrainë nuk është më thjesht kapitull ushtarak, por një betejë brutale për ta rishkruar arkitekturën e sigurisë botërore.
Pas më shumë se 1.370 ditësh lufte, kemi për herë të parë një plan formal amerikan me 27 pika në tryezën e Kremlinit, bisedime pesë-orëshe mes Putinit dhe emisarit të Trump-it, Steve Witkoff, i shoqëruar nga Jared Kushner, dhe një varg reagimesh të tensionuara nga Europa: nga paralajmërimi norvegjez “nuk do të pranojmë një Yalta të re”, tek mesazhi baltik “as Putin, as SHBA nuk mund të vendosin në vend të Europës”.
Në mes të kësaj loje të madhe, Zelensky del në skenë si ai që rrezikon ta mësojë i fundit se për çfarë negociohet realisht për vendin e tij.
Nga ajo që del publikisht, Kremlini pranon se ka marrë një “plan me 27 pika dhe katër dokumente të tjerë”, se një pjesë e propozimeve amerikane “janë të pranueshme”, por se “nuk ka kompromis për territoret e pushtuara”.
Ky është thelbi: Rusia nuk pranon të prekë hartën që ka vizatuar me forcë që nga 2014 dhe veçanërisht pas 2022-it. Peskov korrigjon narrativat se “Putin e ka refuzuar planin”, duke e paraqitur procesin si “punë normale kompromisi”: disa gjëra pranohen, disa shpallen të papranueshme. Mes rreshtash, mesazhi i Kremlinit është i qartë: mund të negociojmë formula, afate, garanci, por jo kthim të territoreve pa një çmim të lartë politik për Perëndimin dhe Ukrainën.
Në anën tjetër, diplomacia amerikane, tashmë e personalizuar te Trump, Rubio, Witkoff e Kushner, tenton t’i shesë opinionit idenë se “disa përparime janë bërë”, se po kërkohet një kombinim sigurishë për Ukrainën dhe një model ku Kievi mund “të rindërtojë ekonominë dhe të prosperojë”. Kjo tingëllon më shumë si përgatitje opinionit për një paqe të ngrirë, ku Ukraina ruan shtetësinë dhe merr garanci, por jo domosdoshmërisht kufijtë e 1991-shit. Pikërisht këtë variant e frikësohen europianët që flasin hapur: norvegjezi Eide thotë “nuk pranojmë një Yalta të re”, Estonia deklaron se “as Putin, as SHBA nuk mund të vendosin për Europën”, ndërsa baltikët dhe nordikët nënvizojnë se janë ata që po mbajnë pjesën më të madhe të kostos ushtarake dhe politike për mbështetjen e Kievit. Kjo nuk është thjesht retorikë: është kod diplomatik për të thënë se një marrëveshje dypalëshe Washington–Moskë, mbi kokën e Europës dhe të Ukrainës, nuk do të pranohet lehtë.
Në këtë sfond, fakti që takimi i planifikuar Witkoff–Kushner me Zelensky në Bruksel “bie poshtë” dhe se emisaret amerikanë kthehen direkt në SHBA, pa u ulur me presidentin ukrainas, është sinjal i keq për Kievin.
Vetë Zelensky, sipas rrjedhjeve mediatike, po shqetësohet seriozisht se Shtëpia e Bardhë dhe Washingtoni në tërësi po lodhen nga lufta dhe po kalojnë gradualisht nga logjika “fitorja e Ukrainës” te formulat “të mbyllet konflikti”. Kur Ukraina e mëson nga mediat se planet diskutohen në Moskë në bazë dokumentesh që ajo nuk i ka parë ende të plota, kjo tregon qartë pabarazinë reale të fuqisë në këtë “proces paqeje”.
Ndërkohë, europianët përpiqen të tregojnë se nuk janë spektatorë. Vendimi për ndalimin total të importeve të gazit rus deri në vjeshtën e 2027-ës është hapi më i rëndë strukturor që BE ndërmerr kundër Kremlinit që nga sanksionet e para. De-faktorisht, Europa po i pret tubat e gazit që e mbanin të lidhur energjetikisht me Rusinë për dekada; Ursula von der Leyen flet për hyrje në “epokën e pavarësisë energjetike nga Rusia”, Metsola e quan “moment historik”, Dan Jørgensen thotë “përfundimisht po e mbyllim rubinetin”. Kjo është një lëvizje që nuk ndryshon vetëm bilancet ekonomike: i heq Putinit një nga levat kryesore të shantazhit ndaj BE-së për 20 vitet e fundit.
Por edhe brenda BE-së nuk ka unitet të plotë.
Belgjika kundërshton fort idenë që të përdoren si kolateral të ashtuquajturat “riparime” nga asetet e ngrira ruse për një hua 140 miliardëshe, e quan “opsionin më të keq, të paprovuar dhe të rrezikshëm”.
Suedia, përkundrazi, thotë se përdorimi i këtyre aseteve mund të jetë “pika e kthesës”, por pranon se Belgjika duhet të ndihet e sigurt, duke qenë se një pjesë e madhe e këtyre fondeve janë të parkuara në Bruksel. Pra, edhe në frontin ekonomik, për të financuar luftën dhe rindërtimin e Ukrainës, Perëndimi po hyn në një terren juridik dhe politik të paeksploruar.
Përtej Europës dhe SHBA-së, tabloja zgjerohet në një diplomaci shumë-polare: Macron shkon në Pekin për të bindur Xi që të ushtrojë presion mbi Putinin për një armëpushim, edhe pse përvojat e 2023-it dhe 2024-ës tregojnë se Kina nuk ka asnjë interes të prishë raportin strategjik me Rusinë.
Pekini flet për “respekt të integritetit territorial” dhe “bisedime paqeje”, por nuk e ka dënuar kurrë agresionin rus; ndërkohë fiton ekonomikisht nga një Moskë gjithnjë e më e varur nga eksportet drejt Lindjes.
Erdogan telefonon Macron dhe i ofron sërish Stambollin si skenë negociatash, duke e pozicionuar veten si ndërmjetës i përhershëm mes Moskës, Kievit dhe Perëndimit. India pret Putinin në vizitë shtetërore, ruan “neutralitetin” e vet, por bashkëpunon gjerësisht ekonomikisht me Rusinë, në energji dhe mbrojtje, ndërsa irritohet kur ambasadorë francezë, gjermanë e britanikë i mbushin faqet e gazetave indiane me akuza ndaj Kremlinit.
Në këtë realitet, deklaratat e shefave të diplomacisë perëndimore nuk janë vetëm fjalë: ato përcaktojnë vijat e kuqe. Britanikja Cooper thotë hapur: “Trump dhe Zelensky kërkojnë paqe, por Putini vetëm intensifikon luftën”.
Norvegjezi paralajmëron se nuk do të pranohet një paqe e tipit “Yalta”, ku fuqitë e mëdha ndajnë sferat e ndikimit mbi kokat e vendeve më të vogla. Letonia e kujton se NATO nuk është palë negociuese; janë Ukraina dhe Rusia, me SHBA si lehtësues. Lituania kërkon që pesha e mbështetjes të shpërndahet më gjerësisht: nuk mund të jetë gjithmonë “fronti lindor” ai që paguan çmimin më të lartë.
Nga ana tjetër, gjermanët vendosin edhe një herë portofolin mbi tavolinë: 200 milionë dollarë të tjerë armë për Kievin dhe 25 milionë euro për pajisje dimërore dhe asistencë mjekësore.
Suedia, e sapo futur në NATO, deklaron synimin për të shkuar në 3.5% të PBB për mbrojtjen deri në 2030, mbi pragun klasik 2%. Këto shifra tregojnë të vërtetën e hidhur: pavarësisht bisedave të gjata në Moskë, lufta nuk po shuhet, por po hyn në një fazë ku të gjithë po përgatiten për një konflikt të gjatë, me kosto të mëdha financiare dhe ushtarake.
Nga fusha, lufta vazhdon me të njëjtën logjikë shkatërrimi: Rusia pretendon pushtimin e një fshati tjetër në Zaporizhia, njofton rrëzimin e 102 dronëve ukrainas në një natë, ndërsa një depo nafte digjet nga një sulm në Tambov. Ukraina numëron të vrarë në Dnipropetrovsk pas një tjetër sulmi rus. Këto janë kujtesa brutale se, ndërsa diplomatët shkëmbejnë dokumente 27-pikëshe, realiteti i vërtetë në terren matet me trupa të vrarë, depo karburanti të djegura dhe qytete të rrënuara.
Për Shqipërinë dhe rajonin, ky konfigurim i ri do të thotë dy gjëra të thjeshta: së pari, lufta në Ukrainë nuk është “larg”, ajo formëson politikat e sigurisë, buxhetet e mbrojtjes, marrëdhëniet me BE-në dhe SHBA-në, energjinë dhe ekonominë.
Së dyti, mënyra se si përfundon kjo luftë do të jetë model për çdo krizë të ardhshme në periferinë e Europës: nëse pranohet një zgjidhje e tipit “Yalta e re”, ku territorët merren me forcë dhe më pas legalizohen me marrëveshje, kjo do të jetë një ftesë e hapur për skenarë të rrezikshëm në zona të tjera, përfshirë Ballkanin. Prandaj, kur vendet tona deklarojnë mbështetjen për “paqe të drejtë dhe të qëndrueshme”, nuk është thjesht frazë protokolli: është interes i drejtpërdrejtë kombëtar.
Në Moskë, Putini vazhdon lojën e tij të dyfishtë: nga njëra anë flet për “gatishmëri për të punuar me planin amerikan”, nga ana tjetër nuk lëshon asnjë milimetër për territoret dhe akuzon Europën për “veprime destruktive”.
Në Washington, Trump kërkon ta shesë veten si “arkitekti i paqes” pa sakrifikuar imazhin e “fortë” përballë Rusisë.
Në Europë, udhëheqësit lëkunden mes frikës nga një luftë e gjatë dhe frikës nga një paqe e keqe. Ukraina, ndërkohë, lufton për të mbijetuar dhe rrezikon të shndërrohet në shesh eksperimentesh për kompromiset e të tjerëve.
Në këtë mes, pyetja e vërtetë nuk është vetëm “a do të ketë marrëveshje”, por “çfarë lloj paqeje po piqet prapa dyerve të mbyllura”. Sepse një paqe që legalizon agresionin, që shpërblen pushtimin e territoreve dhe që nënshkruhet mes fuqive të mëdha mbi kokën e viktimës, nuk është fund i luftës; është vetëm hyrja në një epokë të re, më të rrezikshme, ku ligji i forcës zëvendëson përfundimisht forcën e ligjit./Pamfleti
Lini një Përgjigje